Hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh đang tạo đà bứt phá dựa trên nền tảng công nghiệp hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng hành cùng chính quyền kiến tạo, các doanh nghiệp địa phương đang có bước chuyển dịch mạnh mẽ. Thay vì dừng ở “chế độ phúc lợi”, các doanh nghiệp đang chuyển sang “đầu tư cho con người” và lấy tri thức, sức sáng tạo làm chiến lược cho sự phát triển bền vững.
Nhìn từ các doanh nghiệp FDI
Trong những năm gần đây, Quảng Ninh liên tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, coi phát triển doanh nghiệp là động lực tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của tỉnh tăng 16,08%, riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 38,31%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 61.300 tỷ đồng. Nhiều dự án công nghiệp, hạ tầng tiếp tục được triển khai, tạo thêm việc làm và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp.
Sự đồng hành của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi để nhiều doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận đối với người lao động. Nếu trước đây, việc chăm lo chủ yếu dừng ở tiền lương và các chế độ theo quy định, thì nay ngày càng nhiều doanh nghiệp coi đầu tư cho con người là một phần trong chiến lược phát triển. Điều đó thể hiện qua việc cải thiện điều kiện làm việc, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, chăm lo nơi ở, bữa ăn, sức khỏe và tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp cho người lao động. Sự chuyển biến ấy thể hiện khá rõ ở khu vực doanh nghiệp FDI.
Toàn tỉnh hiện có 237 dự án FDI còn hiệu lực, trong đó 165 dự án hoạt động tại các KCN, KKT. Riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 152 dự án, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm cho người lao động. Khu vực doanh nghiệp FDI đang sử dụng khoảng 50.600 lao động, trong đó có khoảng 12.000 lao động ngoại tỉnh.
Thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 9,4 triệu đồng/người/tháng, tỷ lệ tham gia BHXH đạt 97,1%. Nhiều doanh nghiệp không chỉ tạo việc làm, mà còn từng bước xây dựng môi trường làm việc ổn định thông qua các chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà, xăng xe, chuyên cần, nuôi con nhỏ, tổ chức xe đưa đón, phát triển nhà ở và các hoạt động văn hóa, thể thao dành cho người lao động.
Chiếc bánh sinh nhật được đặt lên bàn, những tràng vỗ tay vang lên trong quán cà phê nhỏ giữa khuôn viên Công ty TNHH Autoliv Việt Nam vào một buổi trưa tháng 7. Những công nhân có ngày sinh cùng tháng ngồi lại bên nhau trong không khí ấm cúng, rộn vang tiếng cười. Mỗi tháng, Công đoàn Công ty lại phối hợp với doanh nghiệp tổ chức sinh nhật cho đoàn viên, trao phần quà trị giá 500.000 đồng, biểu dương công nhân tiêu biểu. Những hoạt động giản dị ấy dần trở thành nét văn hóa của doanh nghiệp, để mỗi người lao động đều cảm nhận mình được quan tâm và ghi nhận.
Là một trong những công nhân tham dự buổi sinh nhật tháng, chị Vũ Thị Thương chia sẻ: “Đây không đơn thuần là một buổi sinh nhật. Chúng tôi cảm nhận rõ sự quan tâm của lãnh đạo doanh nghiệp. Những buổi gặp mặt như thế này giúp mọi người gần gũi, vui vẻ hơn và có thêm động lực làm việc”.
Ít phút trước đó, chị Thương cũng tham gia cuộc đối thoại định kỳ giữa Ban Giám đốc, Công đoàn và đại diện người lao động các tổ, đội sản xuất trong công ty. Không khí trao đổi cởi mở. Công nhân thẳng thắn nêu những băn khoăn về công việc, điều kiện làm việc, thu nhập và chế độ phúc lợi. Đại diện doanh nghiệp trực tiếp trả lời từng nội dung, Ban Chấp hành Công đoàn tổng hợp ý kiến, cùng thống nhất giải pháp ngay tại cuộc họp. Những cuộc đối thoại như vậy đã trở thành hoạt động thường xuyên kể từ khi Công ty TNHH Autoliv Việt Nam đi vào hoạt động tại KCN Sông Khoai cuối năm 2025.
