- Thưa đồng chí, được biết trong những ngày tới, tại Quảng Ninh sẽ diễn ra Lễ tưởng niệm 700 năm ngày mất của Đức vua Trần Nhân Tông. Sự kiện này có ý nghĩa như thế nào đối với khu di tích Yên Tử và các khu di tích trọng điểm trên địa bàn? (Đồng chí Trịnh Công Lộc, Trưởng Ban Quản lý các Di tích trọng điểm tỉnh, trao đổi với PV Báo Quảng Ninh).
Đồng chí Trịnh Công Lộc.
+ Thực hiện sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 25 đến ngày 27-11-2008, Đại lễ tưởng niệm 700 năm ngày mất của Đức vua Trần Nhân Tông sẽ được tổ chức trọng thể tại Quảng Ninh. Đây là Đại lễ nhằm tưởng nhớ và tôn vinh công lao và sự nghiệp vĩ đại của Đức vua Trần Nhân Tông, người đã hai lần trực tiếp chỉ huy quân, dân đời Trần đại thắng giặc Nguyên - Mông năm 1285 và 1288 trên sông Bạch Đằng lịch sử. Và như chúng ta đều biết, sau khi đất nước hoà bình, Đức vua Trần Nhân Tông đã nhường ngôi cho con, về núi Yên Tử tu hành, sáng lập ra “Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử”, một thiền phái mang bản sắc riêng của Phật giáo Việt Nam. Để từ đó, Phật giáo Việt Nam phát triển cực thịnh, trở thành một tư tưởng lớn, góp phần quan trọng vào công cuộc giữ nước, dựng nước. Vì vậy, nói đến Đức vua Trần Nhân Tông, không thể không nói đến Yên Tử và ngược lại, giá trị văn hoá lịch sử của di tích Yên Tử gắn liền với tên tuổi của Đức vua Trần Nhân Tông...
Với lẽ ấy, Đại lễ tưởng niệm 700 năm ngày mất của Đức vua Trần Nhân Tông diễn ra trong những ngày tới ở Quảng Ninh, ngoài ý nghĩa chung, còn có ý nghĩa như một điểm nhấn quan trọng để mọi người nhìn nhận đánh giá đầy đủ hơn các giá trị lịch sử - văn hoá của khu di tích - danh thắng Yên Tử. Mà không chỉ Yên Tử, sự kiện này còn có ý nghĩa to lớn với các khu di tích, đặc biệt là những khu di tích trọng điểm của tỉnh như khu di tích Bạch Đằng ở Yên Hưng, khu di tích các lăng mộ vua Trần ở Đông Triều v.v.. Bởi, nếu nhìn dưới góc độ lịch sử, các di tích này có mối liên hệ, gắn bó với nhau một cách rất chặt chẽ...
- Cụ thể là như thế nào, thưa đồng chí?
+ Theo các tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy không gian khu di tích Yên Tử không chỉ bó hẹp trong phạm vi Yên Tử như hiện nay. Yên Tử là “Kinh đô” Phật giáo nước ta thời nhà Trần, gắn liền với tên tuổi của Điểu ngự Giác hoàng Trần Nhân Tông. Vì thế, những di tích lịch sử liên quan đến Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm đều có mối liên hệ chặt chẽ với Yên Tử. Đây là điều rất quan trọng khi hoạch định kế hoạch quy hoạch quản lý, bảo tồn, phát huy các giá trị của khu di tích này...
- Nếu nhìn dưới góc độ ấy, các di tích lịch sử về Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm hiện nay ở Yên Tử còn lại nhiều không? Và được bảo tồn, phát huy như thế nào trong đời sống xã hội?
+ Đã hơn 700 năm kể từ ngày Đức vua Trần Nhân Tông lên Yên Tử sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm. Và những kết quả nghiên cứu khoa học gần đây đã xác định vùng trung tâm của “Kinh đô” bao gồm các di tích trên Yên Tử (địa phận TX Uông Bí), các di tích trên núi Ngoạ Vân, vùng Bình Khê, Tràng An, An Sinh, Yên Đức (địa phận huyện Đông Triều)... Tổng số có khoảng trên 30 điểm di tích có liên quan đến thân thế và sự nghiệp Đức vua Trần Nhân Tông. Đó là hệ thống các chùa, am , tháp v.v. Đặc biệt, di tích Tháp tổ, nơi thờ tượng đức Vua (trước chùa Hoa Yên), am Ngoạ Vân, nơi Đức vua viên tịch, vườn Thượng Uyển, nơi Đức vua ngự ở đó trực tiếp chỉ huy tướng Trần Hưng Đạo đánh quân Nguyên - Mông trên sông Bạch Đằng… còn giữ được nhiều dấu tích gốc thời Trần. Nhưng cũng có nhiều điểm di tích hiện chỉ còn là phế tích...
