Từ những hành động nhỏ nhưng ý nghĩa như phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng nơi quy định hay chăm sóc hàng cây xanh, các mô hình tự quản bảo vệ môi trường tại khu dân cư trên địa bàn TP Quảng Ninh đang góp phần quan trọng vào việc kiến tạo cảnh quan đô thị sáng - xanh - sạch - đẹp và xây dựng nếp sống văn minh, hiện đại.
Nhìn tuyến đường đi qua khu phố sạch sẽ, phong quang, bà Trịnh Thị Loan, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ khu phố Hồng Gai 2 (phường Hồng Gai) không giấu được niềm vui. Những việc làm thiết thực của hội viên phụ nữ và nhân dân đã góp phần mang lại diện mạo sáng - xanh - sạch - đẹp cho khu phố.
Hội viên Chi hội Phụ nữ khu phố Hồng Gai 2 (phường Hồng Gai) chủ động quét dọn tuyến đường đi qua khu phố ngay từ đầu giờ sáng.
Chia sẻ về hành trình bảo vệ môi trường tại địa phương, bà Loan cho biết: Tuyến đường dài hơn 80m (đoạn từ nhà hàng Thành An đến tiếp giáp đường Đặng Bá Hát), được mở rộng và thảm nhựa từ năm 2021. Tuy nhiên, một thời gian dài, nơi đây từng là điểm nóng về mất vệ sinh môi trường do thói quen vứt rác bừa bãi và đổ rác không đúng giờ của một bộ phận người dân.
Trước thực trạng đó, Ban Công tác Mặt trận khu phố đã phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể xây dựng mô hình tự quản về bảo vệ môi trường. Trong đó, Chi hội Phụ nữ đóng vai trò nòng cốt, thường xuyên tuyên truyền, vận động hội viên tham gia phong trào “Ngày thứ bảy, ngày chủ nhật xanh”. Chi hội còn hướng dẫn hội viên phân loại rác thải tại hộ gia đình; thu gom các loại phế liệu có thể tái chế như: Chai nhựa, giấy, lon bia… để bán gây quỹ hỗ trợ hội viên và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Qua thời gian triển khai, nhận thức của người dân đã nâng lên rõ rệt. Không chỉ bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định, không thả chó chạy rông, người dân còn chủ động quét dọn tuyến đường khi thấy rác. Qua đó khẳng định sức lan tỏa mạnh mẽ và bền vững của mô hình tự quản tại cơ sở.
Không chỉ địa bàn đô thị, tại các vùng nông thôn, phong trào tự quản bảo vệ môi trường cũng ngày càng đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả thiết thực. Đơn cử như tại thôn Tân Hợp (xã Quảng Tân), để xây dựng thôn mẫu theo hướng văn minh, hiện đại, cuối năm 2025, thôn đã được đầu tư tuyến đường mẫu với tổng chiều dài hơn 6,4km cùng 100 thùng rác cho các hộ gia đình sinh sống hai bên đường.
Tuyến đường mẫu tại thôn Tân Hợp (xã Quảng Tân) tạo thuận lợi cho người dân đi lại, làm thay đổi diện mạo cảnh quan khu dân cư.
Phát huy tinh thần tự quản, nhân dân trong thôn đã ra quân trồng 600 cây hoa Tigon, 300 cây hoa mua Nhật và lắp đặt 144 giàn hoa sắt dọc tuyến đường chính. Định kỳ hằng tuần, thôn đều tổ chức phong trào “Ngày chủ nhật xanh”, thu hút hàng trăm người dân tham gia dọn vệ sinh môi trường, bón phân và tưới nước cho các tuyến đường hoa.
Ông Tạ Vũ Tuất, Trưởng thôn Tân Hợp, cho biết: Hiện nay thôn đã xây dựng được 2 tổ “Phụ nữ với môi trường”, mỗi tổ có 10 thành viên, thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn hội viên bảo vệ môi trường. Với đặc thù địa bàn nông thôn, các tổ đã chú trọng hướng dẫn người dân tận dụng phụ phẩm làm thức ăn chăn nuôi; phân loại, ủ rác thải sinh hoạt hữu cơ thành phân vi sinh. Đối với các loại rác vô cơ khó phân hủy như túi ni-lông, đồ nhựa không tái chế được, sành, sứ hay thủy tinh đều được yêu cầu bỏ vào đúng thùng rác quy định.
Ông Phạm Văn Khải, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Quảng Tân, cho biết: Từ thành công bước đầu của thôn Tân Hợp, năm 2027, xã dự kiến sẽ nhân rộng mô hình sang các thôn khác.
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương trên địa bàn Quảng Ninh đang khẳng định hiệu quả rõ nét trong công tác bảo vệ môi trường thông qua các mô hình tự quản. Qua thống kê, toàn thành phố hiện có hàng trăm mô hình thu gom, xử lý rác thải, ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường tại các khu dân cư. Trong 9 tháng năm 2026, thành phố đã triển khai hiệu quả các đợt “Ngày thứ bảy, ngày chủ nhật xanh”, huy động gần 90.000 lượt người dân tham gia; trồng mới trên 250.000 cây xanh; tiếp tục duy trì trên 616 tuyến đường xanh - sạch - đẹp và 652 mô hình “Biến rác thành tiền”, gây quỹ hơn 300 triệu đồng để hỗ trợ những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời góp phần giảm thiểu lượng lớn rác thải nhựa và rác tái chế.
Những kết quả trên đã phát huy tối đa vai trò chủ thể của người dân, tạo tiền đề để tiếp tục nhân rộng các mô hình tự quản bảo vệ môi trường tại cơ sở trong thời gian tới.
