Ngày 21/10, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) thông báo sẽ tổ chức hội nghị khẩn cấp với sự tham gia của bộ trưởng y tế các nước trong khu vực vào ngày 28/10, nhằm tăng cường phối hợp ứng phó dịch Ebola. Động thái này diễn ra sau khi Nigeria ghi nhận ca mắc đầu tiên, nâng số quốc gia chịu ảnh hưởng của đợt dịch khởi phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo lên 5 nước.
Tổng Giám đốc Africa CDC Jean Kaseya cho biết hội nghị sẽ diễn ra theo hình thức trực tuyến, nhằm tăng cường các biện pháp ứng phó chung trước tốc độ lây lan nhanh của dịch bệnh.
Ông Kaseya nhấn mạnh Ebola hiện đã ảnh hưởng đến ba khu vực của châu Phi, gồm Trung Phi, Đông Phi và Tây Phi. Tình hình đòi hỏi các quốc gia phải khẩn trương hành động và tăng cường phối hợp ở cấp lãnh đạo cao nhất.
Đợt dịch Ebola hiện nay khởi phát tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo vào tháng 5/2026. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus đã âm thầm lây lan trong nhiều tháng trước khi giới chức y tế phát hiện và công bố dịch.
Đến ngày 21/10, Cộng hòa Dân chủ Congo ghi nhận hơn 9.500 ca mắc và ít nhất 4.600 trường hợp tử vong. WHO đánh giá đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất trong lịch sử. Dịch bệnh hiện đã lan từ Congo sang Uganda, Kenya, Nigeria và Pháp. Trong đó, Nigeria và Kenya vẫn ghi nhận các ca mắc, còn Uganda đã tuyên bố chấm dứt dịch.
Đợt bùng phát này liên quan đến chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp, hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu nào được cơ quan quản lý phê duyệt.
Nigeria ghi nhận ca mắc đầu tiên, truy vết 44 người tiếp xúc
Ngày 20/10, Nigeria xác nhận ca mắc Ebola đầu tiên tại thủ đô Abuja. Bệnh nhân là một phụ nữ mang quốc tịch nước ngoài, nhập cảnh Nigeria ngày 5/10 sau khi đi qua Uganda.
Theo Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Nigeria, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện triệu chứng ngày 7/10 và nhập viện tại một cơ sở y tế tư nhân ở Abuja ngày 11/10. Ban đầu, các bác sĩ điều trị theo hướng bệnh sốt rét. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của bệnh nhân không cải thiện, khiến các bác sĩ nghi ngờ và tiến hành kiểm tra thêm trước khi xác định người này mắc Ebola.
Ông Odianosen Ehiakhamen, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Nigeria, cho biết cơ quan chức năng đã xác định 44 người từng tiếp xúc với bệnh nhân. Những người này chủ yếu là nhân viên y tế, ngoài ra còn có chồng của bệnh nhân, một công dân Thụy Sĩ.
Giới chức Nigeria đang triển khai các biện pháp truy vết và giám sát sức khỏe nhằm ngăn chặn nguy cơ virus tiếp tục lây lan. Trong khi đó, Uganda bác bỏ thông tin cho rằng ca mắc đầu tiên tại Nigeria có nguồn gốc từ nước này.
Kenya ghi nhận 9 ca mắc, Uganda đã chấm dứt dịch
Kenya công bố ca mắc Ebola đầu tiên ngày 6/10, liên quan đến một người đàn ông di chuyển từ Congo qua Uganda trước khi tới thủ đô Nairobi ngày 3/10.
Ngày 5/10, kết quả xét nghiệm xác nhận người đàn ông mắc Ebola. Bệnh nhân tử vong cùng ngày. Đến ngày 21/10, Kenya ghi nhận tổng cộng 9 ca mắc, gồm bệnh nhân đầu tiên, 4 người thân của bệnh nhân và 4 nhân viên y tế. Cơ quan y tế Kenya đã xác định 135 người từng tiếp xúc với các bệnh nhân, trong đó 134 người đang thực hiện cách ly.
Bộ Y tế Kenya cho biết hiện chưa có bằng chứng cho thấy virus lây lan ra ngoài nhóm những người có liên quan đến ca mắc đầu tiên. Tại Uganda, giới chức y tế ghi nhận 20 ca mắc Ebola trong đợt dịch này, gồm 15 bệnh nhân đến từ Congo. Trong số đó, 18 người hồi phục và 2 người tử vong. Cơ quan chức năng đã xác định và theo dõi hơn 800 người tiếp xúc gần với các bệnh nhân.
WHO tuyên bố Uganda chấm dứt dịch Ebola vào cuối tháng 8. Đến ngày 20/10, nước này khẳng định không ghi nhận thêm ca mắc mới.
Pháp ghi nhận ca mắc duy nhất ngoài châu Phi
Pháp là quốc gia duy nhất ngoài châu Phi ghi nhận ca mắc Ebola liên quan đến đợt dịch hiện nay.
Tháng 6/2026, giới chức y tế Pháp xác nhận một bác sĩ mắc Ebola sau khi trở về từ Congo, nơi người này tham gia hoạt động nhân đạo tại khu vực có dịch. Các cơ quan y tế đã đưa bệnh nhân tới cơ sở chuyên khoa để điều trị và theo dõi. Theo WHO, bệnh nhân đã hồi phục và xuất viện ngày 4/7.
WHO cảnh báo nguy cơ dịch tiếp tục lan rộng
Trong thông báo ngày 21/10, WHO khuyến cáo tất cả các quốc gia trong khu vực duy trì mức độ sẵn sàng ứng phó cao, khi dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo tiếp tục diễn biến phức tạp.
Tại một số khu vực của Congo, trong đó có tỉnh Bắc Kivu, giới chức y tế cho biết công tác kiểm soát dịch đang gặp nhiều khó khăn. Phần lớn các trường hợp tử vong xảy ra ngoài cơ sở y tế, trong khi hoạt động truy vết người tiếp xúc chưa theo kịp tốc độ lây lan của virus.
Một trong những thách thức lớn là công tác phát hiện ca bệnh còn chậm. Tại nhiều địa phương, cơ quan y tế chỉ xác nhận ca mắc sau khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng trong thời gian dài hoặc di chuyển sang khu vực khác.
Bên cạnh đó, tình trạng di chuyển dân cư trên diện rộng, xung đột vũ trang, sự thiếu tin tưởng của cộng đồng và điều kiện làm việc khó khăn của nhân viên y tế tiếp tục cản trở nỗ lực kiểm soát dịch.
Hội nghị khẩn cấp ngày 28/10 của Africa CDC được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phối hợp giữa các quốc gia, tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca mắc và triển khai kịp thời các biện pháp ngăn chặn virus lây lan xuyên biên giới.
