Chuyện bà Nhiên đi đòi “danh dự” cho chồng

Bà Lương Thị Nhiên vợ ông Trần Văn Thuỷ.

Những lời chứng trái ngược...

Người đưa ra những lời chứng trái ngược với ý kiến ông Lễ và ông Nhân chính là ông Đào Quang Thiệu (một cán bộ lâm nghiệp đã nghỉ hưu, hiện đang cư trú tại khu vực Yên Lập, xã Minh Thành, huyện Yên Hưng). Tháng 4 năm 2001, sau khi ông Lễ và ông Nhân làm giấy xác nhận, đề nghị cơ quan chức năng công nhận ông Trần Văn Thuỷ là liệt sĩ thì ông Thiệu đã trực tiếp gặp Đảng uỷ, UBND xã Minh Thành phản đối chuyện này. Theo ông Thiệu, ông Thuỷ "chẳng có thời gian nào làm du kích", mà chỉ là "một anh lính võ trang cho giặc Pháp" nên "không lên án thì thôi, sao còn công nhận liệt sĩ được"(?). Sau đó, trong tất cả mọi cuộc gặp gỡ, làm việc với cơ quan chức năng, ông Thiệu đều giữ nguyên quan điểm này của mình!

Để biết rõ hơn sự việc, trung tuần tháng 9 vừa qua, chúng tôi đã trực tiếp đến nhà và trao đổi với ông Thiệu xung quanh vấn đề này. Trả lời câu hỏi vì sao ông biết ông Thuỷ hồi ấy không phải là du kích, ông Thiệu nói:

"-Cả làng này đều biết ông Thuỷ đi lính võ trang thì làm du kích thế nào được! Với lại nếu là du kích thì sao hồi quân ta đánh bốt, ông ta không tham gia..."(?).

Hỏi ông về cái chết của ông Thuỷ, ông bảo: "-Ông ấy đi lính cho Pháp, bị bộ đội ta tước mất súng nên bọn giặc Pháp chúng nó giết thôi!". Lại hỏi tiếp vì sao ông biết việc này thì ông chỉ nói: "-Tôi nghe người khác nói lại!". Nhưng bảo ông cho biết cụ thể ai nói điều đó với ông, ông không trả lời! Thậm chí một điều nữa khiến chúng tôi càng ngạc nhiên là khi hỏi, với tư cách là quyền Chủ tịch UBKC xã Minh Thành những năm từ 1949-1951 (như ông nói) thì ông có biết ông Lễ là cán bộ chỉ huy trung đội du kích của xã  không, ông khẳng định: "-Ông Lễ có bao giờ làm du kích!"(?).

Đã đành với độ tuổi 90 như ông Thiệu hiện nay, không thể đòi hỏi ông nhớ mọi chuyện một cách tường tận, cụ thể được! Tuy nhiên, qua câu chuyện, vẫn có thể nhận ra một điều rằng: Ông Thiệu không biết việc ông Thuỷ có là du kích hay không, chứ không phải ông biết chắc chắn ông Thuỷ không là du kích. Vì thế, việc ông không đứng ra làm nhân chứng là hoàn toàn hợp lý, nhưng cơ quan chức năng cũng không thể căn cứ vào những gì ông nói để khẳng định đúng, sai...

Ông Đào Quang Thiệu trong cuộc gặp với phóng viên Báo Quảng Ninh.

Và sự "ngả nghiêng" của nhà chức trách...

Với những gì ông Đào Quang Thiệu đã cho chúng tôi biết trong cuộc trò chuyện, chúng tôi không hiểu vì sao những người có trách nhiệm trong việc này lại coi ông là nhân chứng? Trao đổi với ông Lễ, ông Lễ cũng nói, rằng ông đã từng nêu quan điểm như vậy trong những cuộc họp ở xã, song mọi người không thống nhất! Trong khi đó, trao đổi với một Phó Chủ tịch UBND xã Minh Thành, đồng chí Phó Chủ tịch cũng chỉ nói: - Bọn tôi thuộc lớp hậu sinh, nên sự việc xảy ra trong quá khứ thì không thể biết được!

