Hơn 6 giờ sáng một ngày cuối tháng 11, tôi cùng đoàn công tác của Trung tâm Trợ giúp pháp lý (TGPL) nhà nước tỉnh có chuyến công tác đến thôn Bắc Lù, xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên. Những cơn gió lạnh của buổi sáng sớm lọt qua khe cửa kính xe ô tô khiến mọi người đều xuýt xoa.
Cây cầu treo dẫn vào thôn Bắc Lù
Trưởng thôn Bắc Lù, Trần Thị Phàng, cho biết: Thôn có 76 hộ dân với trên 300 nhân khẩu, trên 90% là người dân tộc Tày, bà con sinh sống chủ yếu bằng cấy lúa, trồng keo và một số cây ăn quả. Thôn chỉ có 4 ha cấy được lúa hai vụ, còn lại 3 ha cấy lúa 1 vụ vì thiếu nước ngọt. Đời sống bà con nơi đây còn gặp nhiều khó khăn cả về vật chất, tinh thần, việc học hành của con em chưa được quan tâm, nên trình độ dân trí, cũng như hiểu biết về pháp luật còn nhiều hạn chế. Hiện thôn còn 12 hộ nghèo (theo tiêu chí cũ). Thôn đang tiến hành rà soát phân loại theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới, khả năng số hộ nghèo còn nhiều hơn. Tại sân Nhà sinh hoạt văn hoá thôn, tôi gặp chị Lý Thị Hương, dân tộc Tày đang ru đứa con nhỏ ngủ trên tay; hỏi chị năm nay nhà có đủ thóc ăn không, chị cho biết: “Năm nay thời tiết hanh khô, không có nước, nên gia đình đành bỏ không cấy một số chân ruộng trên cao, nên lượng thóc thu hoạch năm nay thấp hơn năm trước nhiều, may ra chỉ đủ thóc ăn đến ra giêng”. Trong lúc bà con chăm chú nghe cán bộ của Trung tâm giới thiệu về kiến thức pháp luật, chúng tôi tranh thủ đi tìm hiểu cuộc sống của người dân thôn. Lúc này nhiều người dân đang tất bật ra đồng làm việc, nhưng cũng gặp không ít cảnh thanh niên nhàn rỗi, không việc làm... Một cán bộ xã cho biết, nhiều lao động trẻ trong thôn không có điều kiện học hành, nên không thể xin đi làm, ở nhà làm ruộng, lấy vợ, lấy chồng sinh con sớm. Trong khi đất canh tác ít, thời tiết khắc nghiệt, kiến thức khoa học, pháp luật... chưa đến được nhiều với người dân. Vì thế cuộc sống của bà con ở Bắc Lù vẫn luôn bấp bênh.
Và con đường đất này sẽ được thay thế bằng con đường bê tông trong nay mai.
Tại buổi trợ giúp pháp lý, bà con dân tộc được nghe cán bộ Trung tâm TGPLNN tỉnh tuyên truyền một số Luật: Hôn nhân và gia đình; Bình đẳng giới; Đất đai; Giao thông đường bộ... Để cho người dân dễ tiếp thu, cán bộ đã đưa ra những tình huống thường xảy ra trong cuộc sống hàng ngày của bà con như: Làm giấy khai sinh, giấy khai tử, đăng ký kết hôn, tiết kiệm trong ma chay, cưới hỏi…; đồng thời phát miễn phí hàng trăm tờ gấp pháp luật tuyên truyền về: Chăm sóc, bảo vệ trẻ em; hộ tịch, chứng minh thư; quy định về công tác hoà giải ở cơ sở; bạo lực gia đình... Chứng kiến người dân hỏi, chăm chú lắng nghe cán bộ hướng dẫn, giải thích như nuốt lấy từng lời, chúng tôi hiểu bà con đang khát khao kiến thức đến nhường nào. Chị Lã Thị Lỵ, dân tộc Tày hỏi: Hai vợ chồng tôi mới cưới nhau, đang ở trên mảnh đất có diện tích trên 40m2, có được cấp sổ đỏ và được xây dựng nhà để ở không? Cán bộ của Trung tâm đã giải thích cặn kẽ, hướng dẫn trình tự thủ tục gửi lên UBND xã Hà Lâu và huyện Tiên Yên để được cấp sổ đỏ. Cụ bà Vi Thị Lý, dân tộc Tày, gần 80 tuổi, ngồi cuối hội trường bỏm bẻm nhai trầu đang nhờ một chị trong thôn đọc cho nghe nội dung một tờ gấp được phát miễn phí có vẻ say sưa lắm. Cụ bảo nhà ở thôn Nà Kẻ, cách thôn Bắc Lù mấy cây số. Khi được xã thông báo có đoàn của Trung tâm đến đã không quản tuổi cao sức yếu đi bộ tới Bắc Lù để nhờ cán bộ giải đáp thắc mắc của mình về chính sách trợ cấp đối với người cao tuổi. Khi được cán bộ của Trung tâm giải thích cụ thuộc diện được trợ cấp, và hướng dẫn làm giấy tờ xác nhận của địa phương để được hưởng hỗ trợ theo quy định, cụ đã rất vui… Còn rất nhiều câu hỏi, thắc mắc của người dân, không chỉ về kiến thức pháp luật... Bà con bảo: “Cán bộ nó có nhiều chữ trong đầu phải tranh thủ hỏi chứ. Người dân tộc chúng tôi thấm thía cái đói, cái nghèo từ sự thiếu hiểu biết lắm rồi”.
Trong buổi sáng, đoàn công tác còn tiếp nhận 10 đơn xin yêu cầu trợ giúp pháp luật của bà con ở 3 thôn Bắc Lù, Nà Trang và Nà Kẻ. Đối với những việc đơn giản, người dân được tư vấn, giải thích, hướng dẫn hoàn thiện giấy tờ gửi lên UBND xã Hà Lâu để được giải quyết. Đối với những việc phức tạp, đoàn hứa sẽ nghiên cứu, gửi các cơ quan chức năng, chính quyền các cấp xem xét giải quyết cho bà con trong thời gian sớm nhất.
Rời Bắc Lù vào buổi trưa, chúng tôi đi trên con đường nối xã Hà Lâu với xã Vô Ngại (Bình Liêu) cũng là tuyến đường nối liền hai huyện miền Đông này, đang được khẩn trương thi công. Tuyến đường hoàn thành sẽ giúp người dân thôn Bắc Lù nói riêng, xã Hà Lâu nói chung có điều kiện mở mang kinh tế, giao thương hàng hoá, cuộc sống sẽ bớt đi nghèo khó, bấp bênh… Trưởng thôn Trần Thị Phàng hẹn gặp lại trước lúc chia tay “Khi đó cán bộ vào Bắc Lù sẽ không phải đi bộ nữa. Chúng tôi hy vọng đây sẽ là con đường chở kiến thức, no ấm đến với người dân vùng cao…”.
