Hơn một vạn người hành hương về Yên Tử trong ngày khai hội mùng mười tháng Giêng năm Tân Mão (tức ngày 12-2-2011). Đây là con số kỷ lục từ trước đến nay.
Vậy mà xem ra các hoạt động diễn ra trong ngày khai hội lại quy củ, nền nếp hơn hẳn so với nhiều năm trước. Hay như Thượng tọa Thích Thanh Quyết, Trưởng Ban trị sự Phật giáo tỉnh Quang Ninh, nhận xét trong cuộc trò chuyện với chúng tôi:
"-Lễ khai hội diễn ra thật an lành và dường như tôi cảm nhận thấy trên nét mặt các phật tử hành hương về Yên Tử trong ngày khai hội năm nay đều ánh lên niềm hoan hỷ...".
Lễ hội xuân Yên Tử diễn ra trong không khí thật an lành...
Ảnh: Hữu Duy
Hành hương về nguồn...
Nếu nói về quy mô, so với các lễ hội khác diễn ra vào dịp đầu xuân trong cả nước, Lễ hội Yên Tử chắc chỉ duy nhất kém hơn chút ít so với Lễ hội Chùa Hương. Thế nhưng, nhìn dưới góc độ tâm linh, ngay cả Chùa Hương cũng chưa thể so được với Yên Tử. Dường như Yên Tử luôn có một sức hút bí ẩn nào đó với mọi người, nhất là vào dịp đầu xuân. Cảm xúc của hầu như bất cứ ai khi đi dự lễ hội xuân Yên Tử cũng đều là cảm xúc của người đang hành hương về nguồn, hành hương về Đất Phật...
Tôi từng đã có cảm nhận như vậy khi lần đầu tiên lên non thiêng Yên Tử cách đây nhiều năm trước. Và một điều thật thú vị là cái cảm nhận tưởng như không mới ấy lại không hề cũ mỗi khi hòa mình vào dòng người đi lễ hội mỗi năm. Đặc biệt là trong Lễ hội xuân Yên Tử năm nay. Không khí của ngày khai hội vừa trang trọng vừa linh thiêng càng khiến cho ý nghĩa của "cuộc hành hương" thêm đậm hơn trong lòng mọi người. Nhất là khi Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân long trọng gióng lên hồi trống mở màn cho mùa Lễ hội. Tiếp đó là các nghi lễ cầu Quốc thái -Dân an, lễ đóng dấu thiêng Yên Tử v.v... rất "Đạo" mà cũng rất "Đời"...
Một cụ bà tuổi dễ đã ngoài 70, tên là Phạm Thị Xuyến, trong đoàn phật tử của khu Lán Tháp (phường Vàng Danh, TX Uông Bí), sau khi dự Lễ khai hội, trên đường đi bộ lên chùa Hoa Yên dâng hương, trò chuyện với chúng tôi. Cụ nói:
“-Ngày khai hội năm nào tôi cũng lên Yên Tử. Năm nay tôi thấy vui hơn vì khách hành hương thật đông, thật nhộn nhịp. Lại có cả các cán bộ quan trọng của Trung ương, như đồng chí Phó Chủ tịch Nước, đồng chí Phó Thủ tướng và nhiều Thượng tọa, Hòa thượng, nhiều vị sư sãi v.v... về dự lễ. Đó chẳng phải đã chứng tỏ Nhà nước ta rất coi trọng Lễ hội Yên Tử hay sao?". Nhìn một cụ bà đã "thất thập cổ lai hy" mà bước chân xem ra vẫn rất nhanh nhẹn, dẻo dai, tôi nghĩ Yên Tử quả đúng như người ta nói, có một sức mạnh huyền bí nào đó thực chăng?
Khác với cụ bà Phạm Thị Xuyến, bà Nguyễn Thị Hiếu, cũng trong đoàn phật tử của phường Vàng Danh, lại tỏ ý khen công tác tổ chức Lễ hội năm nay chu đáo hơn mọi năm. Bà bảo: "-Chúng tôi rất vui vì thấy Ban tổ chức bố trí cả người hướng dẫn đường đi lối lại tại các điểm chùa, sẵn sàng giúp đỡ người già, trẻ em qua những chỗ khó đi, dễ ngã...". Bà còn khoe, bà vừa mới được một "cháu thanh niên" trẻ khoẻ và lịch sự dìu qua đoạn dốc từ chân Tháp Tổ lên chùa Hoa Yên. Điều này làm bà rất cảm kích!
Tại vườn Tháp Tổ, chúng tôi gặp hai cô cậu, một tên là Nguyễn Thanh Xuân, sinh viên Trường Đại học Hàng hải và một tên là Phạm Tuyết Trinh, sinh viên Trường Đại học Công đoàn, đang thành kính dâng hương... Đây là lần thứ 2 cô cậu hành hương về Yên Tử sau 6 năm. Cả hai đều có cảm nhận rằng về Yên tử lần này so với lần trước khác "một trời một vực", không còn thấy có tình trạng mê tín dị đoan, sóc thẻ, bói quẻ; cũng không thấy cảnh xô đẩy, chen lấn v.v... như xưa nữa.
Rõ ràng, cùng với sự quan tâm của chính quyền nhà nước, Hội Phật giáo và các ban, ngành v.v... Lễ hội Yên Tử, cuộc "hành hành hương về nguồn" với quy mô mang tầm quốc gia, đang dần được khẳng định trong lòng du khách...
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân dâng hương lễ Phật trong ngày khai hội.
