Hiện vấn đề xử lý các biểu tượng, sản phẩm, linh vật ngoại lai tại các di tích thời gian qua đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của người dân. Để làm rõ vấn đề này, phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL (ảnh).
- Việc sử dụng linh vật ngoại lai, hiện vật lạ tại các di tích (đình, đền, chùa, miếu…) thời gian qua trên cả nước khiến bạn đọc rất quan tâm. Vậy ở Quảng Ninh, thực trạng sử dụng linh vật ngoại lai tại di tích có phổ biến không, thưa ông?
+ Sau khi Bộ VH-TT&DL ban hành Công văn số 2662/BVHTTDL-MTNATL về việc không sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam; ngày 8-8-2014, Sở VH-TT&DL đã có các văn bản gửi cho các địa phương trong tỉnh về nội dung này và văn bản về các mẫu linh vật của Việt Nam, ra Kế hoạch số 194/KH-TTr (ngày 18-9-2014) về việc kiểm tra việc đưa các linh vật và hiện vật lạ vào di tích.
Qua kiểm tra cho thấy, tại khu di tích Yên Tử (TP Uông Bí) phát hiện 28 linh vật lạ, 1 bộ đèn đá; tại TP Cẩm Phả phát hiện 2 linh vật lạ và tại huyện Vân Đồn phát hiện 6 linh vật lạ. Báo cáo của các địa phương cũng phát hiện nhiều linh vật lạ đặt tại các di tích. Sở VH-TT&DL đã có văn bản yêu cầu các địa phương tuyên truyền, vận động các ban quản lý, thủ nhang, sư trụ trì tại các di tích tiến hành di dời các linh vật lạ. Đến nay, TP Hạ Long đã di dời được 3 cặp linh vật lạ, các địa phương khác đang tiếp tục tuyên truyền, vận động. Vừa rồi, sau khi Sở có văn bản kiến nghị, UBND tỉnh đã có văn bản yêu cầu BQL Di tích và Rừng quốc gia Yên Tử và Giáo hội Phật giáo tỉnh đưa các linh vật lạ ra khỏi di tích. Tới đây, sau khi nhận được văn bản về kết quả xử lý của TP Uông Bí, chúng tôi sẽ tổ chức đi kiểm tra lại về việc này.
Nhìn chung, việc sử dụng các linh vật lạ, ngoại lai tại di tích của Quảng Ninh tương đối ít. Các ban quản lý, chính quyền địa phương có thái độ kiên quyết trong việc xử lý đối với các hiện vật ngoại lai, tới đây sẽ tìm cách đưa ra khỏi di tích, nơi thờ tự.
- Linh vật ngoại lai, hiện vật lạ tại các di tích ở Quảng Ninh tồn tại dưới những hình thức nào, được đưa vào di tích ra sao, thưa ông?
+ Các linh vật, hiện vật ngoại lai qua phát hiện chủ yếu tập trung ở các chùa, đền, đưa vào di tích theo dạng được công đức, hiến tặng hoặc do các ban quản lý di tích tự sưu tầm đưa vào bắt đầu từ khoảng hơn chục năm trước. Phổ biến nhất là các cặp sư tử đá, nghê đá, tỳ hưu, đèn đá, lục bình gốm sứ... Gần đây, trong các công trình xây dựng mới lại rộ lên việc sử dụng các linh vật như sư tử đá, tỳ hưu, chúng thường được đặt ở hai bên lối đi phía trước chính điện của chùa.
Bên cạnh đó là việc sử dụng tượng Quan âm bạch y tại vị trí phía trước tam bảo cũng khá phổ biến ở nhiều chùa. Thực tế, sư tử đá là những linh vật canh mộ tại các di tích của Trung Quốc, còn với hệ thống chùa miền Bắc thì Phật Bà Quan Âm vốn đã nằm trong hệ thống tượng thờ đặt ở chính điện rồi, phía trước chùa thường không đặt tượng gì cả.
- Việc đưa các linh vật lạ, đồ thờ tự không phù hợp thuần phong mỹ tục Việt Nam ra khỏi di tích hiện nay có gặp khó khăn gì không, hướng tháo gỡ ra sao?
+ Nơi thờ tự sử dụng các linh vật nhỏ, sau khi cơ quan quản lý nhà nước có ý kiến, đối chiếu với hệ thống mẫu vật truyền thống thì đa phần đã được bỏ đi, còn lại hiện nay chủ yếu là những linh vật cỡ lớn. Có những cặp linh vật được hiến tặng nên cần phải làm công tác tư tưởng đối với chủ nhân hiến tặng trước khi đưa ra khỏi di tích. Một số cặp có khối lượng rất lớn, cũng cần có thời gian để di dời.
Vừa qua, để trang bị thêm kiến thức, nâng cao nhận thức cho các cán bộ quản lý cũng như những người trực tiếp gắn bó với di tích, chúng tôi đã tổ chức tập huấn cho hơn 100 học viên là đại diện các sở, ngành liên quan, Giáo hội Phật giáo tỉnh, UBND các địa phương. Trong đó, với địa phương, không chỉ có lãnh đạo, cán bộ văn hoá mà tới cả các BQL di tích, nhà sư trụ trì, thủ nhang, người trông coi trực tiếp di tích trên địa bàn. Nội dung tập trung vào các quy định về tiếp nhận hiện vật, đồ thờ tự, biểu tượng, sản phẩm, linh vật và cách bài trí đồ thờ trong di tích người Việt; xác định các biểu tượng, sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam tại di tích. Đồng thời cũng giới thiệu cho các học viên về kinh nghiệm trong việc xử lý đối với các biểu tượng, sản phẩm, linh vật ngoại lai tại các địa phương tiêu biểu trong cả nước. Theo đó, có thể di dời để thay thế bằng hiện vật khác, còn nếu việc di dời tốn kém, khó khăn thì có thể chế tác lại theo các mẫu linh vật truyền thống của người Việt.
- Xin cảm ơn ông!
Phan Hằng (Thực hiện)
| Quý độc giả có thể gửi câu hỏi cho các lãnh đạo theo hòm thư: danhoilanhdaotraloiqn@gmail.com |
