Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 417/QĐ-TTg ngày 11-4-2012 công nhận cửa khẩu Hoành Mô, huyện Bình Liêu nâng cấp từ cửa khẩu phụ lên cửa khẩu chính. Đây là một cơ hội lớn và cũng là thách thức không nhỏ để Bình Liêu khai thác lợi thế, bứt phá phát triển nhanh hơn trở thành cửa khẩu “mũi nhọn”. Để tiến hành đánh giá, thực hiện công tác đầu tư đối với cửa khẩu Hoành Mô, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Sinh, Chủ tịch UBND huyện Bình Liêu về công tác chuẩn bị để công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
- Ông đánh giá đôi nét về tình hình hiện trạng hoạt động của cửa khẩu Hoành Mô trong thời gian qua?
+ Từ những năm 1990 trở lại đây, sau khi biên giới được thông thương, hình thành dần việc trao đổi buôn bán hàng hoá của nhân dân và các doanh nghiệp trên khu vực xã Hoành Mô làm thay đổi cơ bản nền kinh tế ở Bình Liêu. Từ thực tế đó, ngày 13-9-2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 115/QĐ-TTg thành lập khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn và được áp dụng các chính sách của khu kinh tế do Chính phủ ban hành, ngay sau đó tỉnh Quảng Ninh đã có sự quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, triển khai các hoạt động tại cửa khẩu. Thời gian qua, các hoạt động tại cửa khẩu Hoành Mô đã có sự chuyển biến tích cực trên tất cả các mặt. Trong đó hiệu quả công tác của các cơ quan thành viên Ban Quản lý cửa khẩu đã được nâng lên rõ rệt, khắc phục tình trạng hành chính hoá trong công tác chuyên môn, tích cực chỉ đạo để hoạt động phối hợp giữa ngành chức năng đảm bảo chặt chẽ, nhịp nhàng.
Nhờ cách làm chặt chẽ đó nên cửa khẩu Hoành Mô đã phát huy rất tốt vai trò của mình trong nhiệm vụ kiểm soát xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu. Từ đó góp phần quan trọng đảm bảo quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2005 tại cửa khẩu Hoành Mô mới đạt con số 21,5 triệu USD, đến năm 2008 tăng lên 30,2 triệu USD và đến hết năm 2011 con số này đã đạt 172 triệu USD, số lượt người hai bên qua lại cửa khẩu năm 2011 đã đạt con số 46.942 lượt người, cùng với đó là 5.299 phương tiện vận tải hai bên qua lại cửa khẩu trong năm. Thấy được tiềm năng, lợi thế của cửa khẩu Hoành Mô, huyện đã đề nghị tỉnh, trung ương quyết định cho nâng cấp cửa khẩu Hoành Mô từ cửa khẩu phụ lên cửa khẩu chính nhằm mở ra cơ hội lớn để phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi nêu trên, công tác cửa khẩu ở giai đoạn hiện nay còn gặp nhiều khó khăn. Trong điều kiện trang bị phương tiện phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu hiện nay do điều kiện khách quan chưa phát huy được tác dụng hoặc hạn chế về tính năng, kỹ thuật, nên chưa phát huy hết hiệu quả. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực thực hiện kinh nghiệm thực tiễn và kiến thức nghiệp vụ còn hạn chế… Với tính chất là cửa khẩu phụ, giao thương hàng hoá theo phương thức đường mòn, lối nhỏ nên việc giao thương hàng hoá giữa hai bên rất hạn chế, việc xuất nhập khẩu, thu ngân sách trên địa bàn không ổn định, chưa xứng tầm với tiềm năng, lợi thế từ cửa khẩu. Huyện Bình Liêu có tiềm năng, lợi thế về cửa khẩu, du lịch, song vẫn chậm phát triển, vẫn là huyện nghèo của tỉnh.
- Để chuẩn bị cho việc trở thành cửa khẩu chính, UBND huyện Bình Liêu đã tiến hành triển khai các công việc như thế nào? Hiện nay đã hoàn thành đến đâu?
