Một chiều hè, lũ trẻ khu tái định cư làng chài (phường Hà Phong, TP Hạ Long) chả hẹn nhau mà đã ùa ra đường, đuổi nhau, đá bóng, nhảy dây, hò hét... Trông mặt cô bé, cậu bé nào cũng tươi cười vui vẻ, không còn chút lạ lẫm, bỡ ngỡ như ngày đầu mới về đây. Nhìn các em chơi đùa, tôi chợt nhớ lại những hình ảnh ngày trước, khi cùng lũ trẻ làng chài Cửa Vạn đón Tết Trung thu, hay nô nức cùng các em trong ngày tựu trường. Những ngày đầy khó khăn ấy nay đã trôi xa, trước mắt các em là một chân trời mới, tương lai mới.
Những ngày lênh đênh...
Lần đầu tiên đến thăm làng chài Cửa Vạn, từ tàu công tác của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, tôi đã ngạc nhiên và thích thú biết bao nhiêu trước hình ảnh ngôi làng cổ đơn sơ, mộc mạc và bình yên nằm khép mình hai bên dãy núi. Làng chài Cửa Vạn cứ lặng lẽ tồn tại ở đấy bao đời nay. Cuộc sống của những đứa trẻ ở đây cũng vậy, hình như được mặc định trước một tương lai gắn với mặt biển, núi non. Xa đất liền nên trẻ em trong làng hầu hết học tại lớp học nổi được Nhà nước đầu tư từ năm 1998. Lớp học nổi ở đây cũng chỉ dạy chương trình từ lớp 1 đến lớp 5, một số môn học còn phải giảm bớt do thiếu dụng cụ giảng dạy, thiếu giáo viên...
Không giống như học sinh trên đất liền có sân trường để đá bóng, nhảy dây, đá cầu… hay có sân nhà, đường ngõ để chơi các trò chơi dân gian, ngày còn lênh đênh trên biển, sân chơi của các em là biển nước mênh mông. Vừa xong lượt nhảy dây với lũ bạn, chưa hết nụ cười, em Phạm Thị Hoa, một cư dân nhỏ tuổi của khu tái định cư nói với tôi: “Hồi đấy trò chơi của lũ trẻ con chúng cháu là bơi đuổi bắt nhau trên biển, là chèo thuyền chú ạ… Đấy là mấy đứa lớn rồi và biết bơi như cháu thôi, còn các em nhỏ thì hầu như chẳng có sân chơi hay trò chơi gì. Đừng nói đến cầu trượt, đu quay, thậm chí chỉ chỗ chạy chơi đuổi bắt cũng chả có ấy ạ”…
Nghe Hoa kể tôi nhớ lại dịp Tết Trung thu năm 2012, khi cùng đại diện lãnh đạo phường Hùng Thắng ra Cửa Vạn tổ chức Trung thu cho thiếu nhi. Không gian duy nhất đủ diện tích để tổ chức vui Tết Trung thu là Trung tâm Văn hoá nổi Cửa Vạn. Để đến được Trung tâm, tất cả các em tập trung ở trường học, rồi tất cả mủng của các em được kết lại với nhau, nối vào một con tàu đánh cá khá to. Được tàu cá kéo đi, không phải chèo mủng, đèn ông sao của các em được bật sáng nhưng ánh sáng chìm nghỉm giữa mặt biển đêm...
