(PV Báo Quảng Ninh trò chuyện với Nhà giáo ưu tú Phạm Thị Hồng Hà, Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hạ Long).
- Chào chị, xin chúc mừng chị và tập thể cán bộ, giáo viên, học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập Trường, (1990-2010). Nhân dịp này, chị có thể cho bạn đọc của Báo biết vài nét về quá trình hình thành và phát triển của nhà trường suốt chặng đường vừa qua được không?
Nhà giáo ưu tú Phạm Thị Hồng Hà.
+ Tất nhiên là được chứ! Trường THPT Chuyên Hạ Long thành lập theo quyết định số 115/QĐ-UB, ngày 20-3-1990. Thế nhưng, trước đó việc phát hiện và đào tạo học sinh năng khiếu cũng đã được tỉnh quan tâm; trước hết là với các em học sinh năng khiếu trong lĩnh vực toán học. Năm học 1965-1966, lớp toán đặc biệt đầu tiên của tỉnh ra đời, đặt tại Trường PT cấp 3 Đông Triều. Nhưng rồi vì chiến tranh ác liệt, việc tuyển các lớp toán đặc biệt phải tạm dừng; đến năm học 1971-1972 mới lại tái tuyển và đặt ở Trường PT cấp 3 Hòn Gai (nay là THPT Hồng Gai). Từ đó, các lớp chuyên toán được mở liên tiếp hằng năm. Và đến năm học 1985-1986 thì cùng với lớp chuyên toán, tỉnh cho mở thêm lớp chuyên văn, đặt tại Trường PT cấp 3 Bãi Cháy. Các lớp chuyên toán, chuyên văn này được duy trì để đến năm học 1990-1991 thì theo Quyết định của UBND tỉnh mà tôi đã nói ở trên, Quảng Ninh lần đầu tiên có trường chuyên, với tên gọi: Trường THPT Chuyên Hạ Long. Cũng phải nói thêm, sau khi nước nhà thống nhất, để đẩy mạnh việc xây dựng, tái thiết đất nước, Quảng Ninh lại là tỉnh công nghiệp, nên rất cần lực lượng lao động có trình độ cao. Trước tình hình đó, bên cạnh giáo dục phổ thông, ngành Giáo dục Quảng Ninh đã triển khai mô hình trạm dự bị đại học, với mục đích là nhằm đào tạo cán bộ có gốc là công nhân và đào tạo cán bộ theo địa chỉ. Mô hình này đã tồn tại suốt từ năm 1977 đến 1989 và đã góp phần đào tạo nhiều thế hệ cán bộ có điều kiện thi đỗ vào các trường đại học, tiếp tục nâng cao kiến thức để phục vụ quê hương, đất nước. Đến nay nhiều người đã và đang giữ những trọng trách trong tỉnh. Khi Trạm dự bị đại học giải thể thì chính các thầy, cô giáo của Trạm lại là lực lượng nòng cốt trong công tác quản lý và giảng dạy ở Trường THPT Chuyên Hạ Long...
Nói như vậy để thấy rằng, việc tỉnh quyết định thành lập Trường THPT Chuyên Hạ Long là một bước ngoặt trong công tác đào tạo giáo dục chất lượng cao của tỉnh. Nhưng để có bước ngoặt ấy là dựa trên cơ sở tiền đề từ sự quan tâm đào tạo hệ chuyên của tỉnh nhiều năm trước đó. Cho nên, anh thấy đấy, chúng tôi tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập Trường, đồng thời cũng là kỷ niệm 45 năm ra đời hệ chuyên trong sự nghiệp giáo dục của tỉnh...
- Nói như vậy cũng có nghĩa Trường THPT Chuyên Hạ Long ra đời chính là nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo chất lượng cao ở quy mô cao hơn, toàn diện hơn...?
+ Phải, một trong những mục tiêu mà tỉnh cũng như ngành Giáo dục đặt ra khi thành lập Trường chuyên chính là làm thế nào để nâng cao chất lượng "đào tạo mũi nhọn". Muốn vậy, lời giải duy nhất là phải phát hiện, quy tụ được những học sinh có năng khiếu ở các lĩnh vực; trên cơ sở đó, quy tụ đội ngũ giáo viên dạy giỏi về nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong việc bồi dưỡng, ươm mầm tài năng, không để tài năng của các em bị thui chột do không có điều kiện phát triển...
Nhìn lại quá trình suốt 20 năm qua của Trường THPT Chuyên Hạ Long, có thể nói mục tiêu này của tỉnh đã được các thế hệ thầy và trò nhà trường thực hiện một cách xuất sắc. Nếu năm học 1990-1991, Trường chỉ có 6 lớp, 75 học sinh, với 3 môn chuyên là toán, vật lý, văn học, thì đến năm học 2010-2011 này, quy mô nhà trường đã là 27 lớp, với gần 1.000 học sinh ở 9 môn chuyên, là toán, vật lý, hoá học, sinh học, tin học, ngữ văn, lịch sử, địa lý, Anh văn. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của Trường cũng không ngừng được củng cố, nâng cao cả về số lượng và chất lượng; hiện nay tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường đã lên tới 91 người, trong đó 100% là giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, 26 giáo viên đã có bằng thạc sĩ... Từ mái trường THPT Chuyên Hạ Long đã có 4.007 học sinh tốt nghiệp THPT, hầu hết các em sau khi tốt nghiệp đều đã trúng tuyển vào các trường đại học (tỷ lệ trúng tuyển vào đại học trung bình các khóa là từ 96 đến 97,5%). Không ít học sinh của Trường được chọn vào học các lớp tài năng ở các trường đại học trong nước hoặc nước ngoài. Trong 2 năm học vừa qua, trong số 200 trường THPT có điểm bình quân thi đại học cao nhất nước, Trường Chuyên Hạ Long đều xếp thứ 31. Còn nói về đội ngũ học sinh giỏi, 20 năm qua Trường THPT Chuyên Hạ Long đã có tổng số 2.423 học sinh đạt giải thi học sinh giỏi cấp tỉnh, 367 học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia... Có thể nói, đây là những kết quả thể hiện sự nỗ lực đáng ghi nhận của nhà trường.
