Chuyện quanh một ngôi mộ cổ

 
Những khúc gỗ được xếp thành 2 lớp trên ngôi mộ.

Từ câu chuyện nửa hư, nửa thực của ông chủ vườn...

Anh Phan Văn Trường chính là chủ nhân của khu vườn nói trên. Ngày 12-12 vừa qua, khi thuê máy xúc san gạt đất ở khu đồi phía sau nhà, anh và những người thợ tình cờ phát hiện thấy có nhiều thanh gỗ xếp theo hình tháp. Nghĩ rằng đây là gỗ của một lò vôi (hoặc lò than) cũ bị lấp, các anh đã dùng máy xúc kéo lên. Thế nhưng hết lớp gỗ hình tháp, lại thấy những thanh gỗ vuông to, dài khoảng 4m, xếp thành 2 lớp, được ghép với nhau bằng những đinh kẹp bằng đồng. Những thanh gỗ này có mùi thơm và bề ngoài vẫn còn nguyên lớp nhựa, dạng như nhựa thông, gắn kết lại, Khi dùng máy xúc kéo các thanh gỗ lên mặt đất, đến thanh cuối cùng, máy xúc không thể kéo nổi, mặc dù như anh Trường nói, là nó chẳng còn vướng cái gì cả(?). Và phía dưới các thanh gỗ thấy có mạch nước ngầm như khi ta đào giếng...

- Thấy như vậy, tôi chột dạ nhớ lại những chuyện lạ xảy ra trước đây nên bảo mọi người dừng lại thôi, không dám đào tiếp nữa!'' - Anh Trường nói. Tôi hỏi anh chuyện lạ là thế nào, anh kể rằng gia đình anh ra đây từ năm 1995. Hồi ấy ở ngay nơi phát hiện ra ngôi mộ này còn có 2 cây duối khá to, sau những người làm cây cảnh quanh vùng đã đào đi mất. Khi anh san gạt đất để trồng cây, thỉnh thoảng lại tìm được những mảnh gốm lạ, nhưng vì không biết nó là cái gì nên cũng chẳng quan tâm. Tuy nhiên, trong quá trình làm vườn trên đồi, anh thấy hơi lạ là mỗi khi múc nước ao (nước bẩn) tưới cho cây trên đồi là ngay hôm sau cái giếng trước nhà, (ở cách khá xa dưới chân đồi, vốn vẫn bình thường), liền bị chuyển mùi, không thể dùng làm nước ăn được! Nhà anh chuyên nấu rượu chăn lợn; một lần buổi chiều anh dùng nước phân lợn tưới cây trên đồi thì ngay tối hôm ấy cả mấy mẻ rượu đang nấu đều bị hỏng... Anh ngạc nhiên nên để ý và thấy sự việc đều lặp lại như vậy, cứ hôm nào ''đụng'' đến khu đất này thì y chang ''có chuyện''...

- Nói thật với anh, tôi có đi xem bói, thầy bảo gia đình tôi làm gì thì làm, nhưng cũng chỉ đủ ăn, khó phát lắm! Tôi nghiệm thấy quả cũng đúng; lâu nay mình ở trên ''đất vua'' mà không biết, nên nhiều khi ''phạm thượng''... Chẳng qua do là ''người trần mắt thịt'' nên ''cụ'' đại xá cho, không bắt tội đã là may rồi!

Tất nhiên, câu chuyện của anh Phan Văn Trường chỉ là sự suy diễn chủ quan, mang màu sắc duy tâm. Thế nhưng, điều đó cũng cho thấy việc phát hiện ra ngôi mộ cổ đã gây sự chú ý của đông đảo người dân trong vùng. Không phải vô cớ, hôm các chuyên gia Viện Khảo cổ về làm lễ “động thổ” (ngày 17-12), bắt đầu việc khai quật ngôi mộ, bà con trong vùng đã tò mò kéo đến, đông như đi xem hội...

 
Các nhà sư làm lễ “động thổ” trước ngày khai quật ngôi mộ cổ.

Đến những nhận định bước đầu của các chuyên gia...

