Con đường nhựa trải dài nối từ quốc lộ 18A đưa chúng tôi đến Bắc Sơn, một xã miền núi, biên giới của TP Móng Cái. Lẫn cùng màu xanh của núi rừng là những ngôi nhà ở kiên cố, khang trang.
Niềm vui Bắc Sơn
Bắc Sơn có 4 thôn, bản với hơn 280 hộ dân, khoảng 1.490 nhân khẩu, trong đó 75% là dân tộc thiểu số, đều là dân di cư, chủ yếu từ vùng cao của các huyện, thị trong và ngoài tỉnh đến. Những ngày đầu mới thành lập xã (năm 2003) trên cơ sở tách từ xã Hải Sơn (Móng Cái), hạ tầng kinh tế của xã rất khó khăn, điểm trường trung tâm chỉ có vài lớp học, các điểm khác chưa kiên cố hoá; giao thông liên thôn, bản còn cách trở; tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 80%... Nhớ lại ngày gia đình mới chuyển từ Đông Triều ra thôn Lục Phủ, xã Bắc Sơn năm 1999, chị Khổng Thị Lương cho biết: “Lúc ấy, đường đi lại khó khăn, heo hút, bà con hầu hết là hộ nghèo... Nhưng được tỉnh, thành phố, chính quyền xã luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện cho bà con, nên giờ đây xã đã thay đổi khác trước rất nhiều. Gia đình tôi có cơ ngơi như hiện nay cũng nhờ sự quan tâm, tạo điều kiện của TP Móng Cái”. Cơ ngơi khang trang mà gia đình chị Lương có được nhờ phát triển mô hình trang trại kết hợp trồng rừng, măng Bát độ và chăn nuôi. Chị kể: “Những năm đó, xã vận động bà con trồng măng Bát độ, gia đình tôi cũng được hỗ trợ cây giống. Nhờ trồng măng thu nhập có chút vốn liếng, năm 2005, tôi đầu tư nuôi gà, lợn rừng lai lợn mường”. Trước đây, chị phải mang hàng xuống thành phố bán, nhưng giờ đây đường sá thuận lợi, các xe vào tận gia đình thu mua gà, lợn, măng. Từ mô hình này mỗi năm gia đình chị thu nhập khoảng 100 triệu đồng. Anh Trần Dùng, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Sơn, cho biết: “Những năm gần đây, ngoài sự quan tâm của nhà nước, của tỉnh, cấp uỷ, chính quyền TP Móng Cái luôn tạo mọi điều kiện cho các xã khó khăn của thành phố, trong đó có Bắc Sơn. Hiện nay, đường giao thông đến trung tâm các thôn được bê tông hoá, các đoạn khác đã rải cấp phối, sắp tới được đổ bê tông; các điểm trường từ mầm non đến THCS đều được kiên cố hoá, được đầu tư xây dựng đến tận cụm dân cư thôn, bản; 95% hộ gia đình nơi đây có điện lưới sử dụng phục vụ cả sản xuất, chăn nuôi; hệ thống kênh mương nội đồng liên tục được đầu tư, tu sửa.. Trong năm 2010, riêng đầu tư cây trồng, vật nuôi, phương tiện sản xuất cho bà con trong xã đã lên tới 280 triệu đồng”. Với sự đầu tư đúng tầm, sát với nhu cầu của bà con đã góp phần thúc đẩy kinh tế của xã phát triển, hiện xã chỉ còn 9,5% hộ nghèo.
