Với nền kinh tế phát triển năng động, hạ tầng ngày càng đồng bộ cùng những giá trị nổi bật về văn hóa, du lịch, Quảng Ninh đang từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại theo hướng thực chất, hiệu quả. Trong đó, Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác quan trọng, có quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực với địa phương.
Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu trong đổi mới mô hình tăng trưởng, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và hoàn thiện kết cấu hạ tầng. Hệ thống giao thông kết nối cao tốc, cảng biển, hàng không, logistics ngày càng đồng bộ, tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng giao thương, thu hút đầu tư và tăng cường liên kết quốc tế. Năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt gần 400.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người vượt 10.000 USD.
Cùng với nền tảng kinh tế, Quảng Ninh có hơn 630 di tích, trong đó vịnh Hạ Long và Yên Tử là những di sản được UNESCO ghi danh. Phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản, hướng tới tăng trưởng xanh, bền vững là định hướng xuyên suốt của địa phương. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, mở ra không gian phát triển mới, đồng thời tạo thêm điều kiện để địa phương nâng cao vị thế, mở rộng liên kết và hợp tác quốc tế.
Trên nền tảng đó, quan hệ giữa Quảng Ninh với các địa phương, đối tác Nhật Bản tiếp tục được duy trì và mở rộng. Địa phương đã có các hoạt động giao lưu, hợp tác với Hokkaido, Shiga, Tottori, Osaka trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, du lịch, giáo dục. Đây là nền tảng để hai bên tăng cường trao đổi, kết nối doanh nghiệp và mở rộng các lĩnh vực hợp tác phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của mỗi bên.
Trong lĩnh vực thương mại, Nhật Bản hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của các doanh nghiệp Quảng Ninh, sau Trung Quốc. Quan hệ thương mại được mở rộng tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp địa phương tiếp cận thị trường Nhật Bản, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của các sản phẩm thế mạnh, nhất là sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng và thực phẩm chế biến.
Trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Nhật Bản cũng là một trong những đối tác lớn của Quảng Ninh. Toàn địa bàn hiện có 248 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký trên 16,86 tỷ USD. Nhật Bản đứng thứ hai với 23 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 2,8 tỷ USD, chiếm 16,6% tổng vốn đầu tư. Trong đó, tiêu biểu là Dự án Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh với tổng vốn đầu tư khoảng 2 tỷ USD.
Hợp tác văn hóa, du lịch giữa Quảng Ninh và Nhật Bản ngày càng sôi động thông qua các hoạt động trao đổi đoàn, tham dự Diễn đàn Du lịch Liên khu vực Đông Á (EATOF), Lễ hội Hoa anh đào - Mai vàng Yên Tử, Lễ hội Việt Nam tại Hokkaido, Lễ hội Hokkaido tại Hạ Long... Qua đó, góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, quảng bá hình ảnh, văn hóa và sản phẩm du lịch của hai bên.
Trong giáo dục, Trường Đại học Hạ Long, Trường THPT Chuyên Hạ Long đã có nhiều hoạt động hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu của Nhật Bản như: Đại học Osaka, Đại học Asahikawa, Viện Công nghệ Kitami, tổ chức JICA, Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.
Mới đây, đầu tháng 9/2026, tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt - Nhật 2026 tại Huế, đoàn công tác thành phố Quảng Ninh do đồng chí Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với tỉnh Shiga (Nhật Bản). Tại đây, hai bên thống nhất tiếp tục duy trì trao đổi thông tin, tăng cường kết nối giữa các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; nghiên cứu cụ thể hóa những nội dung hợp tác có tiềm năng, từng bước đưa quan hệ giữa Quảng Ninh và Shiga phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong thời gian tới.
Bà Kishimoto Orie, Phó Thống đốc tỉnh Shiga, đánh giá Quảng Ninh có nhiều tiềm năng, lợi thế để mở rộng hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp Nhật Bản, nhất là trong các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm như đầu tư, thương mại, du lịch, giáo dục và môi trường. Theo bà, việc duy trì trao đổi, tăng cường kết nối giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp sẽ giúp hai bên hiểu rõ hơn nhu cầu, thế mạnh của nhau, từ đó từng bước cụ thể hóa các nội dung hợp tác.
Trên nền tảng đó, Quảng Ninh đang định hướng mở rộng hợp tác với Nhật Bản theo hướng thực chất, phù hợp với nhu cầu và lợi thế của mỗi bên. Trọng tâm là thu hút, kết nối doanh nghiệp Nhật Bản với các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dệt may, thực phẩm, dược phẩm và công nghệ cao; đồng thời mở rộng hợp tác về bảo vệ môi trường biển, xử lý rác thải nhựa, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cùng với hợp tác kinh tế, Quảng Ninh hướng tới tăng cường kết nối du lịch thông qua đường hàng không, du lịch tàu biển, khai thác hiệu quả Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn và Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long để mở rộng thị trường khách Nhật Bản. Trong giáo dục, khoa học và công nghệ, hai bên có dư địa đẩy mạnh trao đổi giảng viên, sinh viên, thực tập sinh, hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; từng bước mở rộng ứng dụng IoT, AI, Big Data trong nông nghiệp và quản lý môi trường.
Từ những nền tảng hợp tác đã được hình thành, việc mở rộng kết nối giữa Quảng Ninh với các địa phương, doanh nghiệp Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tạo thêm những dự án, chương trình hợp tác cụ thể, đóng góp vào mục tiêu phát triển xanh, bền vững và nâng cao chất lượng tăng trưởng của thành phố trong không gian phát triển mới.
