Khác với cùng thời điểm này của năm ngoái, hầu hết các khu vực biên giới từ Bình Liêu, Hải Hà cho đến Móng Cái, mọi hoạt động giao thương diễn ra sôi động và tấp nập thì ngược lại năm nay, kể từ đầu quý II, bầu không khí trầm lắng đang bao trùm trên toàn tuyến cửa khẩu.
Với việc “biên cấm”, hàng hoá phía Việt Nam bị hạn chế xuất. Tốc độ giải phóng hàng hoá chậm, nhất là đối với hàng hoá thực phẩm đông lạnh đã khiến nhiều doanh nghiệp ngao ngán…
Hàng trăm container hàng hoá XNK đang tồn đọng tại khu vực điểm thông quan Lục lầm (Móng Cái).
Ông Hoàng Văn Tuyến, Giám đốc Công ty XNK Hoàng Tiến, dẫn chúng tôi “mục sở thị” khu vực bãi hàng hoá và các bến chờ xuất hàng hoá XNK tại điểm thông quan Lục Lầm. Cảnh tượng đầu tiên đó là tầng tầng lớp lớp xe container đang nằm chờ kín bến bãi của Công ty Thương mại dịch vụ Tây Bắc, HTX Lục Lầm và Công ty Quang Phát. Trên khắp các ngả sông biên giới đò thuyền ngổn ngang. Ông Tuyến than phiền: “Đã gần chục năm tham gia hoạt động XNK, nhưng chưa bao giờ tôi thấy tình trạng doanh nghiệp và phương tiện phải nằm chờ hàng tuần trời để xuất hàng hoá như hiện nay. Điều này đang tác động tiêu cực tới thị trường XNK và thiệt hại lớn cho doanh nghiệp. Theo tính toán cho thấy, mỗi một ngày doanh nghiệp phải chịu phí tổn để lưu container từ 60-80 USD; chi phí cắm điện (để bảo quản hàng hoá) tại các cảng khoảng 55-60 USD/ngày; tiền thuê cược vỏ container…” . Cũng với những trăn trở như ông Tuyến, bà Nguyễn Thị Vui, Chủ doanh nghiệp Minh Phúc Vui (Hải Phòng), một trong những doanh nghiệp đang hoạt động vận tải hàng hoá XNK qua địa bàn Quảng Ninh cho rằng: “Hiện nay các doanh nghiệp hoạt động vận tải hàng hoá XNK và các doanh nghiệp hoạt động XNK qua địa bàn Quảng Ninh đang gặp rất nhiều khó khăn. Quốc lộ 18 đang sửa chữa, thêm nữa là hoạt động thí điểm của Trạm Kiểm tra tải trọng xe tại khu vực Đại Yên (Hạ Long) đang là những rào cản và khó khăn cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp Hải Phòng đã nghĩ tới việc chuyển hướng hoạt động tới các khu vực cửa khẩu ở các tỉnh khác”.
Theo báo cáo của Sở Công Thương, ở thời điểm hiện nay, hàng hoá tại các khu vực biên giới đang bị ách tắc với số lượng lớn. Chỉ tính riêng khu vực cửa khẩu Móng Cái đã có khoảng 2.000 container hàng hoá XNK đang tồn đọng từ nhiều ngày nay, trong đó có khoảng 45% container hàng đông lạnh. Trong khi đó, vào thời điểm thuận lợi, tỷ lệ xuất hàng cũng chỉ đạt từ 2-2,5%/ngày.
Cũng tại khu vực cửa khẩu này đang tồn đọng khoảng 421,81 tấn ắc quy và 255,88 tấn vỉ mạch điện tử và đầu kỹ thuật số đã qua sử dụng trong container của 5 doanh nghiệp. Mặc dù, Hải quan Quảng Ninh đã ra các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đồng thời buộc tái xuất toàn bộ hàng hoá có chứa chất thải nguy hại về quốc gia xuất khẩu. Tuy nhiên, việc tái xuất hàng hoá vi phạm đến nay vẫn chưa thể thực hiện. Sở Công Thương cũng đã có văn bản kiến nghị UBND tỉnh báo cáo Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép cho doanh nghiệp được tái xuất toàn bộ hàng ắc quy đang lưu giữ tại Móng Cái sang Trung Quốc nhằm tránh những hậu quả về môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Trong khi, tại khu vực cửa khẩu Móng Cái hàng hoá đang tồn đọng ngày càng nhiều thì tại khu vực Bình Liêu, nguồn cung cấp điện để bảo quản hàng hoá cho các kiện hàng đông lạnh bị hạn chế đã khiến nhiều doanh nghiệp phải chở hàng quay về Móng Cái để bảo quản, việc này làm cho tình trạng ứ đọng hàng tại Móng Cái càng gia tăng, khó khăn cũng tăng thêm.
Việc tồn đọng hàng hoá không xuất khẩu được tại các khu vực cửa khẩu trên địa bàn đã gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp có hàng đông lạnh với những thiệt hại lớn về kinh tế, trong đó có những doanh nghiệp chỉ riêng chi phí lưu kho, bảo quản hàng hoá cũng đã lên tới hàng tỷ đồng. Cũng theo thống kê của các cơ quan chức năng tỉnh, tình trạng trên đã khiến lượng hàng nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua đã giảm trên 40%; xuất khẩu giảm 57%.
Để ổn định tình hình, tại cuộc họp ngày 29-6 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo các ngành chức năng liên quan cần tạo mọi điều kiện tốt nhất hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc hoàn chỉnh giấy tờ, hồ sơ xuất khẩu; phân bổ lượng hàng hoá ra biên giới một cách hợp lý. Mặt khác, yêu cầu Công ty Điện lực Quảng Ninh tăng cường chỉ đạo các chi nhánh điện tại các địa phương vùng biên giới có biện pháp cung cấp đủ nguồn điện, nhất là tại các khu vực tập trung hàng đông lạnh tạm nhập tái xuất, để giảm thiệt hại cho các doanh nghiệp.
Theo dự đoán, những năm tới đây chính sách và quy định của Trung Quốc đối với buôn bán biên mậu và các văn bản về kiểm dịch, vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn sẽ là trở ngại. Như vậy, việc khơi dòng cho các hoạt động giao thương biên giới hơn bao giờ hết, doanh nghiệp cần nhạy bén trong kinh doanh, nâng cao tính chủ động tìm hiểu thông tin và những quy định mới. Cần tăng cường trao đổi thông tin, đàm phán thống nhất với đối tác, có kế hoạch hạn chế gửi hàng từ nước ngoài về Việt Nam, tránh lưu giữ hàng hoá nhiều ngày tại khu vực biên giới để giảm thiểu thiệt hại về kinh tế, an ninh trật tự, môi trường. Mặt khác ở tầm cao hơn, Nhà nước cần hoàn thiện hành lang pháp lý, sửa đổi, bổ sung các hiệp định và cần tiếp tục đầu tư phát triển có trọng điểm đối với các khu kinh tế cửa khẩu - đầu mối của các hành lang kinh tế liên vùng. Cần có sự hỗ trợ hơn nữa cho công tác xúc tiến thương mại vào thị trường Trung Quốc.
