Phát huy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, các tổ liên gia tự quản tại các thôn, khu phố trên địa bàn thành phố Quảng Ninh đang trở thành cầu nối gắn kết các gia đình, tập hợp và khơi dậy sức mạnh trong nhân dân. Mỗi tổ liên gia đang góp phần cụ thể hóa phương châm “Dân biết, dân hiểu, dân tin, dân tự giác làm và cùng nhau phát triển”, tạo nền tảng xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, nghĩa tình, phát triển.
Về thôn Tân Lập, xã Đầm Hà hôm nay, diện mạo khu dân cư ngày càng khởi sắc với những tuyến đường bê tông sạch đẹp, vườn cây ăn quả xanh tốt, máy móc hoạt động rộn ràng trên những cánh đồng... Đời sống người dân không ngừng được cải thiện, tinh thần tương trợ, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau phát triển ngày càng được vun đắp. Trong những chuyển biến ấy có dấu ấn từ hoạt động của các tổ liên gia tự quản – nơi các gia đình được kết nối, cùng tham gia các phong trào, việc chung của thôn, xóm.
Sau khi sáp nhập 4 thôn Tân Mai, Thái Lập, Tân Hợp và Bình Minh, thôn Tân Lập mới có 530 hộ dân. Để duy trì sự gắn bó giữa các gia đình, phát huy vai trò tự quản tại từng cụm dân cư, thôn tiếp tục duy trì 4 tổ liên gia, mỗi tổ phụ trách một xóm dân cư với trên 100 hộ dân. Không chỉ là nơi trao đổi thông tin, các tổ còn trở thành cầu nối trực tiếp giữa chi bộ, ban cán sự thôn với nhân dân, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các phong trào thi đua đến từng gia đình. Qua đó, người dân có thêm điều kiện tham gia bàn bạc, đóng góp ý kiến, cùng thực hiện những công việc chung của cộng đồng.
Điểm đáng ghi nhận trong hoạt động của các tổ là nội dung vận động được lựa chọn phù hợp với đặc điểm dân cư, ngành nghề và điều kiện sản xuất của từng cụm. Tại xóm Tân Mai, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, tổ liên gia phát huy vai trò người có uy tín trong tuyên truyền, vận động bà con phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh và tiếp cận công nghệ số. Ở xóm Tân Hợp, các hộ trong tổ tích cực trao đổi kỹ thuật, khuyến khích nhân rộng mô hình trồng chanh leo, đào, ổi, na; phát triển chăn nuôi lợn thương phẩm, lợn nái và đầu tư máy móc phục vụ sản xuất…
Từ những việc làm thiết thực, các tổ liên gia đã góp phần gắn kết các gia đình, phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp nhau phát triển kinh tế. Mỗi hộ không chỉ quan tâm đến lợi ích của gia đình mình mà còn chủ động chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các hộ xung quanh, cùng hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống chung của cộng đồng.
Sự gắn kết ấy còn được thể hiện rõ trong việc hỗ trợ nhau ứng dụng công nghệ số. Những người thành thạo điện thoại thông minh hướng dẫn các hộ còn hạn chế kỹ năng sử dụng thiết bị, khai thác nhóm Zalo cộng đồng để cập nhật thông tin thời tiết, giá cả nông sản, tìm hiểu kỹ thuật canh tác và quảng bá sản phẩm. Nhờ đó, việc trao đổi thông tin trở nên thuận tiện, kinh nghiệm sản xuất được chia sẻ nhanh chóng, mở thêm cơ hội phát triển kinh tế cho các gia đình. Đến nay, các tổ liên gia ở thôn đã hỗ trợ 65 hộ dân sử dụng các nền tảng Facebook, Zalo để quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường.
Bà Lê Thị Quỳnh, thành viên tổ liên gia xóm Bình Minh, thôn Tân Lập, chia sẻ: Tham gia tổ liên gia, chúng tôi thường xuyên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, hỗ trợ nhau về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi và cách ứng dụng công nghệ trong phát triển kinh tế. Bản thân tôi cũng mạnh dạn đầu tư máy cày, máy xới, máy gặt để làm dịch vụ, đồng thời sử dụng mạng xã hội quảng bá, tìm kiếm khách hàng. Nhờ các hộ cùng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất, chúng tôi có thêm cơ hội phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho gia đình. Hiện mô hình dịch vụ cơ giới hóa nông nghiệp của gia đình tôi mang lại thu nhập 300-400 triệu đồng/năm.