+ Hiện tại, Chính phủ đã có Quyết định nâng cấp cửa khẩu Hoành Mô từ cửa khẩu phụ lên cửa khẩu chính. Và Chính phủ cũng đã giao cho Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh thông báo chính thức với phía Trung Quốc vào thời gian thích hợp công bố cửa khẩu song phương. Về phía huyện, đang tích cực đầu tư cơ sở hạ tầng, chỉnh trang khu vực cửa khẩu, chuẩn bị nguồn nhân lực... Bên cạnh đó, huyện cũng đã rà soát và sẽ đầu tư thêm một số trang thiết bị để đảm bảo hoạt động của cửa khẩu chính được thông suốt xứng tầm là cửa khẩu song phương. Đến nay công tác chuẩn bị về phía huyện đang được tích cực hoàn thiện.
Công tác quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn cũng được huyện đặc biệt quan tâm, khi quy hoạch được phê duyệt và triển khai sẽ là điều kiện thuận lợi, thu hút các doanh nghiệp, các nhà đầu tư đến với khu kinh tế cửa khẩu. Cùng với đó, được sự cho phép của cấp trên, hiện nay huyện đang tích cực chuẩn bị và mời chính quyền cùng cấp của phía bạn hội đàm về xây cầu cửa khẩu Hoành Mô (Bình Liêu) - Động Trung (Trung Quốc), tiếp tục báo cáo cấp trên và hội đàm về xây kè chống sạt lở cột mốc, bảo vệ biên giới, tăng cường các hoạt động giao thương kinh tế, đối ngoại nhân dân… đó là các hoạt động không chỉ bảo vệ an ninh và chủ quyền biên giới mà còn góp phần để đường biên giới hữu nghị, ổn định phục vụ phát triển về lâu dài đối với Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn.
- Việc cửa khẩu Hoành Mô được nâng cấp thành cửa khẩu chính sẽ tác động thế nào đến sự phát triển kinh tế ở Bình Liêu?
+ Trong những năm tới, huyện Bình Liêu muốn phát triển nhanh hơn cần có sự đột phá về cơ cấu kinh tế theo hướng thương mại dịch vụ, phát triển nông - lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp sạch phục vụ xuất nhập khẩu và chế biến nông - lâm sản. Trong đó phát triển kinh tế cửa khẩu là điểm nhấn quan trọng mang tính dẫn dắt toàn bộ sự phát triển của huyện khi cửa khẩu Hoành Mô được nâng cấp thành cửa khẩu chính.
Điều kiện để phát triển đột phá trước hết phải đảm bảo an ninh biên giới, chủ quyền quốc gia, phát huy cao nội lực, tiềm năng thế mạnh phải được khai thông, phát triển mạnh du lịch biên giới gắn với lễ hội, bản sắc văn hoá các dân tộc và du lịch biên giới, du lịch sinh thái để Bình Liêu phải trở thành vùng động lực kinh tế phía Bắc của tỉnh Quảng Ninh, từ đó tạo thành một đầu mối liên kết với các vùng trong cả nước.
Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn hứa hẹn sẽ là động lực thúc đẩy kinh tế huyện Bình Liêu, là địa chỉ thuận lợi cho hoạt động kinh tế biên mậu tại vùng biên giới phía bắc của tỉnh Quảng Ninh. Sau khi hoàn thành dự án cải tạo, nâng cấp QL18C, đường Hoành Mô - Đồng Văn, các tuyến đường kết nối với các huyện, tỉnh lân cận được khai thông, việc đi lại gần hơn, thuận tiện hơn, các công trình khu kinh tế cửa khẩu được nâng cấp, các hoạt động kinh tế, du lịch, văn hoá, củng cố quốc phòng - an ninh tại khu kinh tế cửa khẩu sẽ sôi động. Chắc chắn trong thời gian tới cửa khẩu chính Hoành Mô sẽ được càng nhiều người trong nước, quốc tế biết đến nhiều hơn.
- Xin cảm ơn đồng chí!
Duy Linh (Thực hiện)
