Vào mùa lễ hội, các phương tiện tham gia giao thông, nhất là xe vận tải hành khách tăng đột biến, kéo theo vấn nạn chở quá tải, tranh giành, rượt đuổi khách... gây mất TTATGT. Để hạn chế, ngăn chặn tình trạng này, Công an tỉnh đã mở đợt cao điểm đảm bảo TTATGT dịp Tết Nguyên đán Canh Dần; phối hợp với ngành Giao thông - Vận tải tỉnh tổ chức lực lượng liên ngành tăng cường kiểm soát, xử lý vi phạm TTATGT trong vận tải khách dịp Tết... Một lần đi cùng các lực lượng chức năng, chúng tôi thấy công tác đảm bảo ATGT quả thực còn rất nhiều gian nan...
1001 lý do vi phạm
6 giờ 30’, ngày 21-2 (mồng 8 Tết Canh Dần), chúng tôi đi cùng Tổ công tác số 2, Đội TTKS Giao thông Trung tâm Phòng CSGT đường bộ, đường sắt (PC26) Công an tỉnh, TTKS giao thông tại quốc lộ 18A, đoạn phường Hà Khẩu và phường Đại Yên (TP Hạ Long). Sáng sớm, trời lắc rắc mưa, hai bên đường thấy rất đông người đứng đón xe ô tô khách. Thượng úy Nguyễn Hải, Tổ trưởng Tổ công tác số 2 cho biết: Sau 1 tuần nghỉ Tết, mọi người đi làm, đi học trở lại; cộng với hoạt động đi lễ hội, vãn cảnh chùa... tăng mạnh, nên các phương tiện vận tải hành khách không đáp ứng kịp nhu cầu. Trung tá Đinh Ngọc Hạ, Đội trưởng Đội TTKS Giao thông Trung tâm cùng đi, cho biết thêm: Quảng Ninh là một trong những tỉnh trong nước có số lượng xe ô tô chở khách lớn, đi các tuyến Hà Nội, Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định, Phú Thọ, Vinh, Nghệ An... Trên địa bàn tỉnh cũng có nhiều doanh nghiệp, HTX, tư nhân tham gia hoạt động vận tải khách. Ước tính, trung bình một ngày, tuyến QL18A qua địa bàn có khoảng hơn ngàn lượt xe ô tô chở khách tham gia giao thông. Dịp Tết, còn cao hơn nữa. Nhằm đảm bảo TTATGT, nhiều năm qua, Phòng PC26 Công an tỉnh đã tham mưu cho Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương trong tỉnh thường xuyên tổ chức các đợt cao điểm, các chuyên đề kiểm tra, xử lý các phương tiện tham gia giao thông, trong đó tập trung nhiều nhất là xe ô tô chở khách. Năm 2009, các đơn vị chức năng đã kiểm tra, xử lý trên 12 ngàn lượt trường hợp xe ô tô chở khách vi phạm TTATGT, phạt gần 6 tỷ đồng; tạm giữ trên 150 xe; tước giấy phép lái xe hơn 270 trường hợp. Trong 50 ngày cao điểm kiểm soát, xử lý xe ô tô chở khách (từ 1-1 đến 20-2-2010), riêng Phòng PC26 đã kiểm tra, xử lý trên 1.100 lượt xe ô tô chở khách, phạt hành chính gần 500 triệu đồng, tạm giữ 20 trường hợp. Các lỗi vi phạm chủ yếu là chạy quá tốc độ quy định; đi không đúng phần đường; đỗ dừng, đón, trả khách không đúng nơi quy định; thiết bị không đảm bảo an toàn; chở quá số người quy định v.v.. Đại úy Nguyễn Như Hưng, Đội phó Đội TTKS Giao thông Trung tâm bảo: Cứ đi một vòng dọc tuyến, nhà báo sẽ thấy ngay những vi phạm của lái xe ô tô khách. Nhiều nhất là ở các tuyến nội thị Cẩm Phả, Hạ Long, Uông Bí... Nói rồi Đại uý Hưng chỉ về phía ngã tư Loong Toòng. Ngay cạnh biển cấm đỗ, dừng, nhưng nhiều xe ô tô khách vẫn ngang nhiên đón khách, chèo kéo khách lên xe. Một số lái xe “ý tứ” hơn thì giả vờ vào mua xăng cũng ngay tại đó, hoặc đi thật chậm để đón, trả khách. Hỏi một lái xe ô tô khách: Biển cấm dừng xe, sao vẫn dừng đón khách? không sợ bị phạt? Trả lời: Khoán rồi, không dừng đón khách thì đói à. Hỏi hành khách, sao không vào bến đón xe. Trả lời: Đâu tiện, đón được xe thì đứng...
