"Không quy hoạch các nhà máy nhiệt điện, xi măng gần khu vực dân cư"

Thời gian gần đây, Báo Quảng Ninh liên tục nhận được nhiều phản ánh của người dân về việc một số nhà máy nhiệt điện, xi măng trên địa bàn tỉnh thường xuyên nhả khói đen ra môi trường. Phần lớn người dân đều tỏ ra bức xức và lo lắng khi môi trường sống cũng như sức khoẻ của họ đang bị đe doạ. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Danh Sơn (ảnh), Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, để làm rõ hơn về những phản ánh trên.

- Thưa ông, độc giả Phạm Văn Đạt ở tổ 36, khu 8, phường Trưng Vương, Uông Bí phản ánh tới toà soạn và rất lo lắng bởi vừa qua (14-8) Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí (tổ hợp 110MW) đã liên tục có những đợt nhả khói đen trong khoảng từ 1-3 giờ đồng hồ. Ông có thể cho biết nguyên nhân tại sao và những lo lắng trên của người dân là có cơ sở không?

+ Theo kết quả kiểm tra của Sở TN&MT và Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tập đoàn Điện lực Việt Nam, tại các thời điểm nhà máy hoạt động bình thường, kết quả quan trắc nồng độ bụi trong ống khói đều đạt quy chuẩn Việt Nam hiện hành, nhưng vào các thời điểm nhà máy dừng hoạt động đều phải ngừng lò và khởi động lại sẽ phát sinh bụi, khói thải vượt quá quy chuẩn cho phép, gây ô nhiễm môi trường. Nguyên nhân là mỗi lần dừng, khởi động lại các nhà máy nhiệt điện đốt than, sẽ mất từ 30 phút đến 12 giờ, do thời gian khởi động phải dùng dầu FO để đốt, đồng thời phải chờ các thiết bị hoạt động ổn định mới đưa hệ thống lọc bụi tĩnh điện vào sử dụng được. Vì vậy, việc phát sinh bụi và có khói thải màu đen là tình trạng chung trên cả nước. Riêng Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí (tổ hợp 110MW), do Nhà máy được đưa vào vận hành từ những năm 1978 nên đến nay, công nghệ, thiết bị hiện đã rất lạc hậu, già cỗi, khiến cho số lần dừng, khởi động lại trong năm khá nhiều. Cụ thể, năm 2013, cụm nhà máy đã có 28 lần phải ngừng lò hơi và 20 lần dừng hoạt động một phần hệ thống lọc bụi tĩnh điện để sửa chữa. Còn chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2014 đã có tới 16 lần ngừng lò hơi và 11 lần dừng hoạt động một phần.

- Nghĩa là những lo lắng của người dân hoàn toàn có cơ sở, vậy với chức năng, nhiệm vụ là cơ quan quản lý nhà nước, Sở TN&MT có những biện pháp gì để chấn chỉnh tình trạng trên?

+ Trước thực trạng trên, để giảm thiểu ảnh hưởng đến môi trường, Sở TN&MT đã nhiều lần kiểm tra và yêu cầu các đơn vị này thực hiện những giải pháp tổng thể để giảm số lần phải khởi động lại lò hơi; thay thế kịp thời các bộ phận, thiết bị đã hết khấu hao bằng thiết bị của các nước tiên tiến, công nghệ cao; linh hoạt trong điều hành lịch phát điện của EVN; tổ chức thông tin, tuyên truyền để người dân sống gần các khu vực này hiểu rõ về nguyên nhân phát sinh bụi trong mỗi lần khởi động lại… Đối với những trường hợp xây dựng mới, Sở đã đề xuất UBND tỉnh và các cơ quan có thẩm quyền không quy hoạch, xây dựng mới các nhà máy này gần khu vực khu dân cư và cách xa khỏi đô thị với bán kính tối thiểu 15km; đồng thời yêu cầu chủ đầu tư các dự án phải lựa chọn các thiết bị có công nghệ tiên tiến, đảm bảo đạt quy chuẩn kỹ thuật về môi trường.

Riêng đối với Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí, (tổ hợp 110MW), theo Quy hoạch điện VII, Nhà máy được Chính phủ cho phép vận hành đến năm 2020, tuy nhiên, trước thực trạng Nhà máy đang gây những tác động tiêu cực đến môi trường, Sở TN&MT cũng đã báo cáo, tham mưu UBND tỉnh không cho phép xây dựng thêm nhà máy mới để thay thế khi nhà máy này ngừng hoạt động. UBND tỉnh cũng đã đề xuất, kiến nghị lên Chính phủ về việc dừng hoạt động Nhà máy trước năm 2020. Theo thông tin mới nhất chúng tôi nhận được, Tổng Công ty Phát điện I cũng vừa có đề xuất với EVN, Bộ Công Thương cho dừng hoạt động 2 tổ máy thuộc Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí (tổ hợp 110MW) vào năm 2015, trước 5 năm so với quy định của Chính phủ. Như vậy là có khả năng, việc tồn tại của Nhiệt điện Uông Bí 1 chỉ còn tính bằng tháng.

- Đây quả là tín hiệu đáng mừng cho người dân, tuy nhiên, từ trước đến nay vẫn tồn tại một thực trạng là kết quả quan trắc môi trường (QTMT) chưa kịp thời phản ảnh được chất lượng môi trường, nhất là những khu vực nhạy cảm trên địa bàn tỉnh… khiến cho công tác quản lý cũng như xử phạt gặp không ít khó khăn. Vậy có giải pháp gì để giải quyết triệt để những vướng mắc này không, thưa ông?

+ Đúng là từ trước đến nay, việc QTMT trên địa bàn tỉnh vẫn được thực hiện theo phương pháp truyền thống và tiến hành định kỳ. Chủ yếu là lấy mẫu phân tích phòng thí nghiệm, nhưng tần suất quan trắc khá thưa, số liệu không liên tục và nhiều tác nhân gây ô nhiễm môi trường chưa được quan trắc, phân tích, thời gian trả kết quả còn chậm… nên chưa kịp thời phản ánh chất lượng môi trường. Để đáp ứng nguyện vọng của người dân, cũng như tăng cường năng lực cảnh báo và giám sát môi trường, cập nhật liên tục cơ sở dữ liệu về hiện trạng môi trường, tháng 10-2013, UBND tỉnh đã có Quyết định số 2819 về việc đầu tư xây dựng các trạm QTMT tự động để kiểm soát ô nhiễm môi trường trên địa bàn toàn tỉnh. Theo đó, Dự án có tổng mức đầu tư trên 150 tỷ đồng, với 26 trạm QTMT tự động cố định theo tiêu chuẩn châu Âu. Trong đó có 2 trạm QTMT nước mặt, 6 trạm QTMT nước biển ven bờ, 10 trạm QTMT không khí xung quanh, 8 trạm QTMT khí thải tại các nhà máy nhiệt điện, xi măng. Cùng với đó, các nhá máy nhiệt điện, xi măng cũng được yêu cầu lắp thiết bị lọc bụi tĩnh điện và QTMT tự động. Dự kiến, sau khi dự án hoàn thành và đưa vào hoạt động trong quý IV-2014, dữ liệu sẽ được truyền liên tục về Trung tâm điều hành đặt tại Sở TN&MT 24/24h. Như vậy, tất cả các trường hợp vi phạm sẽ bị phát hiện ngay và cũng sẽ được xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

- Xin cảm ơn ông!

Hoàng Nga (thực hiện)