Nhật Bản ghi nhận mức thâm hụt thương mại 2.810 tỷ yên (17,8 tỷ USD) trong nửa đầu tài khóa 2026, khi xung đột tại Iran đẩy giá dầu nhập khẩu tăng mạnh, gây sức ép lên nền kinh tế vốn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ nước ngoài.
Theo số liệu sơ bộ do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 21/10, kim ngạch xuất khẩu của nước này trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9/2026 tăng 18,4% so với cùng kỳ năm trước, đạt 63.500 tỷ yên. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu tăng 20,4%, lên 66.300 tỷ yên. Cả xuất khẩu và nhập khẩu đều đạt mức cao kỷ lục.
Giá dầu tăng mạnh đang tác động đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Nhật Bản, từ sản xuất các sản phẩm nhựa đến chi phí vận tải.
Là quốc gia không có nhiều tài nguyên, Nhật Bản phải nhập khẩu gần như toàn bộ nhu cầu dầu mỏ và phụ thuộc lớn vào tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz ở Trung Đông. Do đó, xung đột trong khu vực khiến tuyến hàng hải chiến lược này gần như tê liệt, buộc Nhật Bản phải tìm kiếm các tuyến cung ứng thay thế với chi phí cao hơn.
Giá dầu Brent, loại dầu chuẩn của thị trường quốc tế, đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng trong tháng 2 lên khoảng 110 USD/thùng. Các nhà phân tích nhận định giá dầu khó có thể sớm hạ nhiệt.
Riêng trong tháng 9/2026, Nhật Bản ghi nhận mức thâm hụt thương mại 536,6 tỷ yên, đánh dấu tháng thâm hụt thứ năm liên tiếp. Con số này giảm so với mức 1.100 tỷ yên trong tháng 8. Kim ngạch nhập khẩu tháng 9 tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu tăng 16,7%.
Bên cạnh giá dầu leo thang, đồng yen suy yếu cũng làm gia tăng chi phí nhập khẩu, tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Nhật Bản. Thời gian gần đây, tỷ giá đồng USD dao động quanh mức 150 yên/USD.
Trong nhiều năm, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) duy trì lãi suất ở mức gần bằng hoặc dưới 0% nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ quan này đang từng bước nâng lãi suất, một phần nhằm hỗ trợ giá trị đồng yên.
Tháng 9/2026, BOJ nâng lãi suất chính sách từ 1% lên 1,25%, mức cao nhất trong 31 năm qua. Hội đồng chính sách tiền tệ của ngân hàng dự kiến nhóm họp vào tuần tới để xem xét các bước điều hành tiếp theo. BOJ hiện đặt mục tiêu duy trì lạm phát ở mức khoảng 2%.
Chính phủ Nhật Bản nhiều lần khẳng định đang phối hợp chặt chẽ với BOJ nhằm ổn định kinh tế. Trong bối cảnh giá cả tiếp tục tăng, chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi cam kết giảm thuế đối với thực phẩm từ 8% xuống 1% nhằm hỗ trợ các hộ gia đình có thu nhập thấp.
Quốc hội Nhật Bản hiện đang thảo luận dự luật liên quan đến đề xuất giảm thuế này.
