Chợ rau đêm...

Nhộn nhịp kẻ bán - người mua

2h đêm, chúng tôi tới ngã ba chợ Rộc, vùng giáp ranh giữa các xã Cộng Hòa, Tiền An với thị trấn Quảng Yên, thì đã thấy những người bán rau ngồi xếp thành hàng ngay ngắn ở điểm chợ. Gọi là chợ nhưng thực chất hoạt động mua bán được diễn ra ngay bên lề đường. Trong ánh sáng leo lét của cây đèn đường, bóng những người bán rau trở nên nhỏ bé, nhạt nhòa giữa những quang gánh, những lồ rau to. Thỉnh thoảng, ánh đèn của những chiếc xe trên đường quét qua mới thấy rõ những cây rau xanh, những khuôn mặt xám xịt vì thiếu ngủ của những người bán cũng như người mua. Rau ở đây có rất nhiều loại, từ rau cải xanh, bắp cải, cải xoong, cải cúc, rau muống, bầu, bí đến những loại rau gia vị như rau mùi, rau thơm, hành lá, tỏi, cần tây v.v... Rau đi đến chợ bằng nhiều phương tiện. Có bà, có chị kẽo kẹt trên vai gánh rau nặng. Có người chở rau đến bằng xe đạp, xe máy. Điểm chung nhất của những người bán rau chợ đêm là những khuôn mặt lam lũ. Để chống lại cái rét lúc nửa đêm, họ đều mặc những bộ quần áo thật dầy, khăn mũ đầy đủ và trang bị cho mình vật không thể thiếu là chiếc đèn pin, dùng để soi hàng và đếm tiền. Chị Nguyễn Thị Lan (thôn Đình, xã Cộng Hòa) cho biết: "Nhà tôi có 5 sào trồng rau bắp cải, rau xà lách và hành. Chiều hôm qua, 2 vợ chồng tôi mất tới cả tiếng đồng hồ mới chặt xong 2 sào bắp cải, nhặt hết lá già bên ngoài. Cũng có người ra tận ruộng mua đấy, nhưng chỉ trả có 2.000đ/kg thôi. Tính ra chả có lãi nên tôi mang ra đây bán. Phải dậy từ 12h đêm nhưng giá cao hơn hẳn, đang có người trả 2.700đ nhưng tôi không bán, phải 3.000 mới bõ công...".

Sở dĩ, giá cả ở chợ đêm này đắt hơn thương lái mua ngay chân ruộng là do người mua ở chợ đêm chủ yếu là những người đóng hàng mang đi bán giao ở khu vực Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn... Họ đến chợ từ lúc 1-2h, chọn hàng, đóng vào bao tải hoặc thùng gỗ rồi đưa lên ô tô. Đến khoảng 3-4h những xe này bắt đầu xuất phát, đưa rau đi khắp nơi.

Sau một tiếng xem mua - bán rau ở chợ Rộc, chúng tôi đi tiếp về chợ rau đang họp trước khu vực chợ Rừng (thị trấn Quảng Yên). Chợ này họp muộn hơn nên 3h mới bắt đầu lác đác vài người chở rau bằng xe đạp, xe máy tới với những lồ rau to ngất ngưởng. Họ lặng lẽ chọn cho mình một chỗ đỗ xe, dỡ rau củ chất đống dưới chân. Mãi đến khoảng 3h sáng, chợ mới bắt đầu đông. Xe máy, xe đạp ngất ngưởng rau từ khắp nơi đổ về. Thi thoảng có các bà 50-60 tuổi gồng gánh rau, quả mang đến. Khác với khu vực chợ Rộc, nơi này là địa điểm tập trung bán rau của những người nông dân mạn Hà Nam, Yên Giang, Hiệp Hòa. Từ đây, rau được thương lái đưa đi bằng ô tô đến khu vực Hạ Long, Cẩm Phả, hoặc chở bằng thuyền cung cấp cho các bến tàu ở Hạ Long, các đảo ở Vân Đồn và sang cả Thủy Nguyên, Hải Phòng.

Ngồi bên đống rau bắp cải chờ người mua, chị Thanh (Khu 2, thị trấn Quảng Yên) cho biết chị cũng chỉ là người đi buôn. Chiều nào cũng thế, chị đi đến tận các thôn xa như Tiền An 3, Tiền An 4 hoặc các thôn của xã Tân An để mua rau về chất đầy một góc nhà. Giấc ngủ của chị chỉ vẻn vẹn có 4 tiếng vì tắt đèn từ 10h tối thì 2h sáng chị đã phải dậy, ăn sáng, chuẩn bị xe, rau để 3h có mặt ở chợ rau. Chị cho biết vất vả thế nhưng một ngày cũng chỉ kiếm được vài chục nghìn, đến dịp Tết may ra mới được trên dưới 100.000đ một ngày. Chị bảo: "Ít nhưng cũng phải làm vì tôi không có nghề nghiệp gì, ngồi không cũng chẳng ai cho vài chục nghìn một ngày..." - Đang nói dở dang, chị nhoài người gọi: "Chị Bông! Chị Bông... Ra đây xem bắp cải này. Bé nhưng mà nặng tay lắm..." - Hóa ra, chị Bông là một người chuyên dùng thuyền đưa rau ra các đảo của Vân Đồn.

