Nhân dịp kỷ niệm ngày Dân số thế giới 11-7, phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trò chuyện với chị Nguyễn Thị Vinh, cán bộ chuyên trách dân số của xã Dực Yên (Đầm Hà).
14 năm nay, với sự nhiệt tình, tâm huyết trong công việc, chị liên tục được nhận giấy khen của xã, huyện, Sở Y tế vì đã có thành tích trong công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ). Chị kể:
Chị Nguyễn Thị Vinh.
+ Xã Dực Yên chúng tôi dù chỉ có 4 thôn song do địa hình chia cắt nên phải chia thành 16 đội để thuận tiện trong việc triển khai các kế hoạch hoạt động. Địa hình của xã rất khó khăn, phức tạp. Có thôn Yên Sơn cách xa trung tâm xã đến hơn chục km, chỉ có đường đi bộ, nếu muốn đi bằng xe máy phải xuống xã Quảng An rồi quay ngược lên. Thôn này đa số là bà con dân tộc sinh sống mà trình độ dân trí ở nơi đây còn hạn chế nên việc tuyên truyền vận động bà con thực hiện đúng chính sách, pháp luật về công tác dân số khá khó khăn, đặc biệt là việc giảm tình trạng sinh con thứ ba.
- Chắc chị gặp nhiều trở ngại trong công việc?
+ Đúng vậy, đặc biệt là khi mới làm công tác này. Lúc đó đến các hộ dân, chúng tôi thường gặp tình trạng phản ứng rất dữ dội. Có gia đình mọi người bỏ đi không tiếp. Có gia đình lại phản ứng dữ dội, lý luận rằng "Con tôi sinh ra, tôi nuôi, các chị có phải nuôi đâu mà suốt ngày nói ra nói vào…". Còn về chăm sóc sức khoẻ sinh sản (CSSKSS), người dân lúc bấy giờ cũng chẳng quan tâm lắm. Mỗi lần tổ chức chiến dịch, số người đi khám bệnh phụ khoa rất ít. Đặc biệt thôn Yên Sơn lúc bấy giờ gần như không cặp vợ chồng nào sử dụng biện pháp tránh thai.
- Vậy để thực hiện tốt công tác dân số, với cương vị là cán bộ chuyên trách công tác này, chị đã thực hiện như thế nào?
+ Theo tôi thấy, để công tác dân số được thực hiện hiệu quả, trước hết cần phải bám sát, nắm được tâm tư nguyện vọng của các hộ dân. Muốn vậy, cần phải xây dựng được đội ngũ cộng tác viên dân số nhiệt tình, tâm huyết. Nếu không có sự nhiệt tình, không tâm huyết thì hiệu quả của việc vận động không cao vì chế độ cho đội ngũ này rất thấp, thậm chí còn không đủ đảm bảo xăng xe, đi lại. Đồng thời, cũng phải chọn được những người có khả năng diễn thuyết và sẵn sàng vì công việc chung, gia đình chấp hành tốt chính sách dân số. Việc xây dựng đội ngũ cộng tác viên phải phù hợp với từng vùng. Chính vì thế, trong số 8 cộng tác viên dân số của chúng tôi có 1 cộng tác viên là nam giới ở thôn Yên Sơn. Bởi lẽ, chúng tôi muốn tác động, nâng cao ý thức cho nam giới vùng dân tộc về quan niệm sinh nhiều con, sinh con một bề… Bên cạnh đó, tôi cùng với các ngành, đoàn thể khác và cộng tác viên thường xuyên đến các hộ dân để tuyên truyền, vận động các gia đình thực hiện tốt công tác dân số. Hàng tháng, Trạm Y tế đều tổ chức giao ban với đội ngũ cộng tác viên để nắm tình hình thôn, bản. Nếu gia đình nào có người vừa mang thai con thứ 3 hoặc có ý tưởng sinh con thứ 3, ngay lập tức, chúng tôi đến gia đình nhiều lần để vận động, thuyết phục họ nhiều lần, chủ yếu đi vào chiều muộn hoặc buổi tối vì thời điểm đó bà con mới ở nhà. Bên cạnh đó, chúng tôi còn lồng ghép hướng dẫn người dân ăn ở, sinh hoạt hợp vệ sinh, phòng chống dịch bệnh…
- Vất vả như vậy nhưng những nỗ lực của chị đã được đền đáp?
