Thời gian gần đây, tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật có xu hướng gia tăng với nhiều biểu hiện đáng lo ngại. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác phòng ngừa, đấu tranh của các lực lượng chức năng, đồng thời đòi hỏi sự chung tay vào cuộc của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Theo ghi nhận thực tế, trên nhiều tuyến đường trung tâm có không ít nhóm thanh, thiếu niên tụ tập thành băng nhóm, điều khiển xe mô tô với tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, thậm chí truy đuổi, gây thương tích cho người khác. Đáng chú ý, các đối tượng thường mang theo hung khí nguy hiểm như dao, kiếm tự chế, ná cao su bắn bi sắt để giải quyết mâu thuẫn. Dù nhiều vụ việc chưa gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, song đã ảnh hưởng xấu đến tình hình ANTT, gây tâm lý hoang mang trong nhân dân.
Điển hình như vụ việc xảy ra ngày 24/3/2026 tại phường Quang Hanh, khi 3 đối tượng thanh, thiếu niên, trong đó có 2 người chưa đủ 18 tuổi, điều khiển xe mô tô truy đuổi và dùng ná cao su bắn bi sắt vào người đi đường. Khi nạn nhân dừng xe bỏ chạy, nhóm này tiếp tục dùng dao chặt, cướp tài sản. Vụ việc được camera ghi lại và lan truyền trên mạng xã hội, gây bức xúc trong dư luận.
Qua phân tích, phần lớn các vụ việc xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ trong đời sống hằng ngày, hoặc trên không gian mạng. Đáng nói, nhiều đối tượng vi phạm nằm trong độ tuổi từ 14 đến dưới 18, nhận thức pháp luật còn hạn chế, dễ bị kích động, lôi kéo. Không ít trường hợp có hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu sự quan tâm, quản lý của cha mẹ, hoặc bỏ học sớm, dẫn đến lệch lạc trong nhận thức và hành vi. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực từ môi trường mạng, các trò chơi bạo lực, văn hóa phẩm không lành mạnh cũng là yếu tố góp phần hình thành xu hướng hành vi lệch chuẩn. Trong khi đó, các loại hung khí sử dụng chủ yếu là tự chế, dễ dàng mua bán, hoặc sản xuất từ vật liệu thông dụng, gây khó khăn cho công tác kiểm soát.
Thực tế cho thấy, các hành vi vi phạm phổ biến ở nhóm đối tượng này gồm cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng, cướp tài sản... Nhiều vụ việc có tính chất manh động, liều lĩnh, thậm chí hoạt động theo băng nhóm. Đã có không ít trường hợp bị tòa án tuyên phạt các mức án từ 9 đến 42 tháng tù giam, cá biệt có trường hợp lên đến 3 năm tù.
Những con số này không chỉ là hồi chuông cảnh báo đối với xã hội, mà còn là bài học đắt giá cho chính các thanh, thiếu niên và gia đình. Bởi ở độ tuổi vị thành niên, các em đang trong giai đoạn hình thành nhân cách, dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh. Nếu không được định hướng đúng đắn, rất dễ sa vào con đường vi phạm pháp luật.
Trước thực trạng đó, công tác phòng ngừa được xác định là giải pháp trọng tâm, mang tính lâu dài. Trong đó, vai trò của gia đình được đặt lên hàng đầu. Theo khuyến cáo của cơ quan công an, cha mẹ cần thường xuyên quan tâm, quản lý, theo dõi các mối quan hệ xã hội của con em mình, kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc để uốn nắn. Việc giáo dục không chỉ dừng lại ở kiến thức, mà cần chú trọng trang bị kỹ năng sống, kỹ năng kiểm soát cảm xúc và nhận thức pháp luật.
Nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh. Bên cạnh chương trình giảng dạy, cần tăng cường các hoạt động giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tổ chức các sân chơi bổ ích nhằm thu hút học sinh tham gia, hạn chế thời gian tiếp xúc với những yếu tố tiêu cực.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến thanh, thiếu niên như dịch vụ Internet, trò chơi điện tử, hoạt động độ chế phương tiện… Đồng thời, siết chặt kiểm soát các loại văn hóa phẩm độc hại, góp phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh.
Đối với những thanh, thiếu niên đã từng vi phạm, hoặc có biểu hiện vi phạm pháp luật, công tác cảm hóa, giáo dục cần được chú trọng. Việc lập danh sách, phân công quản lý cụ thể tại cơ sở, kết hợp giữa lực lượng công an với các tổ chức đoàn thể, nhà trường và gia đình sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, ngăn ngừa vi phạm.
Đặc biệt, trong các dịp lễ, kỳ nghỉ dài như Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4-1/5 và nghỉ hè sắp tới, nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm thường gia tăng. Do đó, các lực lượng chức năng cần chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa, kịp thời phát hiện và xử lý các dấu hiệu tụ tập, gây rối, không để hình thành “điểm nóng” về ANTT.
Nhấn mạnh về vấn đề này, Đại tá Lê Hồng Vân, Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh, cho biết: "Nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, tình trạng vi phạm trong lứa tuổi dưới 18 có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng, hình thành các băng nhóm tội phạm trong tương lai. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường công tác quản lý, giáo dục, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức cho thanh, thiếu niên. Từ đó, tạo nên “lá chắn” vững chắc trong việc phòng ngừa tội phạm từ sớm. Đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội".
