Thời gian qua, công tác phân cấp quản lý vốn đầu tư XDCB của tỉnh cho các địa phương nhận được rất nhiều sự quan tâm. Bởi tại nhiều địa phương, việc triển khai đầu tư XDCB còn dàn trải, chưa thực hiện đúng nguyên tắc. Xung quanh vấn đề này, chúng tôi có cuộc trao đổi với đồng chí Trần Đức Lâm, Giám đốc Sở KH&ĐT.
- Năm 2012, tỉnh đã phân cấp triệt để cho các địa phương trong việc quyết định đầu tư, quản lý các dự án đầu tư XDCB. Đề nghị đồng chí cho biết việc triển khai công tác này như thế nào?
+ Hàng năm, Trung ương giao chỉ tiêu thu và cân đối chi ngân sách, trong đó giao “cứng” chỉ tiêu chi đầu tư phát triển bình quân năm sau cao hơn 10% so với năm trước. Tuy nhiên, do nguồn lực có hạn, khả năng tăng thu ngân sách phụ thuộc nhiều yếu tố như: Bộ Tài chính giao số thu cho tỉnh cao sẽ hạn chế nguồn vượt thu để lại, phụ thuộc vào thị trường bất động sản và quỹ đất của tỉnh, khả năng sản xuất và tiêu thụ của ngành Than… Trong khi nhu cầu đầu tư để đảm bảo các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII, Nghị quyết HĐND tỉnh giai đoạn 2011-2015 và các kết luận của Thường trực Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh là rất lớn. Bên cạnh đó, khả năng cân đối nguồn chi đầu tư hàng năm trên nhu cầu cũng rất thấp (năm 2010 đáp ứng 26,2% nhu cầu; năm 2011 đáp ứng 29,68% nhu cầu; năm 2012 đáp ứng 26,3% nhu cầu). Trước tình hình đó, thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Nghị quyết của HĐND tỉnh về tăng cường tính chủ động cho các địa phương trong việc xác định thứ tự ưu tiên đầu tư để đảm bảo các mục tiêu phát triển của địa phương, UBND tỉnh đã tiến hành phân cấp triệt để vốn đầu tư phát triển cho các địa phương. Việc phân cấp nhằm mục đích: Đảm bảo công khai, minh bạch trong việc bố trí vốn đầu tư phát triển giữa tỉnh và các địa phương; tạo điều kiện tối đa cho các địa phương về tính chủ động điều hành linh hoạt trong chi đầu tư phát triển. Từ đó, các địa phương sẽ có thêm quyền quyết định cần đầu tư những dự án, công trình có hiệu quả cao nhất đối với mục tiêu phát triển của địa phương. Đồng thời, tự cân đối ưu tiên tập trung vốn cho các dự án quan trọng trên địa bàn để tránh dàn trải, mất cân đối trong chi đầu tư phát triển; phân cấp về thẩm quyền quyết định và quản lý dự án đầu tư đảm bảo tăng quyền và gắn với trách nhiệm của cấp chính quyền địa phương nhằm kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hơn việc triển khai thực hiện công tác này. Trước và sau khi phân cấp, tỉnh đã có chỉ đạo và hướng dẫn các địa phương triển khai phân bổ vốn theo đúng tinh thần Chỉ thị số 1792/CT-TTg ngày 15-10-2011 của Thủ tướng Chính phủ và Hướng dẫn số 7356/BKHDT-TH ngày 28-10-2011 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về tăng cường quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước.
- Vậy quá trình thực hiện, có nảy sinh những bất cập, hạn chế gì không, thưa đồng chí?
