"Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới"

Cùng với nhiều địa phương trong cả nước, Quảng Ninh đang tập trung thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Vấn đề này hiện đang nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân, nhất là nông dân trong tỉnh. Phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Giang (ảnh), Giám đốc Sở NN&PTNT về những nội dung liên quan.

- Giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh những năm qua tuy vẫn duy trì được tăng trưởng, nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún… là những lý do để ngành phải đẩy nhanh tái cơ cấu, thưa ông?

+ Trong những năm qua, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp (SXNN) được duy trì 6%/năm, sản lượng sản phẩm nông nghiệp cung cấp cho thị trường trong tỉnh chiếm 85%. Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, tỉnh xác định phát triển sản xuất là nhiệm vụ trọng tâm của chương trình, vì thế, nhiều mô hình kinh tế và dự án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cơ cấu mùa vụ được triển khai. Bên cạnh đó, tỉnh cũng tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ SXNN, bước đầu hình thành được một số vùng SXNN tập trung.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, kinh tế nông, lâm, thuỷ sản trên địa bàn tỉnh thời gian qua vẫn nhỏ lẻ, manh mún; các hình thức tổ chức sản xuất chậm phát triển chủ yếu là cá nhân; trình độ sản xuất chủ yếu theo kinh nghiệm; ứng dụng KHCN vào sản xuất còn hạn chế; khoảng cách giàu, nghèo giữa thành thị và nông thôn lớn; sản phẩm nông nghiệp chưa gắn kết thị trường, chủ yếu là sản phẩm thô chưa qua chế biến, giá trị thấp…

- Vậy việc thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp sẽ được triển khai như thế nào?

+ Để thực hiện thành công mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, ngày 10-6-2013 Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 899/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững”. Trên cơ sở Đề án và Chương trình hành động thực hiện Đề án của Bộ NN&PTNT, tỉnh  đã xác định rõ “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững gắn với xây dựng nông thôn mới tỉnh Quảng Ninh” là nhiệm vụ “lõi” của ngành Nông nghiệp trong năm 2014. Việc tái cơ cấu không những tác động tích cực đến việc giải quyết những bất cập, hạn chế còn tồn tại, mà còn góp phần xây dựng ngành Nông nghiệp của tỉnh phát triển một cách toàn diện và bền vững.

Về định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh xác định các sản phẩm chủ lực có lợi thế phát triển đến năm 2020 và định hướng đến 2030 theo hướng chuyển dịch sản xuất các lĩnh vực: Tăng nhanh giá trị sản xuất thuỷ sản (chiếm tỷ trọng 50% trong cơ cấu GDP của ngành), chuyển dịch trồng trọt sang chăn nuôi (theo hướng chăn nuôi tập trung quy mô lớn); đẩy mạnh chế biến nông, lâm, thuỷ sản. Trong từng lĩnh vực cũng có sự chuyển dịch giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện môi trường, thổ nhưỡng và có lợi thế so sánh. Trước hết, tổ chức tổng kết mô hình sản xuất các lĩnh vực, xác định các sản phẩm nông sản chủ lực gắn với từng vùng sản xuất tập trung có kết cấu hạ tầng đồng bộ; gắn kết giữa sản xuất, chế biến và thị trường, tạo kênh phân phối trên cơ sở chuỗi giá trị bền vững; thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, hình thành các vùng sản xuất an toàn.

Đa dạng hoá sản phẩm nông sản, chuyển dần từ mô hình sản xuất nông nghiệp “đẩy” (sản xuất những sản phẩm mà mình có khả năng sản xuất) sang sản xuất mô hình “kéo” kết hợp “đẩy”; tức là lấy sức hút nhu cầu của thị trường thúc đẩy quá trình sản xuất các sản phẩm nông sản (nguyên liệu) theo lợi thế cạnh tranh, thông qua thực hiện đề án “Mỗi xã, phường một sản phẩm”. Qua đây, người dân sẽ sáng tạo ra sản phẩm nông sản dựa trên những nguyên liệu của các vùng sản xuất tập trung và Nhà nước sẽ hỗ trợ quá trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

- Để thực hiện tái cơ cấu thành công, những giải pháp nào cần đặt ra, thưa ông?

+ Thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tỉnh chú trọng vào triển khai một số giải pháp cơ bản. Thứ nhất là tổ chức rà soát, điều chỉnh các quy hoạch ngành, lĩnh vực và vùng sản xuất tập trung sản phẩm chủ lực của tỉnh gắn với thị trường tiêu thụ. Hai là, có cơ chế thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực nông nghiệp, tăng cường xúc tiến đầu tư lĩnh vực nông nghiệp; lấy doanh nghiệp làm trọng tâm, tạo sức lan toả và liên kết với người dân thúc đẩy sản xuất phát triển. Ba là, nâng cao hiệu quả đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp, ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất, nhất là sản phẩm chủ lực gắn với vùng sản xuất tập trung; ưu tiên đầu tư phát triển ứng dụng KHCN vào sản xuất nông nghiệp. Bốn là, sắp xếp lại các tổ chức, doanh nghiệp, đơn vị thuộc ngành đảm bảo tinh gọn, hiệu quả; tăng cường đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, đưa thủ tục hành chính vào trung tâm hành chính công, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính. Năm là, đầu tư những trung tâm sản xuất giống thuỷ sản, nông nghiệp, chăn nuôi chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu giống phục vụ cho phát triển hàng hoá… Sáu là, đẩy mạnh quản lý nhà nước về chất lượng nông, lâm sản, vật tư nông nghiệp, vệ sinh an toàn thực phẩm; đồng thời mỗi lĩnh vực sẽ ưu tiên lựa chọn một dự án để cụ thể hoá phương án tái cơ cấu và tạo điểm đột phá trong ngành nông nghiệp. Bảy là, rà soát lại hệ thống cơ chế chính sách, xây dựng một số nhóm cơ chế, chính sách về thương mại; tín dụng và hỗ trợ sản xuất. Tám là, quan tâm đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ và thu hút người lao động có trình độ cao ngành nông nghiệp để nhanh chóng thực hiện thành công tái cơ cấu ngành theo hướng gia tăng giá trị và phát triển bền vững v.v..

- Xin cảm ơn ông!

Hoàng Anh (Thực hiện)