Từ những năm 90 của thế kỷ trước (gần 20 năm nay) khu di tích lịch sử - danh thắng Yên Tử (địa phận TX Uông Bí) đã từng bước được đầu tư tôn tạo phát huy giá trị trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Ban Quản lý các Di tích trọng điểm Quảng Ninh đã có định hướng và giải pháp cụ thể trong việc phối hợp với các địa phương, các ban, ngành của Tỉnh và T.Ư nhằm bảo tồn, phát huy giá trị của khu di tích Yên Tử nói riêng, các khu di tích trọng điểm của tỉnh nói chung, trên cơ sở gắn liền với sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và của tỉnh...
- Đồng chí có thể cho biết những nội dung cơ bản nhất trong các định hướng và giải pháp này?
+ Ban Quản lý các Di tích trọng điểm tỉnh hiện nay được giao quản lý trực tiếp 4 khu di tích trọng điểm của tỉnh, trong đó có khu di tích Yên Tử. Hiện nay Ban đã và đang tập trung nghiên cứu, tham mưu đề xuất với tỉnh, thoả thuận với Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch một số công việc trọng tâm trong những năm tới; cụ thể, một là, đề xuất và tiếp tục thúc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành quy hoạch tổng thể các khu di tích trọng điểm, trong đó quy hoạch mở rộng khu di tích lịch sử - danh thắng Yên Tử trên nền của một không gian thống nhất về lịch sử - văn hoá cho cả trung tâm từ Uông Bí đến Đông Triều; hai là, tập trung nghiên cứu, đề xuất với tỉnh sớm hình thành một thiết chế văn hoá đầy đủ cho các khu di tích trọng điểm nói chung và khu di tích lịch sử - danh thắng Yên Tử nói riêng (cơ cấu bộ máy quản lý chuyên trách, bảo tàng trung tâm và hệ thống cất giữ, lưu giữ, trưng bày, giới thiệu các hiện vật, di vật, tư liệu, tài liệu nghiên cứu khoa học…) để sớm đủ điều kiện trình Chính phủ phê duyệt đưa vào chương trình đầu tư tôn tạo của Chính phủ như một số khu di tích trọng điểm ở các tỉnh khác; ba là, triển khai các chương trình phối hợp với các cơ quan chuyên ngành T.Ư về nghiên cứu sưu tầm tư liệu, tổ chức hội thảo khoa học và thực hiện chương trình khảo sát, thám sát, khảo cổ (khai quật), lập hồ sơ khoa học, để từ đó lập các dự án đầu tư, tôn tạo. Trước mắt đề xuất với tỉnh đầu tư cơ sở hạ tầng, khoanh vùng bảo vệ các khu vực có các điểm di tích hiện chỉ còn là phế tích để tránh hao mòn, mất mát hiện vật, di vật cổ quý hiếm; bốn là, các di tích trọng điểm là những di tích hoặc cụm di tích có ý nghĩa truyền thống lịch sử, văn hoá, khoa học lớn có ảnh hưởng mạnh mẽ, sâu sắc đến đời sống xã hội, đã được xếp hạng là di tích quốc gia, trong đó có di tích Yên Tử… Vì vậy, cần xúc tiến kiện toàn bộ máy tổ chức - cán bộ, tiến hành bồi dưỡng, đào tạo, tuyển chọn đội ngũ có trình độ cao về chuyên ngành nghiên cứu lịch sử, bảo tồn, khảo cổ v.v.. đáp ứng yêu cầu lâu dài công tác quản lý các di tích trọng điểm của tỉnh. Nhiều di tích trọng điểm ở nước ta và các nước đã trở thành trung tâm nghiên cứu, đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học cấp cao; cuối cùng là chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông - quảng bá, đề xuất với tỉnh có cơ chế khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài đầu tư vào việc tôn tạo, phát huy giá trị của các khu di tích trọng điểm, tương xứng với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh...
Tôi nghĩ, những vấn đề đặt ra trên đây là thực tế, phù hợp với sự phát triển tất yếu của tỉnh ta trong những năm tới!
- Xin cảm ơn đồng chí về cuộc trao đổi này!