Là doanh nghiệp FDI của Thụy Điển còn rất non trẻ tại Quảng Ninh, Công ty TNHH Autoliv Việt Nam lựa chọn xây dựng môi trường làm việc từ sự lắng nghe. Nhiều chính sách người lao động đang được hưởng hôm nay đều bắt đầu từ những cuộc trao đổi thẳng thắn như vậy: Bữa ăn ca trị giá 56.000 đồng/suất, hỗ trợ thuê nhà cho lao động ở xa, phụ cấp nuôi con nhỏ, phụ cấp chuyên cần, hỗ trợ đi lại, bảo hiểm tai nạn 24 giờ, cùng nhiều chế độ riêng dành cho lao động nữ.
Thu nhập bình quân của người lao động đạt 8-9 triệu đồng/người/tháng. Cuối năm, ngoài thưởng tết, doanh nghiệp còn tổ chức tiệc tất niên, hỗ trợ tiền tàu xe cho công nhân xa quê trở về sum họp cùng gia đình. Mới đây, Công đoàn công ty được Tổng LĐLĐ Việt Nam biểu dương vì thực hiện tốt Tháng Công nhân năm 2026.
Bà Darawwan Plaendee, Giám đốc Công ty TNHH Autoliv Việt Nam, cho biết: Công ty luôn coi việc lắng nghe người lao động là một phần trong quản trị sản xuất. Chúng tôi giải quyết ngay những vấn đề phát sinh từ cơ sở, góp phần tạo sự đồng thuận trong triển khai nhiệm vụ và xây dựng tập thể đoàn kết, ổn định ngay từ những ngày đầu hoạt động.
Cùng với Autoliv, nhiều doanh nghiệp FDI khác trên địa bàn tỉnh cũng đầu tư ngày càng nhiều cho đời sống người lao động. Tại Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng - Chi nhánh Quảng Ninh, 23 xe đưa đón phục vụ khoảng 1.400 công nhân/ca, giúp người lao động giảm chi phí đi lại, bảo đảm an toàn giao thông và mở rộng cơ hội việc làm cho lao động ở nhiều địa phương. Các doanh nghiệp dệt may như Weitai Hạ Long, Weili Việt Nam cũng duy trì xe đưa đón hằng ngày, tạo điều kiện để công nhân yên tâm làm việc dù sinh sống cách nhà máy hàng chục km.
Chị Nguyễn Thị Bưởi, công nhân Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng - Chi nhánh Quảng Ninh, chia sẻ: Nhà tôi ở Đông Triều cách Công ty khoảng 40km. Nếu tự đi xe máy, tôi gặp nhiều vất vả và nguy hiểm. Do Công ty bố trí xe đưa đón hằng ngày, nên tôi chỉ cần đến điểm hẹn, giảm bớt được rất nhiều căng thẳng, đảm bảo an toàn khi đi làm, tránh được những rủi ro tai nạn giao thông. Sức khỏe và tinh thần nhờ đó được đảm bảo hơn để tập trung cho sản xuất.
Không dừng ở hỗ trợ đi lại, nhiều doanh nghiệp và chủ đầu tư KCN còn hướng tới giải quyết bài toán chỗ ở cho công nhân. Tại KCN Đông Mai, khu nhà ở công nhân và chuyên gia với khoảng 1.000 căn hộ, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 5.500 người đã góp phần giúp nhiều lao động ngoại tỉnh ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Chị Lò Thị Thảo, công nhân Công ty Kỹ thuật điện tử Tonly Việt Nam (KCN Đông Mai), cho biết: Vợ chồng tôi từ Tuyên Quang đến Quảng Ninh làm công nhân, hiện thuê nhà trọ cùng con nhỏ với giá 2,2 triệu đồng/tháng, phòng trọ rất chật hẹp. Với thu nhập của hai vợ chồng khoảng 20 triệu đồng/tháng, chúng tôi có đủ điều kiện để mua nhà ở xã hội, nhưng chưa tích lũy đủ tiền nên quyết định thuê căn hộ 54m2 (2 phòng ngủ) tại khu nhà ở công nhân và chuyên gia ở KCN Đông Mai. Vợ chồng tôi dự tính thuê khoảng 5 năm, sau đó sẽ mua căn hộ này.
Trong bối cảnh Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng mô hình tăng trưởng mới, nhu cầu về một lực lượng lao động có tay nghề, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết. Sau những dây chuyền hiện đại và các dự án quy mô lớn là hàng chục nghìn người lao động đang trực tiếp tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ tư duy chăm lo phúc lợi đơn thuần sang đầu tư cho con người như một chiến lược phát triển bền vững.
