Tại lễ trao giải thưởng sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) 2006 mới được tổ chức tại Hà Nội, có một phụ nữ mảnh mai đã thu hút sự chú ý của nhiều người. Đó là bác sĩ Vũ Thị Hoà, Giám đốc Trung tâm Y tế lao động – TKV, người vừa nhận một lúc hai giải thưởng danh giá: Giải nhì lĩnh vực sinh học phục vụ sản xuất và đời sống với công trình: “Nghiên cứu ứng dụng quy trình kỹ thuật súc rửa phổi cho công nhân bệnh bụi phổi silíc tại Trung tâm Y tế lao động ngành Than’’ và giải thưởng về nhà sáng tạo nữ xuất sắc nhất do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới WIPO tặng...
Ngay sau lễ trao giải thưởng, CTV của Báo Quảng Ninh đã có cuộc trò chuyện với chị...
+ Cảm xúc của chị lúc này?
- Tôi rất hạnh phúc, bởi công việc của chúng tôi đã được xã hội thừa nhận và đánh giá cao. Công trình nghiên cứu ứng dụng của chúng tôi là 1/38 công trình tiêu biểu trong số 180 công trình đề tài khoa học trên phạm vi toàn quốc, với nhiều nội dung lĩnh vực có giá trị đang được thực hiện và áp dụng hiệu quả tại VN mà Quỹ VIFOTEC (thuộc Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật VN) bình chọn...
+ Chị có thể cho độc giả biết vài nét về căn bệnh bụi phổi silíc mà công trình này đề cập?
- Ngành Than là một ngành công nghiệp nặng nhọc, môi trường lao động tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, đặc biệt là bệnh bụi phổi. Trong những năm qua, dù trong bất cứ điều kiện nào, lãnh đạo ngành Than cũng đặc biệt quan tâm đến việc cải thiện điều kiện làm việc và môi trường lao động, trang bị bảo hộ lao động, nhằm giảm thiểu số người nhiễm bụi gây bệnh bụi phổi. Tuy nhiên vấn đề phòng chống căn bệnh này là vô cùng khó khăn, không những chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới.
Theo số luỹ tiến từ nhiều năm, số người mắc bệnh bụi phổi của Tập đoàn TKV đến nay là gần 2000 người. Công nhân mắc bệnh bụi phổi chủ yếu là thợ lò, thợ lái máy khoan, gạt v.v.. Những công nhân này hầu hết đều là những người có thâm niên công tác từ 15 năm trở lên. Để giải quyết được phần nào sự bế tắc trong việc điều trị và phục hồi chức năng cho số công nhân mắc bệnh nghề nghiệp, hàng năm Tập đoàn đã bỏ ra hàng tỷ đồng để chi cho việc chữa bệnh, điều dưỡng ở các Trung tâm điều dưỡng phục hồi chức năng của ngành, mục đích nhằm nâng cao thể lực, nghỉ ngơi và an ủi phần nào sự đau đớn về bệnh tật mà người bệnh mắc phải. Đồng thời, Tập đoàn đã đề ra nhiều giải pháp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh: Cải tiến công nghệ, điều kiện làm việc, trang bị bảo hộ lao động đầy đủ và đúng quy cách, bồi dưỡng tại chỗ cho công nhân v.v.. Mặt khác luôn khai thác, cập nhật từ các nguồn thông tin để tìm kiếm biện pháp chữa bệnh với mong muốn hạn chế khả năng tiến triển của bệnh, phòng bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho họ...
+ Về góc độ chuyên môn, công trình khoa học này có ý nghĩa thực tế như thế nào, thưa chị?
- Mục đích của kỹ thuật súc rửa toàn phổi là để lấy bớt đi lượng bụi lắng đọng trong phổi và các đại thực bào ăn bụi. Về ý nghĩa chữa bệnh: sẽ ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình tiến triển của bệnh; về chất lượng cuộc sống: làm cho bệnh nhân thấy thông khí tốt hơn, giảm hẳn triệu chứng khó thở, ăn ngon, ngủ sâu và thoải mái, do đó sức khoẻ được cải thiện rõ rệt. Hiện nay để chữa bệnh bụi phổi silíc, trên thế giới chưa có phương pháp nào điều trị, do đó phương pháp súc rửa toàn phổi tuy chưa phải là phương pháp tối ưu để điều trị triệt để căn nguyên và hồi phục tổ chức phổi đã bị xơ hoá, nhưng là phương pháp duy nhất để hạn chế sự tiến triển của bệnh và giải phóng đường thở cho bệnh nhân.
