#Ngọa Vân

Ở Yên Tử, những gốc mai già, thân cây xoắn lại vẫn lặng lẽ nở hoa mỗi độ cuối xuân. Chúng không biết nói, nhưng lớp vỏ sần sùi, từng cành khẳng khiu như đang kể câu chuyện của gần tám thế kỷ lịch sử.

Ngọa Vân là quần thể di tích tâm linh đặc biệt của Phật giáo Việt Nam, nơi lưu giữ những dấu ấn gắn với những năm tháng cuối đời của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Là điểm dừng chân cuối trên hành trình tu hành, giảng pháp và độ tăng của Phật hoàng Trần Nhân Tông, Ngọa Vân được xem là thánh địa linh thiêng của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử.

Ngày 19/4, tại Am - Chùa Ngọa Vân (phường An Sinh), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh phối hợp cùng Công ty CP Văn hóa Ngọa Vân Yên Tử phát động Cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật “Phật Hoàng Trần Nhân Tông và Ngọa Vân”. Thời báo Văn học nghệ thuật thuộc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam là đơn vị bảo trợ chuyên môn của cuộc thi.

Hòa vào không khí trảy hội mùa xuân, những ngày đầu tháng 3 này, chúng tôi đến thăm các di sản Bạch Đằng, Nhà Trần và Yên Tử với nhiều tâm thế. Đó là tâm thế của người đầu năm đi lễ cầu sức khỏe, bình an, may mắn, cũng trong tâm thế tự hào khi các di sản nằm trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc nô nức tổ chức mùa hội xuân năm đầu tiên sau khi được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7/2025.

Lễ khai hội Xuân Ngọa Vân năm 2026 được tổ chức vào ngày 25/2/2026 (tức mùng 9 tháng Giêng năm Bính Ngọ) tại chùa Ngọa Vân, phường An Sinh.

Một mùa xuân mới đang tới rất gần với không khí chuẩn bị lễ hội rộn ràng ở hàng trăm di tích là những đình, đền, chùa, miếu của tỉnh. Và ở các vùng biển như Vịnh Hạ Long lại là mùa của khách quốc tế, trong đó có dòng khách tàu biển cao cấp đổ về tận hưởng không khí mùa đông tương đối ấm áp vùng nhiệt đới. Tất cả cho thấy sự khởi đầu của một năm mới sôi động, hứa hẹn tạo sức bứt phá mạnh mẽ.

Chiều 17/12, tại khu di tích đặc biệt quốc gia Am Chùa Ngọa Vân, Giáo hội Phật Giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Công ty Cổ phần Du lịch văn hóa Ngọa Vân Yên Tử Khai mạc tuần Di sản văn hóa Ngọa Vân. Hòa thượng Thích Thanh Quyết, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương GHPGVN, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Quảng Ninh dự hội nghị.

Chiều 17/12, tại Am, Chùa Ngọa Vân, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân - Yên Tử khai mạc Tuần di sản văn hóa Ngọa Vân.

Quảng Ninh là quê gốc nhà Trần, nơi phát tích của dòng thiền Trúc Lâm tại Yên Tử với dấu tích còn để lại nhiều ngôi chùa nổi tiếng. Bên cạnh đó, bản đồ Phật giáo vùng mỏ cũng có hàng trăm di tích, danh lam thắng cảnh là những ngôi chùa như Lôi Âm, Long Tiên, Cái Bầu, Ba Vàng…

Về với đất Phật, khách hành hương có những trải nghiệm thú vị về lịch sử quá trình tu của Phật hoàng Trần Nhân Tông, cảnh đẹp thiên nhiên đất trời, là nơi khởi nguồn cho những cảm xúc tươi mới.

Miễn phí vé cáp treo Ngọa Vân nhân kỷ niệm 716 năm Phật hoàng nhập Niết bàn; Hải Phòng: Động thổ dự án 55 triệu USD tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ; Thái Nguyên quảng bá, xúc tiến du lịch tại Hải Dương

Đỉnh Ngọa Vân nằm trên núi Bảo Đài thuộc dãy núi Yên Tử trong cánh cung Đông Triều. Do nằm trong cánh cung Đông Triều, phía Bắc được che chắn bởi núi Vây Rồng cho nên khi hơi ẩm từ biển thổi vào bị núi Vây Rồng chặn lại ngưng tụ thành mây, khiến cho sườn núi phía Nam của núi Vây Rồng, trong đó có đỉnh Ngọa Vân quanh năm mây phủ, tạo nên khung cảnh mờ ảo, pha chút huyền bí. Vì vậy, nơi đây được gọi là Ngọa Vân.

Giá trị của Ngọa Vân là tổng hòa của ba giá trị cốt lõi nổi bật: tâm linh, thiên nhiên, văn hóa-lịch sử. Các giá trị cốt lõi này hòa quyện vào nhau, nâng tầm cho nhau mang lại nhiều cơ hội để phát triển du lịch gắn với văn hóa. Dưới chân Ngọa Vân giờ đây đã hình thành tổ hợp dịch vụ lưu trú, ẩm thực mang đặc trưng của vùng di tích.

Nếu như Yên Tử là nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành, thuyết pháp, độ tăng, thì Ngọa Vân chính là nơi Ngài nhập Niết bàn, hóa Phật. Vì vậy, Ngọa Vân được coi là “thánh địa” của thiền phái Trúc Lâm - đây là một trong 14 điểm di tích quan trọng thuộc khu di tích nhà Trần tại Đông Triều được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt vào năm 2013.

Ngày 30/1 (tức ngày 9 tháng Giêng), Lễ khai hội xuân Ngọa Vân đã diễn ra tại TX Đông Triều. Sau 3 năm bị gián đoạn do ảnh hưởng của dịch Covid-19, năm nay, Lễ hội xuân Ngọa Vân được tổ chức trở lại với đầy đủ cả phần lễ và phần hội.

Hệ thống các di tích nhà Trần tại Quảng Ninh chính là một phần quan trọng trong “bức tranh” đời sống, văn hóa, kinh tế đời nhà Trần mà các thế hệ hiện nay và mai sau đều muốn tìm hiểu, khám phá.

Trong đời sống văn hóa tâm linh của người Việt thì am chùa Ngọa Vân có vị trí đặc biệt quan trọng bởi nơi đây chính là điểm dừng chân cuối cùng trong cuộc đời tu hành của Đức Vua- Phật hoàng Trần Nhân Tông. Hành hương về Ngọa Vân vào mùa đông có những thú vị và hấp dẫn riêng...

Ngọa Vân là nơi Đức vua Trần Nhân Tông dựng am tu hành và hóa Phật. Cũng bởi thế, Ngọa Vân cũng là thánh địa của Phật giáo Trúc Lâm.