- Để nhà trường đạt được những kết quả đó, ngoài sự nỗ lực của cán bộ, giáo viên và học sinh, theo chị, những yếu tố "ngoại lực" nào là đóng vai trò quan trọng?
+ Trong suốt 20 năm qua, đặc biệt là những năm gần đây, cùng với sự đoàn kết nhất trí, gắn kết với nhau để tổ chức có hiệu quả công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, Trường THPT Chuyên Hạ Long luôn nhận được sự quan tâm sâu sát của tỉnh, ngành và đông đảo phụ huynh học sinh v.v... Có thể nói, cùng với sự nâng cao nhận thức về giáo dục của xã hội, mối quan tâm đến công tác đào tạo, đặc biệt là đào tạo chất lượng cao, cũng ngày một nhiều hơn. Đây có thể nói là điều kiện thuận lợi cho nhà trường. Anh thấy đấy, bước vào năm học 2010-2011 này, thầy trò chúng tôi đã được dạy và học trong ngôi trường mới khang trang và hiện đại, có lẽ là vào hàng bậc nhất trong số các trường THPT trên địa bàn tỉnh hiện nay. Đây chẳng phải là sự quan tâm lớn lao mà Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh, cũng như các ban, ngành của tỉnh v.v... dành cho Trường THPT Chuyên Hạ Long đó sao?
- Nhưng sự quan tâm bao giờ cũng đi cùng với những kỳ vọng... Liệu điều đó có tạo nên áp lực đối với thầy và trò nhà trường?
+ Tất nhiên là có chứ! Những năm trước đã vậy, hiện nay, khi mà điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường đã và sẽ "sánh ngang với các cường quốc" (ý tôi muốn nói đến các trường chuyên có tên tuổi trong nước) thì sự kỳ vọng của tỉnh, ngành và của đông đảo phụ huynh học sinh v.v... về chất lượng đào tạo của nhà trường cũng sẽ càng lớn hơn. Đây là một áp lực với thầy trò chúng tôi. Nhưng tôi nghĩ, cũng giống như các cầu thủ bóng đá vậy, áp lực sẽ không làm chúng tôi bị "căng cơ" đâu; trái lại nó sẽ biến thành động lực để chúng tôi cố gắng vươn lên.
- Cụ thể, trong năm học này và những năm học tới, mục tiêu mà nhà trường đặt ra như thế nào, thưa chị?
+ Năm học 2010-2011 này, trong bối cảnh tăng về quy mô nhưng đội ngũ giáo viên dạy chuyên còn mỏng, trước mắt chúng tôi phấn đấu duy trì các kết quả của năm trước và cố gắng phát huy các mặt mạnh của nhà trường để từng bước nâng cao chất lượng học sinh giỏi quốc gia. Còn bước tiếp theo, mục tiêu đặt ra là phấn đấu trở thành trường chuẩn quốc gia chất lượng cao, là hình mẫu của các trường THPT về đội ngũ, cơ sở vật chất, về chất lượng giáo dục toàn diện. Cụ thể, sẽ tăng số lượng và chất lượng học sinh giỏi quốc gia, có học sinh dự thi và đạt giải học sinh giỏi quốc tế. Đồng thời sẽ phấn đấu để nằm trong tốp 25-28 trường có tổng điểm thi đại học cao trong cả nước (hiện tại Trường THPT Chuyên Hạ Long đang xếp thứ 31). Ngoài ra, việc mở rộng giao lưu và hợp tác với các trường học tiên tiến ở nước ngoài cũng sẽ được triển khai, trước mắt là với Trường Đại học Sookmung (Hàn Quốc).
- Xin hỏi chị câu hỏi cuối cùng, nếu so với các trường chuyên trong toàn quốc, Trường THPT Chuyên Hạ Long có điểm gì giống và khác?
+ Nói thế nào được nhỉ? Là mô hình trường chuyên, về mặt cơ cấu tổ chức, nội dung chương trình cũng như các chế độ, chính sách của Nhà nước v.v... THPT Chuyên Hạ Long cũng giống như các trường chuyên khác cả thôi. Tuy nhiên, do đặc thù địa phương, mỗi nơi có những nét khác nhau; có những trường họ có thế mạnh về bề dày truyền thống hơn mình, như các trường chuyên ở Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An v.v... Nhưng chúng tôi cũng có thế mạnh của chúng tôi; đó là đội ngũ giáo viên say mê, tâm huyết, có sức thuyết phục học sinh tham gia thi học sinh giỏi ở tất cả các môn... Điều này không phải trường chuyên nào cũng làm được đâu, nhất là khi chính sách tuyển thẳng vào đại học cho các em đạt học sinh giỏi quốc gia không còn được áp dụng nữa.
- Xin cảm ơn chị và chúc chị cùng tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh của Trường tiếp tục phát huy tốt hơn nữa, mạnh hơn nữa những thành tích đã đạt được!
