Được chế biến từ hạt gạo tẻ, bún là món ăn khoái khẩu của người Việt, phù hợp với mọi lứa tuổi và cả du khách nước ngoài khi đến Việt Nam. Có nhiều món ăn khác nhau được chế biến, kết hợp với bún, như bún riêu cá, bún xào, bún thang, bún mắm tôm, bún chả nướng, bún thịt chó...
Để có đĩa bún ngon, quy trình làm bún khá cầu kỳ và mất nhiều thời gian. Các gia đình làm bún đều chọn loại gạo dẻo, thường là gạo Mộc Tuyền, Bao Thai, Khang Dân... để chế biến thì bún làm ra mới ngon, sợi trắng, dẻo, không đục, không dính bết vào nhau và đặc biệt là không có vị chua. Nghề làm bún khá vất vả. Những năm gần đây, các hộ làm nghề này đều đã sử dụng các thiết bị, dụng cụ làm bằng thép không rỉ và cơ giới hoá các khâu xay bột, đánh bột, ép bún chứ không phải vắt bằng tay như trước đây...
Xin giới thiệu nghề làm bún của 1 gia đình ở thị trấn Mạo Khê (huyện Đông Triều):
Gạo tẻ để làm bún phải được chọn kỹ. Sau khi chọn gạo, vo và đãi sạch, phải phơi ráo nước, sau đó cho vào bao ủ qua đêm.
Hôm sau đưa vào máy xay nhuyễn cùng với nước để tạo thành bột gạo dẻo, nhão và trắng như sữa.
Bột lại được ngâm trong nước thêm 2 ngày đêm, sau đó được chắt bỏ nước chua.
Sau khi vắt hết nước, bột gạo được gói chặt và đưa lên bàn ép để ép kiệt nước
Sau khi vắt hết nước, bột gạo được gói chặt và đưa lên bàn ép để ép kiệt nước
Và được xắt thành quả bột sau khi ép.
Quả bột lại tiếp tục được đưa vào máy nhào, trộn. Khi ấy phải cho thêm một ít bún thành phẩm làm bún mồi để bột nhuyễn, dẻo
Tinh bột gạo nhuyễn dẻo được cho vào khuôn bún (dạng ống dài, phía đầu khuôn có một miếng kim loại đục các lỗ tròn).
Ép chặt để vắt bún trong khuôn qua các lỗ. Bột chảy đều qua các lỗ khi khuôn bị vặn, nén, tạo thành sợi bún, rơi xuống nồi nước luôn sôi sùng sục đặt sẵn dưới khuôn.
Sợi bún được luộc trong nồi nước sôi khoảng vài ba phút sẽ chín, và được vớt sang tráng nhanh trong nồi nước sạch, nguội để sợi bún không bị bết dính vào nhau.
Bún được vớt trong nồi nước tráng ra, sợi bún trắng, dai...
Và đặt trên các phên tre để hong khô, để nguội rồi đi bán cho các nhà hàng đã đặt trước.