Cùng đứng nhìn lũ trẻ chơi đùa, anh Nguyễn Văn Long, Khu trưởng lâm thời khu 8 (khu tái định cư làng chài), phường Hà Phong, người có nhiều kỷ niệm với tôi cùng lũ trẻ con làng chài Cửa Vạn tâm sự: “Ngày xưa sống giữa biển, xung quanh chỉ có núi đá và mênh mông mặt nước, lũ trẻ khổ chú ạ”. Mà đúng là khổ thật, thua thiệt nhiều so với lũ trẻ trên đất liền. Cả làng không có một bác sĩ hay y tá nào nên từ nhỏ, lũ trẻ đã phải tự học cách chăm sóc bản thân. Hầu hết các em đều biết các bài thuốc lá dân gian, hái từ các cây thuốc trên vách đá quanh làng. Giữa biển, không chợ, khó chăn nuôi gia súc, gia cầm, thực phẩm hàng ngày của các em chủ yếu là các sản phẩm từ biển. Đến rau cũng là một thực phẩm hiếm và đắt hơn nhiều so với trong đất liền. Rồi nước uống, nước sinh hoạt hàng ngày cũng khan hiếm và là một thứ cần phải tiết kiệm ở nơi đây…
Niềm vui ở ngôi làng mới
Đang chơi đùa vô tư, thấy tôi đưa máy ảnh lên chụp, lũ trẻ bạo dạn chạy lại gần đòi xem ảnh. Giữa đám trẻ ấy có chú bé nhận ra tôi. “A! Chú thợ ảnh hôm khai giảng!”. Thì ra là cậu bé nhớ chú phóng viên ngày khai giảng năm học 2012-2013 đã ra các điểm trường Cửa Vạn, Vung Viêng, Cống Đầm và Ba Hang đón các cháu về điểm trường chính Trường PTCS Hùng Thắng dự lễ khai giảng năm học mới. Ngày ấy, tâm sự vô tư của một cô bé học sinh lớp 4 làm tôi nhớ mãi: “Cháu mong đến ngày khai trường lắm. Được đi tàu to, được về ngắm trường đẹp ơi là đẹp, lại còn được nhìn các bạn hát hay, múa đẹp. Cháu mong có ngày được về học ở điểm trường chính như các bạn ấy”…
Ngày còn lênh đênh trên biển ấy, lần nào ra các làng chài, tôi cũng trò chuyện với lũ trẻ con. Dù ngày ấy làng chài không điện, ít nước; ti vi, đài, sách báo thuộc dạng hiếm… nhưng lúc nào lũ trẻ cũng tràn đầy ước mơ. Bây giờ, khi một cuộc sống mới trên đất liền tốt đẹp hơn đang ngày một định hình rõ nét, có lẽ những ước mơ từ nhỏ đến lớn ngày ấy của lũ trẻ sẽ sớm thành hiện thực.
Đồng chí Nhâm Sỹ Thuộc, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Phong cho biết: Đến thời điểm này, khu tái định cư dành cho ngư dân các làng chài trên Vịnh Hạ Long đã tiếp nhận 245 hộ dân với 1.199 nhân khẩu. Chính quyền địa phương đã và đang nỗ lực hết sức để ổn định cuộc sống của người dân cả về vật chất lẫn tinh thần. Vì là một khu mới thành lập, lại tụ họp người dân trước đây sinh sống trên nhiều địa bàn phường khác nên phường Hà Phong đã nhanh chóng triển khai rà soát nhân khẩu, tạo điều kiện về các thủ tục hành chính để các hộ dân nhanh chóng ổn định chỗ ở, trong đó đặc biệt chú trọng vào công tác rà soát trẻ em trong độ tuổi đi học, chuẩn bị cho các cháu được đến trường trong năm học mới. Công tác khám chữa bệnh, chăm lo sức khoẻ cho trẻ em cũng được phường chú trọng. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND phường cho biết thêm: Phường đã cử cán bộ y tế túc trực tại khu tái định cư, đến từng gia đình khảo sát độ tuổi và cho các cháu nhỏ uống Vitamin A, lên kế hoạch tiêm phòng sởi bổ sung. Nhân dịp Quốc tế thiếu nhi 1-6, phường cũng đã tặng quà cho các cháu thiếu nhi, động viên các cháu vươn lên trong học tập.
Cùng với đó, công tác chăm lo cho đời sống tinh thần, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho các em cũng được các cấp lãnh đạo từ thành phố đến phường Hà Phong quan tâm, chăm lo. Đồng chí Ngô Thị Mai, Bí thư Đoàn phường cho biết: Phường Hà Phong đã giao cho Đoàn thanh niên phường tiếp nhận các cháu thiếu nhi về sinh hoạt hè tại địa phương. Chúng tôi đã phân công đoàn viên thanh niên tổ chức sân chơi để trẻ em nhanh chóng hoà nhập cuộc sống mới, sẵn sàng cho năm học mới 2014-2015. Thông qua các hoạt động vui chơi, các em sẽ sớm hoà nhập với cuộc sống mới trên đất liền và được bù đắp những thiệt thòi ngày còn lênh đênh trên biển…
Những “búp măng non” sinh ra giữa biển nay bắt đầu “bén rễ” và vươn cao trên vùng đất mới, yên bình, đủ đầy và không còn sóng gió. Ước mơ được học, được chơi như bạn bè cùng trang lứa trên đất liền của các em chắc chắn sẽ thành hiện thực. Nụ cười rạng rỡ của các em chính là chân trời mới, tương lai mới của khu tái định cư làng chài những ngày sau…
Minh Hà