Để người lao động yên tâm gắn bó
Nếu nhiều doanh nghiệp FDI tạo sức hút bằng môi trường làm việc hiện đại, văn hóa doanh nghiệp và hệ thống phúc lợi ngày càng hoàn thiện thì ở ngành Than, chăm lo toàn diện cho thợ mỏ từ lâu đã trở thành truyền thống và nét đẹp văn hoá. Đặc biệt, việc chăm lo nơi ở cho công nhân từ lâu đã trở thành một chính sách xuyên suốt. Nhiều khu tập thể, chung cư công nhân được đầu tư qua các giai đoạn, giúp hàng nghìn lao động an cư trên Vùng mỏ, nhất là những người đến từ các tỉnh ngoài.
Từ năm 2025 đến nay, cùng với yêu cầu thu hút và giữ chân lao động trong bối cảnh mới, nhiều đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tiếp tục đầu tư xây dựng các khu tập thể quy mô lớn, không chỉ tăng thêm chỗ ở, mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.
Công ty Than Khe Chàm đầu tư khu nhà ở tập thể cao 11 tầng với 360 căn hộ; Công ty CP Than Núi Béo xây dựng khu nhà ở tập thể công nhân hầm lò gồm 389 phòng ở khép kín. Mới đây, ngày 15/7, Công ty CP Than Hà Lầm tiếp tục khởi công khu nhà ở tập thể công nhân cao 15 tầng với 377 căn hộ, tổng mức đầu tư hơn 270 tỷ đồng. Tiếp nối các khu nhà ở đã đưa vào sử dụng nhiều năm qua, công trình mới được quy hoạch đồng bộ với các căn hộ khép kín, cùng hệ thống không gian sinh hoạt cộng đồng, khu luyện tập thể thao, khu dịch vụ và nhiều hạng mục phục vụ đời sống hằng ngày. Không chỉ đáp ứng nhu cầu chỗ ở, khu lưu trú còn hướng tới mục tiêu tạo dựng môi trường sống văn minh, thuận tiện để người lao động tái tạo sức lao động sau những ca sản xuất vất vả dưới lòng đất.
Sau mỗi ca làm việc trong hầm lò, điều người thợ cần không chỉ là một căn phòng để nghỉ ngơi. Một khoảng sân để rèn luyện thể thao, không gian sinh hoạt chung để gặp gỡ đồng nghiệp, hay điều kiện sinh hoạt đầy đủ hơn đều góp phần giúp những công nhân xa quê vơi bớt nhọc nhằn sau giờ làm việc, thêm gắn bó với nơi mình đã chọn lập nghiệp.
Anh Nguyễn Văn Khải, công nhân Công trường Cơ giới hóa 1, Công ty CP Than Hà Lầm, cho biết: Thông tin Công ty đầu tư xây dựng khu tập thể mới đã nhận được sự quan tâm của nhiều công nhân, đặc biệt là lao động trẻ và những người làm việc xa gia đình. Thợ mỏ làm việc trong môi trường đặc thù, nên sau mỗi ca sản xuất ai cũng mong có nơi ở khang trang để nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe. Khu nhà ở mới không chỉ có chỗ ở tốt hơn, mà còn có thêm nhiều không gian sinh hoạt, rèn luyện thể thao. Chúng tôi cảm nhận được sự quan tâm của Công ty đối với người lao động. Khi điều kiện sinh hoạt ngày càng tốt hơn thì ai cũng yên tâm làm việc và muốn gắn bó lâu dài với nghề.
Câu chuyện về khu tập thể mới cũng cho thấy cách doanh nghiệp chăm lo người lao động đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây, mục tiêu chủ yếu là giải quyết chỗ ở cho công nhân, thì nay doanh nghiệp hướng đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống, để người lao động không chỉ an cư, mà còn có môi trường nghỉ ngơi, rèn luyện sức khỏe và sinh hoạt văn hóa sau những giờ làm việc vất vả.
Những chính sách ấy không phải là việc làm nhất thời. Nhiều năm qua Công ty CP Than Hà Lầm luôn kiên trì chăm lo toàn diện cho người lao động, từ điều kiện sản xuất, thu nhập, đến đào tạo nghề, chăm sóc sức khỏe và đời sống tinh thần.
6 tháng đầu năm 2026, Công ty tiếp tục triển khai 17 hạng mục cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động. Thu nhập bình quân của người lao động đạt trên 22,4 triệu đồng/người/tháng, riêng thợ lò đạt khoảng 25,2 triệu đồng/người/tháng. Những con số ấy phản ánh nỗ lực không ngừng của doanh nghiệp trong việc chia sẻ thành quả sản xuất với người lao động, để mỗi bước phát triển của doanh nghiệp đều gắn với sự cải thiện đời sống của công nhân.
