Tìm kiếm, quy tập hài cốt và xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đối với Quảng Ninh, địa bàn giàu truyền thống cách mạng, nơi có nhiều nghĩa trang liệt sĩ và hàng nghìn phần mộ liệt sĩ, nhiệm vụ này càng mang ý nghĩa thiêng liêng.
Thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh chủ động quán triệt, triển khai nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Bộ Quốc phòng, Ban Chỉ đạo 515 quốc gia và Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 3. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt là các sở, ban, ngành, đoàn thể, lực lượng vũ trang và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ, thống nhất, bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc.
Để có cơ sở triển khai, Bộ CHQS tỉnh phối hợp với Sở Nội vụ khảo sát 22 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, với tổng số 3.736 phần mộ. Trong đó có 1.837 mộ đã có đầy đủ thông tin, 1.221 mộ có một phần thông tin và 803 mộ cần lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Từ việc rà soát hồ sơ, xác định từng phần mộ, tổ chức khai quật, thu thập mẫu sinh phẩm, đến bảo quản, bàn giao mẫu phục vụ giám định đều phải được thực hiện nghiêm ngặt, đúng quy trình. Đến ngày 14/7, Quảng Ninh đã tổ chức khai quật 803 phần mộ tại 18 nghĩa trang liệt sĩ, đạt 100% kế hoạch. Qua đó, đã thu được 713 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ, đạt 88,8%. Số mẫu này đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội phục vụ giám định ADN. Còn lại, 90 phần mộ không lấy được mẫu do xương cốt đã mục hoặc không có cốt.
Những kết quả này cho thấy nỗ lực rất lớn trong việc đẩy nhanh tiến độ chiến dịch. Theo Đại tá Nguyễn Đình Khiêm, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, 803 phần mộ liệt sĩ đã được khai quật, lấy mẫu sinh phẩm là kết quả từ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và những ngày làm việc không ngừng nghỉ của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ quân sự, dân quân tự vệ, y tế, thanh niên, cùng các đơn vị, địa phương. Chính sự đồng lòng, quyết tâm ấy đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp Quảng Ninh hoàn thành Chiến dịch "500 ngày đêm” trước ngày 27/7/2026, sớm hơn 120 ngày so với kế hoạch của Quân khu 3 và sớm hơn 330 ngày so với kế hoạch của Trung ương.
Cùng với việc lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ, Quảng Ninh tiếp tục tăng cường rà soát, xác minh, thu thập thông tin về các khu vực nghi có mộ liệt sĩ. Nguồn thông tin được khai thác từ nhiều kênh khác nhau, trong đó có thông tin do tổ chức, cá nhân và thân nhân liệt sĩ cung cấp, kết hợp với kết luận địa bàn của các địa phương.
Câu chuyện này cho thấy ý nghĩa đặc biệt của việc thu thập thông tin trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Có thể đó chỉ là một ký ức của nhân chứng, một giấy tờ cũ, một thông tin do gia đình lưu giữ, hoặc một dấu mốc địa bàn được truyền lại qua nhiều thế hệ. Nhưng khi được xác minh, đối chiếu và kiểm chứng bằng các phương pháp khoa học, những thông tin ấy có thể trở thành chìa khóa để mở ra hành trình tìm lại danh tính liệt sĩ.
Trong chiến dịch lần này, phương pháp giám định ADN đóng vai trò quan trọng trong việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, thể hiện sự kết hợp giữa truyền thống tri ân và thành tựu khoa học công nghệ hiện đại. Bên cạnh nguồn hỗ trợ của Trung ương, UBND tỉnh bố trí ngân sách hỗ trợ các địa phương tổ chức thực hiện, bảo đảm đúng quy định và đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ.
Một khó khăn đặt ra là Quảng Ninh có những đặc thù rất riêng khi phần lớn các liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Trải qua nhiều thập kỷ, điều kiện tự nhiên, địa hình, địa vật, cùng hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội đã có nhiều thay đổi, khiến công tác tìm kiếm, xác minh thông tin và xác định danh tính liệt sĩ gặp không ít khó khăn.
Trong điều kiện đó, việc Quảng Ninh hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ lấy mẫu ADN là nỗ lực rất đáng ghi nhận. Kết quả này góp phần quan trọng vào việc hoàn thành mục tiêu của Chiến dịch "500 ngày đêm" trên địa bàn, đóng góp thiết thực vào kết quả chung của cả nước trong hành trình tìm lại tên tuổi cho các anh hùng liệt sĩ.
Cùng với đó, các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của Chiến dịch “500 ngày đêm”. Trong hành trình 500 ngày đêm, mục tiêu hướng tới không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu về số lượng mẫu sinh phẩm hay tiến độ khai quật, mà sâu xa hơn là góp phần đưa những người con đã hy sinh vì Tổ quốc trở về với đúng tên tuổi của mình. Bởi phía sau mỗi phần mộ liệt sĩ là một gia đình, một quê hương và một câu chuyện lịch sử. Phía sau mỗi cái tên được xác định là niềm mong mỏi được chờ đợi qua nhiều năm tháng.
Hành trình chạy đua với thời gian nhưng cũng là hành trình của lòng biết ơn, của nỗ lực trả lại tên cho liệt sĩ, trả lại sự trọn vẹn cho những gia đình đã nhiều năm mong ngóng.