Khoảng 9 giờ cùng ngày, chúng tôi có mặt tại Km104+600, QL18A, đoạn phường Hà Khẩu (TP Hạ Long), nơi Tổ công tác số 2 chốt kiểm tra, kiểm soát giao thông. Xe ô tô buýt BKS 14N-5982, do Phan Bá Năng, SN 1981, trú tại Vũ Thư (Thái Bình) điều khiển, theo đăng ký xe chỉ được chở 25 người ngồi, 25 người đứng, nhưng chở tới 64 người. Tổ công tác đã nhắc nhở, lập biên bản theo quy định. Tiếp đến kiểm tra, lập biên bản xe ô tô buýt BKS 14M-9649, do Vương Văn Trường, SN 1974, trú tại xã Hưng Đạo (Đông Triều) điều khiển, cũng chở quá 7 người. Lái xe phân trần: Cứ đến bến xe buýt là chúng em phải dừng đón, trả khách. Còn khách lên ít, hay nhiều chúng em không quan tâm lắm, vì chưa bao giờ bị phạt về lỗi này. Kiểm tra các xe ô tô khách BKS 14N-9456 và 14N-6307, do Nguyễn Văn Thọ, SN 1968, trú tại phường Hồng Hải (TP Hạ Long) và Nguyễn Văn Hưng, SN 1975, trú tại Kim Động (Hưng Yên) điều khiển, cũng chở quá số người quy định, bị phạt 2 triệu đến 3,2 triệu đồng, tạm giữ sổ kiểm định, giấy đăng ký xe... Các lái xe thanh minh: Để “bù lỗ” cho chặng về chắc chắn ít khách, thì chặng đi phải tranh thủ “nhồi” khách tối đa... Qua hơn 2 giờ kiểm tra, thấy hầu hết các xe ô tô khách, xe buýt vi phạm, các lỗi thường là: Chạy quá tốc độ, đỗ dừng đón khách không đúng quy định, đi không đúng phần đường, chở quá khách, thiết bị không an toàn... Khi bị xử phạt, lái xe nào cũng viện dẫn lý do dẫn đến hành vi vi phạm ATGT. Có lái xe thì “gãi đầu, gãi tai” trình bày: Một năm cũng chỉ có được một, hai lần “trời cho” như thế này, nên phải tranh thủ, bù cho lúc ế ẩm, mong các anh cảnh sát thông cảm... Nghe vậy, tôi chợt nhớ tới chuyến xe khách 14L-5686 chạy tuyến Hưng Yên - Móng Cái ngày 19-2 (mồng 6 Tết). Xe 16 chỗ ngồi, đã cũ, đến Thanh Miện (Hải Dương) đã chở hơn 20 khách, nhưng vẫn tiếp tục bắt khách dọc đường. Trong xe lẫn trên nóc chất không biết bao nhiêu hàng hóa (các thùng trứng, bao gạo, can rượu và rau củ quả...). Đến Hải Dương, lúc này xe đã chở tới hơn 35 người. Giá vé xe ngày thường từ Thanh Miện đến TX Uông Bí chỉ là 30.000 đồng/người, thì nay tăng lên 50.000 đồng. Do xe cũ, quá tải... lái xe phải đi chậm; trong xe khách bị lèn, nhồi, nhét chật chội, tranh giành chỗ đứng, ngồi. Một số khách đành bỏ xe xuống giữa đường, bắt xe khác. Nhiều khách bức xúc chửi mắng lái xe, định đánh nhau với nhà xe... Mặc cho khách nói, chửi, lái xe thì trước sau như một điệp khúc: Ai đi thì đi, không đi thì thôi... Trong 2 ngày 21 và 22-2, riêng Đội TTKS Giao thông Trung tâm đã kiểm tra, xử lý được 73 trường hợp xe ô tô khách, xe buýt; phạt trên 40 triệu đồng.
Xử lý nghiêm để ngăn ngừa vi phạm
Thượng tá Đỗ Thế Khuynh, Trưởng Phòng PC26, Công an tỉnh khẳng định: Trong các loại phương tiện lưu hành trên đường bộ, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến phương tiện xe ô tô chở khách. Bởi nếu xảy ra tai nạn giao thông, thiệt hại về người là rất lớn. Thực tế cho thấy, vi phạm TTATGT đường bộ hiện nay không dừng ở vấn đề ý thức của người tham gia giao thông, mà còn mang nặng động cơ kinh tế. Vì kinh tế, lái xe ô tô khách phải lèn khách, nhồi nhét khách, rượt đuổi nhau, tranh giành khách, tăng giá vé, bán khách, bán lốt, dừng đỗ tùy tiện, chở quá số người quy định... Có lái xe, chủ xe dù xe hết niên hạn, hết hạn kiểm định, không có kiểm định, vẫn cho xe lưu thông, nếu không may bị phát hiện chấp nhận chịu phạt. Dịp Tết này, CSGT tỉnh đã huy động 100% lực lượng, thường xuyên phối hợp với công an các địa phương, cảnh sát cơ động, cảnh sát 113... tăng cường TTKS, xử lý vi phạm 24 giờ/ngày trên QL18A, tại các địa bàn trọng điểm. Bên cạnh đó, liên tục mở các đợt cao điểm đảm bảo TTATGT; phối hợp lực lượng liên ngành tăng cường kiểm soát, xử lý vi phạm. Nhiều CSGT đã tâm sự: Chỉ lực lượng chức năng vào cuộc là chưa đủ. Các cấp, ngành, các doanh nghiệp vận tải... phải cùng vào cuộc tuyên truyền nâng cao nhận thức của lái xe, chủ xe, chủ doanh nghiệp, tự giác chấp hành nghiêm các quy định về ATGT khi tham gia giao thông. Đặc biệt huy động sức mạnh tổng hợp để phát hiện, kiểm soát, xử lý kiên quyết, triệt để các hành vi vi phạm TTATGT, qua đó ngăn ngừa các vi phạm. Cũng qua đó, kịp thời phát hiện những thiếu sót, tồn tại trong công tác quản lý, để đề xuất biện pháp khắc phục, chấn chỉnh và hướng dẫn thống nhất thực hiện. Điều nữa, để kịp thời bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ một cách hợp lý.