Ảnh: Hữu Duy
Để Lễ hội ngày càng đẹp hơn...
Theo số liệu thống kê, tính từ ngày đầu xuân Tân Mão đến thời điểm hết ngày khai hội mùng 10 tháng Giêng, Yên Tử đã đón gần 40 vạn lượt khách và dự kiến năm nay lượng khách đến Yên Tử có thể lên tới 3 triệu. Đây là con số khá cao nhưng không bất ngờ. Bởi ngoài "sức hút" mang tính tâm linh của non thiêng Yên Tử, còn có một sự hấp dẫn khác nữa, đó là việc tập trung đầu tư tôn tạo khu di tích với quy mô lớn trong vài năm trở lại đây. Ông Nguyễn Thành Phố, Chủ tịch UBND TX Uông Bí, trong diễn văn khai mạc Lễ hội cũng đã khẳng định sự cố gắng, nỗ lực của chính quyền, Hội Phật giáo và các ban, ngành, tổ chức, đơn vị, các nhà hảo tâm v.v... trong công tác bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử - danh thắng Yên Tử. Điều đó đã làm cho mùa Lễ hội Yên Tử 2011 có thêm nhiều nét mới. Đó là công trình trùng tu, tôn tạo chùa Suối Tắm đã hoàn thiện cả phần xây dựng và nội thất, trở thành một điểm chùa đẹp của cụm di tích. Dự án điện chiếu sáng Yên Tử cũng đã hoàn thành, chiếu sáng toàn bộ tuyến đường hành hương từ chùa Giải Oan qua các điểm chùa lên đến chùa Đồng. Ngoài ra, hệ thống cáp treo của Công ty cổ phần Phát triển Tùng Lâm cũng tiếp tục được nâng cao công suất và số lượng ca bin, đảm bảo vận chuyển khách an toàn, nhanh, thuận tiện. Điều này đã khiến Yên Tử ngày càng xứng đáng là vùng Đất Phật linh thiêng, mái nhà chung của các phật tử tìm về nguồn cội...
Còn nhớ, đợt mưa liên tục cuối tháng 6-2010 đã làm sạt lở nghiêm trọng nhiều vị trí của di tích Yên Tử. Trong đó tại điểm chùa Hoa Yên, phần đất phía dưới bể hoá sớ bị sạt lở trên diện tích rộng khoảng 400m2, làm trôi, đổ gần 400m3 đất xuống đường. Một số khu vực khác như đường vào Thác Vàng, tuyến hành hương từ chùa Bảo Sái đến am Vân Tiêu, tuyến đường từ chùa Giải Oan lên chùa Hoa Yên và toàn bộ khu vực Am Hoa cũng bị xói lở chân kè và sạt lở phần mặt đường. Sự cố sạt lở này cần được khắc phục ngay, nhằm tránh ảnh hưởng đến các công trình gần đó và lấy lại vẻ đẹp mỹ quan của điểm chùa, cũng như tạo sự thuận lợi cho khách hành hương trong dịp lễ hội xuân 2011. Thế nhưng sau nhiều thủ tục hành chính, mãi gần 4 tháng sau, dự án khắc phục sự cố Hoa Yên mới được các cơ quan chức năng chính thức phê duyệt. Những tưởng với khối lượng công việc lớn, quy trình thực hiện phức tạp, "sự cố Hoa Yên" khó có thể đạt được tiến độ như mong muốn. Thế nhưng, cuối cùng thì Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh, đơn vị chủ đầu tư và Công ty cổ phần Phát triển Tùng Lâm, đơn vị thi công, với sự hỗ trợ của TX Uông Bí, đã tiến hành xong công trình, khắc phục về cơ bản sự cố kịp trước mùa Lễ hội...
Cũng như "sự cố Hoa Yên", dự án điện chiếu sáng Yên Tử đến thời điểm cuối tháng 12-2010 vẫn chưa hoàn thiện. Toàn bộ tuyến điện chiếu sáng từ chân núi, qua Hoa Yên, lên An Kỳ Sinh, chưa được đóng điện; một số cột đèn, búp đèn, bóng đèn bị đổ vỡ... Quan trọng hơn là công tác kiểm định an toàn điện toàn tuyến chưa từng được thực hiện. Đây là công việc không thể làm vội vàng, qua loa mà cần tính toán kỹ lưỡng. Thế nhưng với quan điểm chỉ đạo kiên quyết, Sở VH-TT&DL, đơn vị chủ đầu tư, đã yêu cầu các nhà thầu khẩn trương sửa chữa, thay thế thiết bị và mời đơn vị kiểm định điện có uy tín tới kiểm tra để đảm bảo an toàn điện. Và thật đáng mừng, công việc này cũng đã được hoàn thành sớm hơn dự định... Những động thái tích cực ấy đã góp phần vào thành công của Lễ hội năm nay. Nhưng về một góc độ nào đó, cũng cho thấy sự "bị động", thiếu tính kế hoạch trong công tác bảo tồn, tôn tạo di tích. Đây là điều mà các cơ quan chức năng cần phải hết sức chú ý quan tâm. Đấy là chưa kể, trong quá trình đầu tư tôn tạo, phải làm sao để đảm bảo tính khoa học, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng giá trị của các yếu tố gốc của di tích, không "hiện đại hóa" di tích một cách tùy tiện v.v... Có như vậy, Khu di tích, danh thắng Yên Tử và Lễ hội Yên Tử mới ngày càng đẹp hơn, thu hút khách nhiều hơn.