Hiệu quả từ việc đầu tư thiết thực Giờ đây đến xã, phường nào của TP Móng Cái cũng thấy đường được bê tông hoá vững chắc, đô thị sạch đẹp, đời sống của người dân được nâng cao. Đặc biệt với những xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo của thành phố đã có sự đổi thay mạnh mẽ. Để có được điều này, thành phố đã có những chủ trương, chính sách phù hợp với điều kiện thực tế trên địa bàn, trong đó có những chính sách thiết thực cho các xã vùng sâu, vùng xa. Thành phố cũng triển khai mạnh và hiệu quả các chương trình của T.Ư, của tỉnh về hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội tại các xã miền núi, biên giới, hải đảo. Để nâng cao chất lượng đào tạo giáo dục ở các xã này, thành phố tập trung đầu tư kiên cố hoá trường lớp học theo hướng chuẩn quốc gia. Đến hết năm nay, điểm trường ở các xã khó khăn, biên giới, hải đảo của thành phố đều được kiên cố hoá. Thành phố đã có chính sách ưu tiên, hỗ trợ kinh phí cho học sinh vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. Từ năm 2006 đến nay, bình quân hàng năm, thành phố đầu tư cho sự nghiệp giáo dục trên địa bàn khoảng 55 tỷ đồng. Công tác y tế và chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân được đầu tư mạnh không chỉ ở Bệnh viện Đa khoa khu vực thành phố mà còn đến tận các xã, phường, thôn, bản. Hết năm 2009, Móng Cái được công nhận 100% xã, phường đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, về trước mục tiêu Nghị quyết Đại hội đề ra 1 năm. Công tác chăm sóc sức khoẻ cho người nghèo được quan tâm. Chỉ tính riêng năm 2009, hơn 4.300 đối tượng bảo trợ xã hội và đối tượng được hưởng chính sách xã hội trên địa bàn thành phố được cấp thẻ khám chữa bệnh, trong đó phần lớn là người nghèo, người dân các xã thuộc Chương trình 135. Nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế giữa các vùng, thành phố chú trọng đến công tác xoá đói giảm nghèo, giao chỉ tiêu giảm nghèo cho các xã, phường, trong đó chú trọng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, giải quyết việc làm cho lao động tại chỗ, gắn với giảm nghèo, ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế các xã khó khăn, vùng sâu vùng xa; đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn và giải quyết việc làm. Năm 2009 Móng Cái đã giải quyết cho 3.700 lao động có việc làm mới, mở 5 lớp đào tạo nghề lao động nông thôn cho 150 người. Cũng trong năm này, thành phố phân công cho các đơn vị, doanh nghiệp trực tiếp giúp đỡ các xã nghèo, hộ nghèo theo địa chỉ và đã có 25 đơn vị trợ giúp, hỗ trợ 125.700.000 đồng về tư liệu sản xuất, giống cây, vật nuôi; đồng thời huy động sự vào cuộc của các ban, ngành, đoàn thể giúp đỡ ủng hộ, đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa. Tết Nguyên Đán năm 2009, thành phố hỗ trợ 142 hộ nghèo 28,4 triệu đồng, các doanh nghiệp hỗ trợ 150 hộ nghèo với số tiền 30 triệu đồng... Để giúp các hộ vùng khó khăn, Móng Cái đã đẩy mạnh chương trình cho các hộ nghèo vay vốn ưu đãi phát triển sản xuất. Chỉ tính năm 2009, số vốn cho các hộ nghèo vay lên tới 19.017 triệu đồng. Nguồn vốn trên đã giải quyết một phần nhu cầu vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh, mua con giống, vật nuôi, cây trồng, nuôi trồng, đánh bắt thuỷ hải sản… qua đó góp phần cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập cho bà con nhân dân, giúp các hộ thoát nghèo. Thành phố còn chỉ đạo các ngành chức năng thực hiện tốt chính sách hỗ trợ giá giống, trợ cước vận chuyển đối với cây trồng, vật nuôi, vật tư phân bón...; chủ động hướng dẫn nhân dân trong công tác lựa chọn, cung ứng giống phù hợp; triển khai đầu tư một số công trình hạ tầng thiết yếu như: đường, điện, nước sinh hoạt... cho vùng sâu, vùng xa, vùng di dân. Thành phố cũng chỉ đạo các cấp, các ngành, doanh nghiệp trên địa bàn thực hiện hiệu quả việc hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở khu vực nông thôn theo Quyết định 167/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cho 39 hộ trên địa bàn 8 xã, trong đó gần một nửa là hộ đồng bào dân tộc thiểu số, với tổng kinh phí thực hiện 1.458 triệu đồng; hỗ trợ hộ nghèo khu vực đô thị khó khăn về nhà ở theo chỉ đạo của tỉnh... Với những chính sách đầu tư mạnh mẽ cho công tác an sinh xã hội, nhất là đầu tư cho các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đến nay tỷ lệ hộ nghèo của Móng Cái đã giảm mạnh, chỉ còn 0,85% (tính đến hết tháng 10-2009); góp phần nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc, rút ngắn sự chênh lệch về đời sống giữa các vùng miền. 
Mô hình chăn nuôi lợn rừng lai lợn mường của gia đình chị Khổng Thị Lương, xã Bắc Sơn (Móng Cái) cho thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi năm.