Từ khoảng gần 4h trở đi, chợ rau càng thêm đông vui, tấp nập bởi những người bán rau ở các chợ ngày trong huyện bắt đầu đi lấy hàng. Lác đác vài người bán bánh mỳ rong cũng len lỏi phục vụ người mua- người bán ở chợ rau.

 
Và trong trời đêm lạnh giá, người bán rau ngồi đợi khách mua...

Và những "nhà giàu" từ chợ rau

Theo những người buôn bán rau ở Yên Hưng cho biết, các chợ rau đêm ở nơi này đều là chợ tự phát. Có nơi bắt đầu họp chợ từ 1h đêm nhưng cũng có nơi phải tang tảng sáng mới có người mua, người bán. Ví như chợ rau ở đầu khu chợ Rộc bắt đầu họp từ 1h đêm; chợ rau khu vực Km11, xã Minh Thành thì bắt đầu họp lúc 2h; chợ rau ở khu chợ Rừng bắt đầu lúc 3h kém một chút; còn chợ ở khu Vườn hoa chéo (thị trấn Quảng Yên) thì phải tới 5h mới có... Dù họp vào giờ nào thì điểm chung nhất của các chợ rau đêm là ai cũng mua nhanh, bán nhanh để chợ tan vào lúc 6h sáng,  trả lại đường cho người và phương tiện lưu thông. Dẫu là tự phát nhưng những chợ rau đêm này luôn đảm bảo an ninh - trật tự bởi lẽ người buôn, người bán ở đây đều là những người nông dân chân chất, hiền lành...

Dẫu tự phát nhưng những chợ rau đêm từ lâu đã trở thành niềm hy vọng của những người nông dân. Bởi lẽ, những phiên chợ này là nơi gặp gỡ của người trồng rau và người buôn bán rau, là nơi mưu sinh của hàng trăm người dân. Bà Khơi, năm nay đã gần 70 tuổi nhưng vẫn kẽo kẹt đôi quang gánh, gánh mớ rau thơm, rau mùi từ xã Hiệp Hòa ra chợ rau đêm. Bà bảo: "Không có những chợ rau đêm này, bà con nông dân chúng tôi biết bán rau cho ai. Mấy bà buôn chỉ mua của nhà nào nhiều rau chứ nhà tôi có mấy luống rau họ chẳng thèm hỏi. Với lại, mấy bà ấy mà vào ruộng mua thì ép giá quá lắm! Thế nên đem rau ra chợ đêm có vất vả một chút nhưng chúng tôi cũng mừng vì rau bán được sát giá, người mua cũng nhiều...". Những người như bà Khơi thường chọn thời điểm gần tang tảng sáng để ra chợ rau vì lúc này người đi mua buôn cũng đông mà có cả người đi chợ sớm, người làm hàng ăn... Bà cho biết với chưa đầy một sào rau thơm, rau mùi, mỗi buổi chợ đêm bà bán được khoảng 30.000đ, đủ để "tôi và ông lão cơm cháo qua ngày".

Không chỉ giúp người nông dân nhẹ đi nỗi lo cơm áo, chợ rau đêm còn là nơi sản sinh ra những triệu phú của đồng đất. Với thu nhập trên dưới 10 triệu đồng/tháng, nhiều người buôn rau được những người nông dân coi như triệu phú của làng. Chị Kiều, một người có thâm niên 20 năm trong nghề buôn rau, cho biết: Ban đầu, chị cũng trồng rau và bán cho người mua buôn ở những chợ rau đêm nhưng sau chị quyết định vay mượn vốn, tìm mối bán hàng và mua rau giao cho tiểu thương ở chợ Hạ Long I, Hạ Long II. Mỗi kg rau, chị chỉ lãi 1.000đ. Mỗi đêm, chị giao cho bạn hàng 3-4 tấn rau, trừ tiền xe, chị cũng lãi 2-3 trăm ngàn đồng/ngày. Với những người nông dân luôn nhặt nhạnh từng đồng thì đó là khoản tiền lớn, là thu nhập của "triệu phú". Với việc cung cấp hàng trăm tấn rau cho các thị trường Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn, Hải Phòng... mỗi ngày, chợ rau đêm cũng mang lại thu nhập hàng trăm triệu mỗi năm cho những người buôn xa. Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ sức và đủ vốn để buôn rau chuyên nghiệp. Chị Kiều tâm sự: "Nhọc nhằn lắm mới được thu nhập chứ chả dễ dàng gì đâu. Tôi chỉ được nghỉ buổi trưa thôi. Buổi chiều phải ra tận ruộng để đóng các loại rau, củ dễ vận chuyển, không bị dập nát. 1h đêm tôi lại dậy ra chợ đêm mua các loại rau cúc, rau mùi, hành, cải xoong... đóng vào thùng để 3h khuân lên xe đi Hạ Long. Sau khi bán buôn, còn hàng tôi lại bán lẻ ở chợ Hạ Long I đến 11h trưa mới về đến nhà. Kiếm được đồng tiền không dễ đâu. Chị em buôn rau chúng tôi đều thế cả".