Sự việc được chính quyền địa phương báo cho cơ quan chức năng và qua xem xét bước đầu, các chuyên gia cho rằng đây là một ngôi mộ cổ, nghi là của một người có chức sắc quan trọng trong hoàng tộc thời Trần. Trao đổi với chúng tôi, ông Trịnh Công Lộc, Trưởng Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh, nhấn mạnh: Vào thời Trần, vùng đất An Sinh được chọn làm nơi an táng các vị vua (như Tư Phúc lăng thờ Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông và Trần Giản Định; Thái lăng thờ Trần Anh Tông, Mục lăng thờ Trần Minh Tông, Ngải Sơn lăng thờ Trần Hiến Tông, Phụ Sơn lăng thờ Trần Dụ Tông, Nguyên lăng thờ Trần Nghệ Tông, Đồng Hỷ lăng thờ Trần Thuận Tông...). Và vì thế, việc phát hiện ngôi mộ cổ này có ý nghĩa rất lớn trong việc nghiên cứu quần thể các di tích nhà Trần tại đây. Thậm chí theo ông Lộc, không loại trừ khả năng người nằm dưới ngôi mộ này là một vị trọng thần, bởi như đã nói ở trên, đất An Sinh được chọn làm đất thiêng, là nơi phát tích của nhà Trần, nên người được táng ở đây hẳn phải có vị thế rất lớn trong triều đình...

''-Tất nhiên đây chỉ là giả định, nhưng tôi nghĩ không loại trừ khả năng ngôi mộ này là mộ Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn...'' - Ông Lộc nói - ''Hiện nay các nhà sử học vẫn chưa xác định được một cách chắc chắn là mộ Trần Quốc Tuấn đặt ở đâu. Nhưng theo ''Đại Việt sử ký toàn thư'' thì trước khi mất, Hưng Đạo Vương đã dặn lại rằng: ''Khi ta qua đời, chia thành 72 đám tang, cùng làm một lúc, đi về nhiều hướng. Còn thi hài đưa về An Lạc viên mai táng xong, san bằng, làm nhà, trồng cây xanh...''. Có người cho An Lạc viên là ở Bảo Lộc (Nam Định), nhưng cũng có người cho là ở An Sinh (Đông Triều)... Vậy nên tôi hy vọng việc phát hiện ra ngôi mộ cổ ở đây biết đâu sẽ góp phần làm sáng tỏ được điều này chăng?''.

Trò chuyện với chúng tôi, Nguyễn Văn Anh, một cán bộ nghiên cứu thuộc Viện Khảo cổ học, người đã có nhiều công trình nghiên cứu về các di tích thời Trần ở Đông Triều, hiện đang được giao phụ trách nhóm khai quật ngôi mộ cổ này, tỏ ra thận trọng hơn. Anh bảo, mọi chuyện chỉ có thể khẳng định sau khi có đủ chúng cứ khoa học. Còn hiện tại cũng chỉ có thể nói đây là một ngôi mộ cổ thời Trần. Tuy nhiên, từ vị trí đặt mộ đến cách thức, quy mô ngôi mộ v.v... trong quần thể các di tích nhà Trần ở đây, nhiều khả năng ngôi mộ này là mộ của một người có vị thế quan trọng trong hoàng tộc...

Mặt bằng đáy ngôi mộ.

Thay lời kết

Hiện tại, Ban Quản lý các di tích trọng điểm tỉnh và Viện Khảo cổ học đang phối hợp để tiến hành khai quật, nghiên cứu nhằm tìm ra những cứ liệu liên quan đến ngôi mộ. Công việc được tiến hành khá thuận lợi bởi dịp này đang là mùa khô... Nhìn những người dân địa phương tụm năm, tụm ba xung quanh ngôi mộ; một số được các cán bộ khảo cổ chọn vào tổ phụ giúp công việc khai quật thì đang thận trọng dỡ từng thanh gỗ, nhặt từng mảnh gốm, mẩu đinh v.v... bỗng nhiên tôi liên tưởng đến khung cảnh vẫn thường thấy ở các làng quê khi ''nhà có đám''...