Còn nhớ cách đây khoảng ba, bốn năm về trước, một vụ việc xảy ra ở huyện miền núi Hoành Bồ đã khiến cho dư luận hết sức bất bình; đó là trường hợp một nhân viên y tế không có trách nhiệm nhưng đã tự ý thông tin kết quả xét nghiệm HIV dương tính cho một sản phụ. Điều đáng nói hơn, đây lại là một sự nhầm lẫn chết người và hậu quả xảy ra thật đau lòng; đứa trẻ sinh ra do không được chăm sóc đã chết, còn người mẹ thì bị chồng và gia đình nhà chồng hắt hủi, suýt tự vẫn...
Chuyện xảy ra đã lâu. Và dẫu sao, tại thời điểm ấy, sự hiểu biết về HIV/AIDS của đa số người dân bình thường vẫn còn rất hạn chế. Ở nhiều nơi, nhất là những vùng nông thôn, miền núi hẻo lánh v.v... nhiều người vẫn coi nạn nhân của HIV/AIDS như những “tội đồ”... Từ cách nhìn lệch lạc ấy dẫn đến sự mặc cảm, tự ty của người bị nhiễm HIV/AIDS cũng như người thân của họ. Thậm chí, vì nguyên nhân lây nhiễm HIV vào thời điểm đó chủ yếu là do tiêm chích ma túy, do quan hệ tình dục bừa bãi v.v... nên tự bản thân người nhiễm HIV/AIDS cũng cảm thấy mình “có tội”, đáng bị xã hội lên án khi có HIV/AIDS... Chính từ cái nhìn lệch lạc, thiếu công bằng và bao dung của xã hội đối với người bị nhiễm HIV/AIDS, cộng với sự mặc cảm, tự ty của bản thân họ, đã trở thành một rào cản rất lớn trong việc kiểm soát và ngăn chặn tình trạng lây lan căn bệnh thế kỷ này!
Ngày nay, khi mà số nạn nhân của HIV/AIDS không còn dừng lại ở những người tiêm chích ma túy hay những người có quan hệ tình dục bừa bãi ngoài hôn nhân, mà đã chuyển sang một đối tượng khác, đó là phụ nữ và trẻ em, thì cái nhìn của xã hội đối với người bị nhiễm HIV/AIDS xem ra đã có phần thay đổi. Người ta không còn coi những người nhiễm HIV/AIDS như những “kẻ phạm tội”; song sự sợ hãi, xa lánh đối với họ thì không phải đã hết. Thậm chí, không ít trường hợp đau lòng là ngay cả những người thân cũng tìm cách đẩy trách nhiệm chăm sóc con em mình bị nhiễm HIV/AIDS cho xã hội! Chuyện những đứa trẻ nhiễm HIV/AIDS bị bỏ rơi tại bệnh viện được đưa về chăm sóc, nuôi dưỡng tại các trại trẻ mồ côi hay phải sống trong sự ghẻ lạnh, hắt hủi của người thân trong gia đình v.v... vẫn còn xảy ra đã cho ta thấy điều đó. Và vì thế, muốn phòng chống HIV/AIDS một cách hiệu quả, trước hết phải thay đổi cách nhìn đối với người nhiễm HIV/AIDS, phải tôn trọng và thực hiện quyền và nghĩa vụ mà pháp luật đã quy định đối với người nhiễm HIV/AIDS; đồng thời phải giúp họ nhận thức một cách đầy đủ quyền và nghĩa vụ đó của mình. Có như vậy, công tác phòng chống HIV/AIDS mới thực sự phát huy tác dụng... Chỉ còn không đầy một tháng nữa, bắt đầu từ 1-1-2007, Luật Phòng chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS), được Quốc hội khóa XI thông qua ngày 29-6-2006, tại kỳ họp thứ 9, sẽ có hiệu lực. Tại luật này, vấn đề chống kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS được quy định rất cụ thể và đầy đủ; như trong việc quy định về nguyên tắc phòng chống HIV/AIDS (điều 3), trong quy định về quyền và nghĩa vụ người nhiễm HIV/AIDS (điều 4), trong trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị v.v... (điều 5), trong chính sách của nhà nước (điều 6), trong các quy định về những hành vi bị cấm (điều 8), trong thông tin, giáo dục, truyền thống về phòng chống HIV/AIDS (điều 9, điều 10, điều 11, điều 12), trong quy định về phòng chống HIV/AIDS tại gia đình (điều 13), tại nơi làm việc (điều 14), tại các trường học (điều 15), tại cộng đồng dân cư (điều 17), thậm chí còn được quy định cả trong trách nhiệm của bản thân người nhiễm HIV/AIDS v.v... Nói tóm lại, với việc đưa Luật này vào áp dụng, chắc chắn công tác phòng, chống HIV/AIDS sẽ có nhiều thuận lợi hơn, bởi đã có một hành lang pháp lý đầy đủ và toàn diện, đủ để điều chỉnh mọi hoạt động của các cá nhân hay tổ chức, đơn vị v.v... liên quan đến công tác phòng chống HIV/AIDS... Vấn đề đặt ra là phải phổ biến, tuyên truyền, giáo dục để làm sao mọi người, mọi cơ quan, đơn vị, tổ chức, đoàn thể v.v... trong xã hội đều nhận thức đầy đủ nội dung các quy định của Luật, từ đó điều chỉnh hành vi của mình theo đúng yêu cầu đề ra, không vi phạm những quy định của pháp luật. Muốn vậy, lại phải nhắc lại một điều đã nói ở trên, rằng để Luật Phòng chống HIV/AIDS phát huy tác dụng, cần có cái nhìn đầy đủ và đúng đắn về người nhiễm HIV/AIDS. Bởi có nhận thức đúng thì mới có hành động đúng; những hành vi phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS tại cộng đồng, trong gia đình hay tại nơi làm việc, trong trường học v.v... thực chất đã vi phạm pháp luật, nhưng vẫn xảy ra, chính bởi nhận thức của những người có trách nhiệm chưa đúng, chưa đầy đủ. Và điều này cần được thay đổi khi Luật phòng chống HIV/AIDS được đưa vào áp dụng...