Xem xét lại toàn bộ quá trình giải quyết đơn khiếu nại của bà Nhiên lại càng thấy sự "ngả nghiêng" của các cơ quan chức năng. Ban đầu, vào năm 1988 và 1993, vì ông Lễ và ông Nhân, những người trực tiếp lãnh đạo ông Thuỷ, "làm chứng" không trung thực, lẽ ra cơ quan chức năng cần tìm hiểu cụ thể sự việc thì thay vì điều đó, lại khẳng định ngay rằng ông Thuỷ không đủ điều kiện... Đến năm 2001, vì ông Lễ và ông Nhân có văn bản "cải chính", UBND xã Minh Thành đã tổ chức họp đại diện Đảng uỷ, UBND xã cùng các ban, ngành, đoàn thể xã và 100% những đại biểu có mặt lại đều nhất trí đề nghị công nhận liệt sĩ cho ông Thuỷ. Tiếp đến, khi ông Thiệu phản đối việc này, lại vẫn UBND xã Minh Thành và UBND huyện Yên Hưng đã... thôi không đề nghị lên trên nữa. (Nhưng lại không thông báo cho ngành chủ quản là Sở LĐ-TB&XH biết lý do...). Để rồi, năm 2006, Sở nhận được đơn khiếu nại của bà Nhiên và sau khi đi xác mình cụ thể, đã có văn bản số 116 do đồng chí Giám đốc Sở ký (đã đề cập ở phần trước), khẳng định việc ông Thuỷ bị sát hại trong khi đang làm việc cho cách mạng "là có cơ sở" và đề nghị UBND huyện Yên Hưng cùng UBND xã Minh Thành "làm các thủ tục để đề nghị suy tôn liệt sĩ cho ông Trần Văn Thuỷ...". Sau đó, lại cũng Sở LĐ-TB&XH đã có công văn (nhưng là do đồng chí Phó Giám đốc Sở ký) gửi bà Nhiên, nhấn mạnh: "-Vì tại các cuộc họp, bà Nhiên "không cung cấp thêm được chứng cứ gì mới" nên không thể xem xét để đề nghị công nhận liệt sĩ cho ông Thuỷ, chồng bà!".

Xem ra, việc này chẳng khác gì "đánh đố" bà Nhiên, bởi đến hai người từng là cán bộ lãnh đạo trực tiếp của ông Thuỷ đã chứng thực, chẳng lẽ chưa là "chứng cứ" quan trọng ư?

Thay lời kết

Trong cuộc trò chuyện với ông Lễ mới đây, khi thấy tôi bật máy ghi âm, ông Lễ chợt yên lặng. Cứ tưởng ông không muốn tôi làm điều đó, nhưng không phải. Ông bảo:

- Anh ghi âm à, tốt đấy! Bởi nếu không ghi âm thì sau này nhỡ tôi có mệnh hệ gì rồi thì làm sao còn "chứng cứ" nữa!

Ông kể, mấy hôm trước cũng có cán bộ "đâu trên tỉnh, huyện gì đó" về gặp, đề nghị ông phải tự mình tường trình sự việc bằng văn bản...

"-Tôi viết được nửa trang giấy thì mỏi nhừ cả tay rồi! Mà có biết bao điều cần nói cho rõ... Ghi âm như anh thật thuận tiện!" - Ông Lễ nói với tôi. Ông còn bảo thực ra nếu thoả đáng thì phải công nhận là liệt sĩ cho cả ông Toan, ông Tới... bởi họ cũng đều là du kích, hay chí ít cũng là những người đã giúp đỡ du kích. Và vì thế mà họ bị bọn giặc sát hại...

"-Tôi năm nay đã gần 90 tuổi đời, 60 mươi năm tuổi Đảng rồi, tôi không muốn vì mình mà đồng chí, đồng đội bị thiệt thòi! Tôi chỉ mong mọi chuyện suôn sẻ để nếu tôi có đi gặp mấy ông ấy, còn đỡ áy náy..." - Ông Lễ nói vậy khi chia tay chúng tôi.