Đảng Dân chủ Mỹ khó đảo ngược chính sách thuế quan của Tổng thống Trump dù thắng lớn trong bầu cử

Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ được thúc đẩy một phần bởi sự bất mãn của cử tri đối với chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, dù giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, đảng Dân chủ vẫn đối mặt với nhiều rào cản pháp lý và chính trị trong nỗ lực bãi bỏ các mức thuế nhập khẩu đang gây áp lực lên chi phí sinh hoạt của người dân.

my-thue.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng việc tăng thuế nhập khẩu sẽ giúp khôi phục ngành sản xuất của Mỹ. Ảnh: AP

Trong chiến dịch tranh cử, đảng Dân chủ liên tục chỉ trích các mức thuế nhập khẩu của Tổng thống Trump, cho rằng chính sách này làm tăng giá hàng hóa và gây thêm áp lực lên chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.

Theo cuộc khảo sát hơn 100.000 cử tri tham gia bầu cử giữa nhiệm kỳ do hãng tin AP thực hiện, khoảng hai phần ba cho rằng chính sách thuế quan của ông Trump gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ hoặc kinh tế địa phương. Chỉ khoảng 20% nhận định các mức thuế này mang lại tác động tích cực. Phần lớn cử tri đánh giá thuế quan gây tác động tiêu cực đã bỏ phiếu cho ứng cử viên Dân chủ trong các cuộc đua vào Hạ viện.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với đảng Dân chủ là quyền phủ quyết của Tổng thống Trump. Theo quy định, để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, một dự luật phải nhận được sự ủng hộ của ít nhất hai phần ba thành viên tại cả Hạ viện và Thượng viện. Vì vậy, đảng Dân chủ cần có thêm sự ủng hộ của các nghị sĩ Cộng hòa nếu muốn bãi bỏ các mức thuế nhập khẩu hoặc hạn chế thẩm quyền áp thuế của tổng thống.

Bên cạnh trở ngại pháp lý, nội bộ đảng Dân chủ cũng chưa thống nhất về định hướng thương mại. Một số nghị sĩ muốn khôi phục chính sách thương mại với mức thuế thấp hơn, trong khi những người khác chủ trương tiếp tục sử dụng thuế quan để đối phó với các hành vi thương mại không công bằng và gây sức ép với những đối thủ như Trung Quốc.

Nguồn thu ngân sách cũng là yếu tố khiến việc bãi bỏ thuế quan trở nên phức tạp. Trong hai năm tài khóa gần nhất, thuế nhập khẩu mang về gần 370 tỷ USD cho ngân sách Mỹ, trong bối cảnh nợ liên bang đã lên tới khoảng 40.000 tỷ USD.

Theo Phòng thí nghiệm Ngân sách thuộc Đại học Yale, mức thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ đã tăng từ khoảng 2,5% khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025 lên 11,2% hiện nay. Cơ quan này ước tính chính sách thuế quan khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chịu thêm khoảng 900 USD mỗi năm, do doanh nghiệp nhập khẩu thường chuyển một phần chi phí thuế sang người tiêu dùng.

Trong chiến dịch tranh cử, đảng Dân chủ cam kết bãi bỏ một số mức thuế do Tổng thống Trump áp đặt, trong đó có các mức thuế ban hành hồi tháng 7 đối với 60 đối tác thương mại bị cáo buộc chưa có đủ biện pháp ngăn chặn hoạt động buôn bán sản phẩm sử dụng lao động cưỡng bức. Đảng này cũng đề xuất yêu cầu Quốc hội phê chuẩn các quyết định áp thuế của tổng thống.

Thượng nghị sĩ Ron Wyden, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Tài chính Thượng viện, cho rằng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Canada có thể là vấn đề giúp thu hút sự ủng hộ từ các nghị sĩ Cộng hòa.

Tháng 8, Tổng thống Trump áp mức thuế 50% đối với lượng hàng nhập khẩu từ Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD. Quyết định này làm căng thẳng quan hệ với quốc gia láng giềng, khiến Ottawa áp dụng biện pháp trả đũa và gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào thương mại song phương.

Tập đoàn nhập khẩu thực phẩm Gellert Global Group tại bang New Jersey cho biết phải chi thêm hàng triệu USD để duy trì hoạt động phân phối các sản phẩm như phô mai Canada. Doanh nghiệp này đã khởi kiện chính quyền Tổng thống Trump liên quan đến các mức thuế đối với Canada.

Sự phản đối chính sách thuế quan với Canada cũng góp phần khiến Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins thất bại trong cuộc bầu cử tại bang Maine, dù ông Trump trước đó đã miễn thuế cho một số sản phẩm nhằm hỗ trợ chiến dịch tái tranh cử của bà.

Ông Wyden, người dự kiến giữ chức Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện khi đảng Dân chủ tiếp quản, đang tìm kiếm sự ủng hộ của các nghị sĩ Cộng hòa để thúc đẩy việc bãi bỏ những mức thuế gây tranh cãi.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia thương mại, chiến thắng trong bầu cử không đồng nghĩa với khả năng nhanh chóng đảo ngược chính sách thuế quan. Bên cạnh quyền phủ quyết của tổng thống và sự chia rẽ trong Quốc hội, đảng Dân chủ còn phải giải quyết những khác biệt nội bộ về vai trò của thuế nhập khẩu trong chiến lược kinh tế và thương mại dài hạn của Mỹ.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục