Trên mặt vịnh Hạ Long trong xanh, khi bình minh lên cũng là lúc Con tàu sinh thái - Eco Boat nhổ neo, bắt đầu một hành trình chuyển tải thông điệp bảo vệ môi trường cho tất cả những ai yêu mến di sản thiên nhiên thế giới tuyệt đẹp này...
Học sinh trường Anglo-Chinese Independente (Singapore) tham gia trồng rừng ngập mặn.
Bắt đầu từ năm 2005, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã phối hợp với Tổ chức bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế (FFI) triển khai dự án giáo dục môi trường trên con tàu sinh thái (còn gọi là Tàu Eco Boat) do Quỹ sáng kiến Darwin (Anh) tài trợ. Thông qua các hoạt động "vừa chơi vừa học" trên tàu, các học viên có thêm những hiểu biết về các giá trị của Vịnh Hạ Long, từ đó nâng cao nhận thức và trách nhiệm của bản thân và tuyên truyền cho cộng đồng về sự cần thiết phải bảo vệ môi trường di sản Vịnh Hạ Long.
Chuyến đi đầu tiên của chương trình được thực hiện vào tháng 4-2006. Đến nay, đã có 136 chuyến tàu với hơn 4.000 lượt học viên được tham gia hành trình Eco Boat. Mỗi chuyến đi, các học viên sẽ được tham gia một hành trình (từ 1 đến 2 ngày) "học mà chơi - chơi mà học" với những hoạt động thực tế lý thú như: tìm hiểu các giá trị và tiềm năng của Vịnh Hạ Long; tìm hiểu những tác động của các hoạt động phát triển kinh tế xã hội tới hệ sinh thái biển; tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường (trồng rừng ngập mặn, đánh giá chất lượng nước, thu gom rác thải trên biển...); tham gia các trò chơi, nhập vai các nhà quản lý trong việc bảo vệ môi trường; rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm; bơi, câu cá, chèo thuyền, đốt lửa trại... Với một chương trình hoạt động khá toàn diện và rộng mở như nghiên cứu địa chất - địa mạo, đa dạng sinh học, văn hoá lịch sử, học tập tổng thể, phát triển kĩ năng… các học viên không những được hướng dẫn nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái, khám phá sự hình thành hang động, nghiên cứu sự đa dạng về hệ động thực vật của Hạ Long… mà còn được bồi dưỡng mở rộng khả năng hiểu biết về văn hoá lịch sử của các cộng đồng cư dân sinh sống trên biển. Qua những hoạt động học tập trên tàu mà các học viên có sự thay đổi đáng kể về nhận thức, hành vi của mình đối với việc bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long.
Chính vì những hoạt động vừa mang tính giáo dục, vừa được trải nghiệm thực tế lý thú đó mà Eco Boat thu hút rất nhiều người tham gia, đặc biệt là học sinh - sinh viên. Sau gần 5 năm hoạt động, đã có hàng nghìn lượt người tham gia Eco Boat với nhiều thành phần khác nhau, đến từ nhiều nơi khác nhau, như: học sinh đến từ các trường phổ thông của TP Hạ Long, TX Cẩm Phả, huyện Yên Hưng, Hoành Bồ; đoàn viên thanh niên khối Dân Chính Đảng tỉnh; người cao tuổi phường Yết Kiêu... Đặc biệt, chương trình còn mở rộng đến các tỉnh, thành phố khác như Hà Nội; sinh viên của các trường Đại học Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), Đại học Luật. Đáng chú ý rất nhiều trường quốc tế như Trường Quốc tế Liên hiệp quốc, Trường Quốc tế Alechxang Đri, Trường Anglo - Chinese Independente (Singapore), Trường Satin College (Hồng Kông) đã chọn Eco Boat là nơi giáo dục lý tưởng cho học sinh của mình. Trong số những trường này, Trường Anglo - Chinese Independente (Singapore) thường xuyên cử học sinh tham gia Eco Boat. Mỗi năm, trường chủ động cử 3 lượt học sinh sang Việt Nam học tập. Những cô cậu học trò của đất nước được coi là sạch nhất thế giới này đến Hạ Long, sau khi tìm hiểu những giá trị vô giá của vịnh Hạ Long, vì yêu quý di sản tuyệt vời của thế giới đã không ngần ngại lội xuống bùn lầy trồng rừng ngập mặn hay cầm vợt đi vớt rác trên biển. Các thầy cô giáo Singpore coi Eco Boat là "lớp học đặc biệt" dạy cho học sinh những bài học vô giá về nhân cách, về giá trị của di sản và ý thức bảo vệ môi trường.
Anh Trần Xuân Cương, Đại diện tổ chức FFI tại Quảng Ninh, người thường xuyên có mặt trên những chuyến tàu Eco Boat cho biết: Trong những năm qua, tàu Eco Boat đã trở thành cầu nối giữa cộng đồng với di sản, giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về giá trị của Vịnh Hạ Long cũng như việc cần thiết phải bảo vệ môi trường di sản. Do đó, cần nâng cao hơn nữa hoạt động của tàu Eco Boat, có thể bằng những cách như: đầu tư cho tàu một số phương tiện phục vụ học tập, mua sắm các thiết bị thân thiện với môi trường; đội ngũ giáo viên, tình nguyện viên tham gia giảng dạy trên tàu cần được tập huấn, nâng cao kiến thức; đưa thêm những bài học mới vào giáo trình giảng dạy...
Tháng 7-2008, nguồn tài trợ của Quỹ sáng kiến Darwin hết hiệu lực, tuy nhiên, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long vẫn đứng ra duy trì các hoạt động của Eco Boat. Theo anh Trần Xuân Cương, trước những yêu cầu cấp bách về công tác tuyên truyền, giáo dục cộng đồng tham gia quản lý, bảo vệ di sản thì dự án Eco Boat rất cần được phát triển hơn nữa và cần có một nguồn kinh phí bền vững để hoạt động. Muốn thế, Eco Boat phải được sự ủng hộ, chung tay xây dựng của các nhà lãnh đạo cũng như toàn xã hội.