+ Thực ra, thành công về công tác dân số của xã Dực Yên chúng tôi là thành quả của sự nỗ lực chung của toàn xã. Ngoài sự cố gắng, nỗ lực của đội ngũ cán bộ xã, cán bộ dân số thì cũng có sự chuyển biến về nhận thức của nhân dân. Với tôi, niềm vui lớn nhất chính là việc đã góp phần tạo chuyển biến nhận thức cho người dân trên địa bàn xã trong thực hiện công tác dân số. Hiện nay, trên địa bàn xã, trong tổng số 525 phụ nữ từ 15-49 tuổi có chồng thì 394 người đã sử dụng các biện pháp tránh thai, trong đó có 16 ca đình sản; 225 trường hợp đặt vòng, 45 trường hợp tiêm thuốc tránh thai v.v… Năm 1997, khi tôi mới tiếp nhận công tác dân số thì xã Dực Yên có tỷ suất sinh là 26,7%o, tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai chỉ được 56%; tỷ lệ sinh con thứ ba chiếm tới 15,6%... Đến hết năm 2010, tỷ suất sinh của xã chỉ còn 18,97%o; tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai đạt 75,19% và tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên chỉ còn chiếm 6,12%. Đặc biệt, trong 6 tháng đầu năm 2011 này, chúng tôi đã vận động được 4 trường hợp mang thai con thứ ba trở lên đi đình chỉ thai. Trong số 28 trường hợp sinh con trong 6 tháng đầu năm nay chỉ duy nhất 1 trường hợp sinh con thứ ba. Nhờ sinh ít con mà các gia đình ở xã có điều kiện hơn để tập trung phát triển kinh tế gia đình, nuôi dạy con cái ăn học đến nơi đến chốn.
- Để có được kết quả này, kinh nghiệm của chị là gì?
+ Trước đây, khi đời sống còn vất vả, trình độ nhận thức của người dân còn thấp nên việc vận động bà con không sinh con thứ ba gặp nhiều trở ngại. Nhưng giờ đây, khi kinh tế gia đình phát triển, nhiều nhà lại có nhu cầu sinh thêm con. Do đó việc vận động bà con càng khó khăn, đòi hỏi mỗi cán bộ làm chuyên trách công tác dân số của xã và các cộng tác viên phải khéo léo để thuyết phục, vận động người dân quan tâm đến SKSS, trong đó có việc tư vấn để bà con lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp. Bên cạnh đó, cần phải giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân ngay khi họ mới bước vào cuộc sống gia đình. Hiện nay, chúng tôi cùng với Đoàn Thanh niên phối hợp rất tốt trong việc giúp đoàn viên thanh niên tiếp cận kiến thức về dân số, CSSKSS. 4 thôn trên địa bàn đều có câu lạc bộ tiền hôn nhân. Thành viên CLB là những gia đình trẻ, những người chuẩn bị kết hôn. Thông qua những CLB này, các ban, ngành, đoàn thể của xã thường tổ chức các buổi trao giấy đăng ký kết hôn cho các cặp vợ chồng, trong đó lồng ghép tuyên truyền về dân số, tư vấn về sinh con, làm mẹ an toàn, làm giấy khai sinh cho trẻ… Trong 6 tháng đầu năm nay, xã đã tổ chức trao giấy kết hôn và tư vấn cho 16 cặp vợ chồng trẻ. Hiện nay, xã còn triển khai mô hình sàng lọc trước sinh, trong đó có vận động các bà mẹ khám thai định kỳ để phát hiện dị tật thai nhi. Tuy nhiên, do Trạm Y tế chưa được trang sắm máy siêu âm nên triển khai mô hình mới dừng ở tuyên truyền là chủ yếu. Chỉ gia đình nào có điều kiện mới xuống Trung tâm Y tế huyện làm siêu âm thai, còn lại chỉ khám ở trạm xem tình trạng thai có khoẻ mạnh hay không. Theo tôi, quan trọng hơn cả để thực hiện tốt công tác DS-KHHGĐ, cần có sự nhiệt tình và kinh nghiệm, được người dân tin tưởng của đội ngũ cán bộ chuyên trách và cộng tác viên dân số.
- Nói vậy, việc thi tuyển, thay thế một loạt cán bộ chuyên trách dân số xã vừa rồi của tỉnh sẽ gây khó khăn nhiều cho công tác dân số hiện nay?
+ Thật lòng thì điều này cũng sẽ ảnh hưởng ban đầu đến công tác dân số, bởi các bạn trẻ thường thiếu kinh nghiệm trong tiếp xúc với bà con nhân dân. Ngay như tôi khi làm chuyên trách dân số, lúc đó mới 25 tuổi nên tuyên truyền, hướng dẫn bà con sử dụng các biện pháp tránh thai, vận động người dân về bảo vệ CSSKSS… còn ngượng ngùng, nói năng chưa mạnh dạn nên thuyết phục bà con chưa hiệu quả lắm. Trong khi đó, hiện nay chưa có chế tài xử phạt người sinh con thứ ba trở lên mà chỉ dựa vào quy ước, hương ước của các thôn nên vận động người dân khá khó khăn. Tuy nhiên với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng uỷ, chính quyền xã, sự phối hợp của rất nhiều ngành, đoàn thể công tác DS- KHHGĐ vẫn sẽ đạt hiệu quả cao. Đội ngũ chuyên trách dân số mới hiện nay dù kinh nghiệm chưa có nhiều, nhưng lại có trình độ nên tiếp cận với công việc sẽ nhanh hơn và đưa kiến thức đến với người dân sẽ ngày càng tốt hơn.
Tôi tin rằng, bằng sự nhiệt tình, tâm huyết, cán bộ chuyên trách dân số xã của tỉnh sẽ làm tốt công việc của mình, góp phần ổn định, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.
- Xin cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này!