Sự gắn kết và tinh thần tương trợ giữa các hộ dân, hoạt động của các tổ liên gia ở Tân Lập đã góp phần củng cố tình làng nghĩa xóm, tạo sự đồng thuận trong thực hiện các phong trào thi đua, các mục tiêu xây dựng thôn kiểu mẫu, thôn thông minh. Đây cũng là cách để tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc được bồi đắp từ những việc làm gần gũi, thiết thực trong đời sống hằng ngày.
Bà Nguyễn Thị Thu, Bí thư Chi bộ thôn Tân Lập, cho biết: Việc duy trì các tổ liên gia được thực hiện theo hướng sát với đặc điểm từng khu dân cư, lấy người dân làm trung tâm, sự đồng thuận và tự giác tham gia của các hộ làm nền tảng. Qua đó, đời sống dân cư có nhiều chuyển biến tích cực. Đến nay, toàn thôn không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo; tỷ lệ hộ có mức sống trung bình chiếm 7,55%; số hộ giàu ngày càng tăng. Người dân chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội tiếp tục được duy trì.
Không chỉ ở khu vực nông thôn, tại các phường đô thị, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cộng đồng thông qua mô hình tổ liên gia cũng được phát huy với những cách làm phù hợp. Nếu ở Tân Lập, các tổ liên gia tập trung hỗ trợ nhau phát triển sản xuất, ứng dụng công nghệ số thì tại phường Bãi Cháy, mô hình tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy là một điểm nhấn trong vận động nhân dân cùng tham gia giữ gìn an toàn khu dân cư.
Đến nay, toàn thành phố có hơn 1.500 tổ liên gia an toàn PCCC tại các xã, phường, đặc khu. Riêng phường Bãi Cháy đã xây dựng và duy trì 27 mô hình với tổng số 246 hộ tham gia, trong đó có 56 hộ nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh và 190 hộ nhà ở. Các thành viên trong tổ thường xuyên trao đổi thông tin, nhắc nhở nhau kiểm tra điều kiện an toàn, tuyên truyền thực hiện quy định về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Sự liên kết giữa các gia đình giúp nâng cao khả năng phát hiện nguy cơ, huy động lực lượng tại chỗ và hỗ trợ xử lý ban đầu khi có tình huống phát sinh.
Hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở việc nâng cao kỹ năng phòng ngừa, ứng phó với sự cố mà còn ở ý thức trách nhiệm của mỗi gia đình đối với sự an toàn chung. Từ chỗ chủ động bảo vệ tài sản, tính mạng của mình, các hộ dân còn quan tâm nhắc nhở, hỗ trợ những gia đình liền kề, cùng xây dựng môi trường sống an toàn.
Đánh giá về hiệu quả mô hình, ông Nguyễn Văn Đủ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Bãi Cháy, nhấn mạnh: Điều quan trọng nhất của mô hình tổ liên gia an toàn PCCC là đã khơi dậy ý thức tự phòng, tự quản, tự bảo vệ trong mỗi gia đình và cộng đồng dân cư. Thông qua việc gắn kết các hộ liền kề, người dân không chỉ chủ động kiểm tra, phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ tại gia đình mình mà còn có trách nhiệm nhắc nhở, hỗ trợ các hộ xung quanh. Khi có sự cố xảy ra, sự phối hợp và hỗ trợ kịp thời giữa các hộ dân, lực lượng tại chỗ sẽ góp phần hạn chế thiệt hại. Thời gian tới, MTTQ phường tiếp tục phối hợp với chính quyền và các tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân duy trì, nhân rộng mô hình, tiếp tục nâng cao ý thức và trách nhiệm của mỗi người dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Thực tế cho thấy, từ những mô hình cụ thể ở cơ sở, các tổ liên gia đang góp phần đưa phong trào đại đoàn kết toàn dân tộc đi vào chiều sâu, gắn với lợi ích và nhu cầu thiết thực của người dân. Toàn thành phố hiện có hơn 5.000 tổ liên gia tự quản hoạt động trên nhiều lĩnh vực, góp phần phát huy vai trò tự quản của nhân dân trong giữ gìn an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề phát sinh ngay tại khu dân cư. Thông qua hoạt động của các tổ, tinh thần đoàn kết, tương trợ, trách nhiệm cộng đồng được phát huy; mối quan hệ gắn bó giữa các gia đình ngày càng bền chặt, tạo sự đồng thuận trong thực hiện các nhiệm vụ chung.
Phát huy hiệu quả các tổ liên gia tự quản chính là góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc từ cơ sở. Khi mỗi người dân chủ động tham gia, mỗi gia đình có trách nhiệm với cộng đồng và mỗi tổ liên gia thực sự trở thành hạt nhân kết nối, sức mạnh đoàn kết sẽ được chuyển hóa thành những hành động cụ thể, thiết thực, góp phần xây dựng khu dân cư an toàn, văn minh, nghĩa tình, nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân.