+ Có thể khẳng định rằng, mặc dù nguồn lực trong năm 2012 có hạn, song tỉnh đã tập trung cho các mục tiêu theo Nghị quyết của HĐND tỉnh; bố trí các chương trình, dự án lớn, trọng tâm, trọng điểm và bố trí nguồn lực để thực hiện một số nội dung công việc tạo nền tảng cho phát triển các năm tiếp theo như: Công tác quy hoạch, KHCN, xây dựng chính quyền điện tử, GPMB QL18 đoạn Uông Bí - Hạ Long, triển khai dự án đưa lưới điện ra huyện Cô Tô… Tổng nguồn vốn bố trí của tỉnh là 2.032,6 tỷ đồng. Trong đó, ưu tiên bố trí đủ vốn cho các dự án hoàn thành là 133,72 tỷ đồng; bố trí cho các dự án chuyển tiếp là 1.193,78 tỷ đồng; bố trí cho các dự án mới là 158,76 tỷ đồng; bố trí vốn chuẩn bị đầu tư là 26,85 tỷ đồng; vốn GPMB, quỹ KHCN và một số nội dung chi KHCN và CNTT là 519,49 tỷ đồng.
Cùng với đó, tỉnh đã tập trung chỉ đạo, quán triệt việc phân bổ vốn của các địa phương, tuy nhiên, tại nhiều địa phương công tác này còn dàn trải, phần lớn chưa thực hiện đúng nguyên tắc phân bổ vốn XDCB và quy định tại Chỉ thị số 1792/CT-TTg. Do đó, một số dự án công trình được bố trí kế hoạch nhưng không giải ngân được theo Chỉ thị trên, các dự án mới còn nhiều; các công trình chuyển tiếp bố trí vốn không tuân thủ Chỉ thị số 1792/CT-TTg. Cụ thể là, tổng kế hoạch vốn rà soát theo các nguồn vốn tỉnh chuyển về cho địa phương phân bổ gồm 3 nguồn theo Quyết định 4188/QĐ-UB (ngày 28-12-2011), chương trình xây dựng nông thôn mới và thu cấp quyền sử dụng đất với tổng kế hoạch là trên 1.699 tỷ đồng. Nguồn vốn này phân bổ cho 1.104 công trình, trong đó phân bổ chi tiết cho các công trình sau: Công trình hoàn thành gồm 514 công trình với số kế hoạch là trên 220,7 tỷ đồng, chiếm 13% kế hoạch vốn; công trình chuyển tiếp là 334 công trình với kế hoạch gần 487 tỷ đồng, chiếm 28,81% vốn; công trình mới là 252 công trình với kế hoạch trên 550,3 tỷ đồng, chiếm 32,56% kế hoạch vốn… Các nội dung chi khác là trên 441,1 tỷ đồng.
- Tỉnh đã và đang triển khai các giải pháp nào nhằm khắc phục tình trạng phân bổ vốn chưa đúng nguyên tắc của các địa phương?
+ Trước những hạn chế trên, tỉnh đã chỉ đạo các ngành, địa phương, hướng dẫn và thường xuyên tăng cường kiểm tra, rà soát, đôn đốc việc triển khai thực hiện việc phân cấp cho các địa phương. Đến nay, đã thực hiện 4 cuộc rà soát cắt giảm, đình, hoãn, dãn tiến độ các dự án, công trình đầu tư thực hiện chưa đúng chỉ đạo của Chính phủ và của tỉnh; dừng các dự án, công trình không có khả năng bố trí vốn để tập trung cho các dự án, công trình quan trọng, làm động lực cho phát triển kinh tế của tỉnh và các địa phương.
Cùng với đó, các sở, ban, ngành và địa phương đã chủ động đề xuất cắt giảm, thu hồi vốn đầu tư; nhiều địa phương đã điều chỉnh kế hoạch phân bổ vốn đầu tư, nhiều công trình mới phải đình hoãn… Đến nay, đã cắt giảm 314 dự án với mức vốn phải cắt giảm là 10.140 tỷ đồng. Tỉnh cũng xác định điểm dừng kỹ thuật hợp lý cho 10 dự án, với số vốn cần bố trí để thi công đến điểm dừng kỹ thuật là 133,7 tỷ đồng.
Việc phân cấp quyết định đầu tư của tỉnh cho các địa phương là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước của Chính phủ. Việc phân bổ vốn theo nguyên tắc và tiêu chí đã tạo được tính công khai, công bằng trong phân bổ vốn đầu tư, phát huy được năng lực, tính chủ động của các địa phương, góp phần nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, tạo điều kiện cho các đơn vị chủ động điều hành nguồn vốn do địa phương quản lý.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
Nhật Dạ (Thực hiện)
