Nằm trong lộ trình tái lập và nâng cấp thị xã Quảng Yên vào 2012, năm kỷ niệm 210 năm thành lập trấn lỵ Quảng Yên ngày 18-1, tại huyện Yên Hưng sẽ diễn ra hội thảo khoa học "Đô thị Quảng Yên: Truyền thống và định hướng phát triển".
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Lê Đồng Sơn, Trưởng Phòng Văn hoá Thông tin huyện Yên Hưng, thành viên Ban tổ chức cuộc Hội thảo, cho biết:
+ Hội thảo khoa học "Đô thị Quảng Yên: Truyền thống và định hướng phát triển" do UBND tỉnh phối hợp với Viện Việt Nam học và khoa học phát triển cùng Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức. Đến thời điểm này, Ban Tổ chức đã chính thức nhận được 20 bài viết của các giáo sư, nhà khoa học đầu ngành cả nước tham gia hội thảo. Hội thảo cũng được chủ trì và điều hành bởi những nhân vật uy tín như GS Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, GS-TS Nguyễn Quang Ngọc, Viện Trưởng Viện Việt Nam học và khoa học phát triển... Ngoài ra, Hội thảo còn thu hút hàng trăm đại biểu đến từ một số cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng, Bộ Nội vụ, các Viện khoa học, các sở, ban ngành của tỉnh...
- Tại Hội thảo, những vấn đề chính sẽ được đề cập là gì, thưa ông?
+ Hội thảo "Đô thị Quảng Yên: Truyền thống và định hướng phát triển" được chia làm 4 phiên tương ứng với các nội dung sau: Nguồn gốc, chức năng và quá trình hình thành; Không gian văn hoá đô thị; Nguồn lực tự nhiên phát triển đô thị và cuối cùng là kinh tế - xã hội và định hướng phát triển đô thị bền vững. Tất cả hơn 20 bài nghiên cứu được gửi đến tham dự Hội thảo đều được Ban tổ chức đánh giá là những công trình nghiên cứu khoa học công phu, có ý nghĩa thiết thực và tác động mạnh mẽ, là cơ sở khoa học minh chứng sinh động cho sự tồn tại và phát triển của đô thị Quảng Yên. Đáng chú ý là một số bài viết đưa ra nét mới và những đánh giá tổng thể, xác đáng như của Viện Khảo cổ học Việt Nam, Trung tâm tiền sử Đông Nam Á, Đại học Kiến Trúc Hà Nội, Viện Việt Nam học và khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện tài nguyên và môi trường biển... Tiêu biểu như bài viết của TS Lê Thị Liên, Viện Khảo cổ học Việt Nam, với rất nhiều kết quả từ các công trình khảo cổ học được thực hiện ở vùng đất Yên Hưng từ trước đến nay đã đưa ra một cái nhìn bao quát, khoa học về chiến trận Bạch Đằng 1288. Hay như bài viết của GS-KTS Tôn Đại, có thể coi là nhân vật đầu ngành của kiến trúc đô thị Việt Nam, với những góc nhìn toàn diện và sâu sắc về kiến trúc Pháp ở thị trấn Quảng Yên. Bài viết "Quy hoạch bảo vệ môi trường Quảng Yên" của GS-TS Nguyễn Cao Huấn, bài viết "Tiềm năng và thách thức phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp" của GS-TS Trương Quang Hải v.v... Tất cả các bài viết đều là những công trình nghiên cứu hoàn chỉnh, mang tính định hướng.
- Đề án tái lập và nâng cấp thị xã Quảng Yên đã được Tỉnh uỷ, HĐND tỉnh, UBND tỉnh nhất trí ủng hộ. Cùng với đó là một số hoạt động nằm trong lộ trình đã được khởi động. Vậy với Hội thảo này, huyện Yên Hưng mong muốn đạt được điều gì?
+ Yên Hưng là cửa ngõ giao thông thủy quan trọng. Nơi có tiềm năng hướng biển, cảng biển, khu công nghiệp, du lịch và dịch vụ, nông - lâm - ngư nghiệp. Nơi đây cũng là vùng đất văn hoá với lịch sử hình thành và phát triển lâu đời. Vùng đất cổ Yên Hưng và đô thị cổ Quảng Yên hiện còn lưu giữ một số lượng lớn lên đến trên 200 di tích lịch sử văn hóa vật thể và phi vật thể, trong đó có trên 40 di tích được xếp hạng cấp quốc gia: Đó là các di tích trị sở, hành dinh, trấn lỵ, tỉnh lỵ, di tích của bãi cọc Bạch Đằng, thành cổ, văn miếu, đình, chùa, đền, miếu... và hàng chục lễ hội dân gian lớn.
Trong những năm vừa qua, Đảng bộ và nhân dân Yên Hưng đã không ngừng đẩy mạnh phát triển kinh tế, ổn định an ninh, chính trị xã hội. Tốc độ phát triển kinh tế tăng trưởng cao, nhất là 5 năm vừa qua, huyện đã phấn đấu duy trì tăng trưởng bình quân đạt 13,8%/năm. Đến năm 2010, Yên Hưng đã đạt được cơ cấu kinh tế là công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ với tỷ trọng công nghiệp chiếm 49% cơ cấu kinh tế, nông nghiệp chiếm 27%, dịch vụ chiếm 24%. Mới đây Tỉnh uỷ, UBND tỉnh cũng đã đồng ý tập trung đầu tư kinh phí để Yên Hưng đầu tư cơ ở hạ tầng, kinh tế - xã hội ở thị trấn và các vùng lân cận. Đây chính những tiền đề vững chắc đáp ứng tiêu chí tái lập thị xã Quảng Yên vào năm 2012.
Với Hội thảo "Đô thị Quảng Yên: Truyền thống và định hướng phát triển" một lần nữa chứng minh vai trò, vị trí và những giá trị đặc trưng của không gian trấn lỵ Quảng Yên, Yên Hưng trong lịch sử và hiện tại. Đánh giá các điều kiện tài nguyên, môi trường các nguồn lực Yên Hưng đã, đang và sẽ có, sẽ được vận dụng để phát triển. Ngoài ra Hội thảo có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận thức quá trình lịch sử 210 năm trấn lỵ Quảng Yên - Quảng Yên, thị xã, thị trấn Quảng Yên. Xác định những nhân tố chủ yếu tác động trong quá trình phát triển cả trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Đặc biệt kết quả của hội thảo sẽ làm cơ sở khoa học cho việc xác định con đường phát triển bền vững đô thị Quảng Yên, cũng như đóng góp cho xây dựng hồ sơ đề nghị nhà nước tái lập và nâng cấp của thị xã Quảng Yên.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này.