Không chỉ nâng cao thu nhập, Than Hà Lầm còn duy trì các cuộc đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo Công ty với người lao động để lắng nghe những kiến nghị từ thực tiễn sản xuất. Nhiều đề xuất về điều kiện làm việc, chế độ, chính sách, đào tạo nghề và chăm sóc sức khỏe được giải quyết ngay từ cơ sở, góp phần tạo dựng môi trường làm việc cởi mở, nơi người lao động thực sự được chia sẻ và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Đầu tư cho con người cũng bắt đầu từ việc đầu tư cho tay nghề. Năm 2025, Công ty CP Than Hà Lầm tổ chức kèm cặp truyền nghề cho 425 người, bồi dưỡng chuyên môn cho 744 lượt cán bộ, công nhân; bồi dưỡng thợ bậc cao cho 211 người, thi nâng bậc cho 314 người và huấn luyện vận hành thiết bị cho 1.335 lượt người. Chính sách chi trả tiền kèm cặp truyền nghề cao hơn quy định của TKV, tạo động lực để những người thợ giàu kinh nghiệm truyền lại kỹ năng cho lớp công nhân trẻ, góp phần xây dựng đội ngũ lao động có trình độ, đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại.
Sự quan tâm ấy tiếp tục hiện diện trong từng bữa ăn và hoạt động chăm sóc sức khỏe. Công nhân hầm lò được phục vụ bữa ăn định lượng 65.000 đồng/suất, có cơm đầu ca, cuối ca và bữa ăn giữa ca ngay tại nơi làm việc; thực đơn được điều chỉnh theo tuần và lấy ý kiến người lao động hằng tháng. Năm 2025, Công ty tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho 3.106 người lao động, khám bệnh nghề nghiệp cho 1.745 người, tổ chức rửa phổi cho 50 công nhân; hơn 4.450 lượt cán bộ, công nhân được tham quan, nghỉ dưỡng và hỗ trợ điều trị bệnh. Từ bữa ăn, sức khỏe, đến nơi ở, mỗi chính sách đều hướng tới mục tiêu để người lao động có điều kiện làm việc tốt hơn, sống tốt hơn và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Ông Trần Văn Toản, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Than Hà Lầm, cho biết: Công đoàn luôn phối hợp chặt chẽ với chuyên môn nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động ngay tại hiện trường sản xuất, kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ những khó khăn về điều kiện làm việc, chế độ, chính sách và đời sống. Mỗi chính sách chăm lo không chỉ giúp người lao động yên tâm làm việc, mà còn tạo dựng niềm tin để họ gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Từ những dây chuyền sản xuất hiện đại trong các doanh nghiệp FDI, đến những khu tập thể mới dành cho thợ mỏ, có thể thấy một điểm chung trong cách nhiều doanh nghiệp ở Quảng Ninh đang lựa chọn để chăm lo cho người lao động. Đó là đầu tư cho người lao động không còn dừng ở tiền lương, hay các chế độ theo quy định, mà hướng tới xây dựng một môi trường làm việc và sinh sống ổn định, nơi người lao động được quan tâm từ điều kiện sản xuất, cơ hội phát triển nghề nghiệp, đến đời sống hằng ngày.
Thực tế cũng cho thấy, những doanh nghiệp chăm lo tốt cho người lao động thường là những doanh nghiệp giữ được nguồn nhân lực ổn định. Khi người lao động yên tâm về thu nhập, nơi ở, sức khỏe và tương lai của mình, họ sẵn sàng gắn bó lâu dài, không ngừng nâng cao tay nghề và đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua những giai đoạn khó khăn. Đó cũng là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và phát triển bền vững.
Trong hành trình xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ hiện đại của khu vực phía Bắc, những nhà máy mới, những dây chuyền sản xuất hiện đại, hay những KCN mở rộng sẽ tiếp tục được hình thành. Bởi sau cùng, điều giữ chân người lao động không chỉ là một mức thu nhập, hay một bản hợp đồng lao động. Đó còn là cảm giác được lắng nghe, được tôn trọng và được đồng hành. Khi doanh nghiệp xây dựng được niềm tin ấy, người lao động sẽ chọn cách gắn bó lâu dài. Và chính sự gắn bó ấy tạo nên sức cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, cũng như môi trường đầu tư của Quảng Ninh.