Bệnh bụi phổi của công nhân ngành Than phần nhiều là bụi phổi hỗn hợp bụi than và bụi đá, nên kết quả rửa phổi sẽ rất khả quan vì bụi than là bụi lành tính, bụi than sẽ gây bệnh khi khả năng tự bảo vệ của phổi bị suy giảm. Đối với những công nhân đã có thời gian tiếp xúc với bụi, nhưng trên hình ảnh X quang chưa biểu hiện có bệnh lý hoặc những công nhân đang khả nghi là mắc bệnh bụi phổi, nếu điều trị bằng cách súc rửa toàn phổi thì có thể ngăn ngừa được bệnh bụi phổi, hay trì hoãn thời gian phát bệnh, kỹ thuật súc rửa toàn phổi là một phương pháp có thể tác động tích cực đến nguyên nhân gây ra bệnh bụi phổi, mặt khác lại có tác dụng dự phòng đó là thanh lọc bụi ra khỏi phổi...
+ Và kết quả...?
- Tính đến hết tháng 3 năm 2007, tổng số bệnh nhân đã được rửa phổi tại Trung tâm Y tế lao động ngành Than là 580 ca và đều an toàn, chưa có tai biến gì. Bệnh nhân sau khi súc rửa phổi, sức khoẻ được nâng lên rõ rệt. Các đơn vị thực hiện rất tốt việc gửi bệnh nhân đi điều trị, chi phí do doanh nghiệp chi trả. Bệnh nhân đi chữa bệnh không phải chi trả bất cứ một khoản chi phí nào, kể cả tiền ăn, nghỉ và các điều kiện sinh hoạt khác...
+ Tôi đã được đọc những lá thư chan chứa tình cảm của nhiều công nhân sau khi được rửa phổi. Chị có thể tiết lộ đôi điều về phương châm sống và hoạt động nghề nghiệp của những người thầy thuốc nơi đây?
- Vâng, đã tận mắt chứng kiến nhiều ca rửa phổi thì chị biết đấy, tôi chỉ có thể nói một cách ngắn gọn là ở đây không có chỗ cho bất cứ ai sống hời hợt, thiếu trách nhiệm, không biết đồng cảm với bệnh nhân. Chẳng hạn như có những ca rửa phổi kéo dài hơn chục giờ đồng hồ, gặp những tình huống phức tạp về chuyên môn, đòi hỏi anh chị em Trung tâm phải làm việc hết mình, quên cả ăn... Hơn thế nữa, rất cần là một sự lao động sáng tạo, kiên nhẫn và phấn đấu không ngừng. Thế giới thay đổi từng ngày, từng giờ, không học mà cứ bằng lòng với mình coi như thụt lùi rồi.
+ Có lẽ vì thế mà người ta vẫn thấy chị đều đặn đến Trung tâm ngoại ngữ vào ngày nghỉ khi công việc quản lý và chức năng người phụ nữ trong gia đình đã quá bận rộn ? Chị có thấy quá sức không?
- Cũng đã có người hỏi tôi câu hỏi đó, nhưng tôi nghĩ cũng bình thường như một người phụ nữ mang thai thôi, người ngoài nhìn vào thì thấy rất “ghê gớm” và cảm thông ái ngại, nhưng người phụ nữ đó lại thấy rất hạnh phúc và dường như được tiếp thêm sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn... Công việc cũng vậy thôi !
+ Xin hỏi thêm chị một câu: Ngoài công nhân của TKV, người ngoài ngành có nhu cầu rửa phổi chữa bệnh, Trung tâm có sẵn sàng ?
- Mới gần đây, Trung tâm đã điều trị rửa phổi cho một bệnh nhân ngoài ngành đến từ Tây Nguyên. Họ nghèo lắm, chúng tôi đã đài thọ trọn gói cho họ từ chi phí chữa bệnh đến ăn nghỉ. Sau khi ra viện, họ đã trả lời trên báo chí rằng anh chị em Trung tâm đã sinh ra họ lần thứ hai... Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là trong thời gian tới đây, Trung tâm được mở rộng để có đủ điều kiện phát huy tối đa công suất thiết bị, khả năng chuyên môn phục vụ tốt hơn công nhân trong ngành và cộng đồng...
+ Xin cám ơn chị về cuộc trò chuyện này !
