Con trai anh bạn tôi đưa giấy chuyển sinh hoạt hè của nhà trường về địa phương cho bố và bảo: “- Bố đưa giấy này cho mấy anh cán bộ Đoàn để họ xác nhận giúp con với !”.
“- Ơ, cái thằng, mày phải tự lên gặp, rồi còn tham gia sinh hoạt với các bạn trong khu phố chứ!” - Anh bạn tôi nói. “- Ôi dào, thời gian đâu mà sinh với hoạt cơ chứ! Bố làm cán bộ khu phố, bố nói là các anh ấy ký ngay thôi mà!”. Ông bố làu bàu, nhưng rồi vẫn cầm tờ giấy chuyển sinh hoạt hè cậu con trai đưa, cất vào cặp tài liệu công tác. Tôi bảo: “- Anh làm thế, cháu nó sinh ỷ lại, rồi mấy tháng hè chả nhẽ cứ ru rú trong nhà hay sao?”. Bạn tôi phân bua: “- Có gì quan trọng lắm đâu, gọi là hoạt động hè nhưng cũng chỉ là mấy cuộc họp hành, vài buổi tổng vệ sinh đường phố v.v... thôi mà. Bọn trẻ nào có hào hứng với chuyện này, chẳng qua là do bắt buộc phải có xác nhận của địa phương khi vào năm học mới mà thôi! Mọi năm vẫn như thế cả”.
Tôi ngạc nhiên, nhưng khi tìm hiểu thì hoá ra việc đối phó, bằng cách này hay cách khác để “được miễn” tham gia hoạt động hè ở địa phương như trường hợp con trai anh bạn tôi không phải là duy nhất. Thực tế này do hai lẽ, một là do ở nhiều khu phố, việc tổ chức hoạt động hè cho học sinh quá đơn điệu, nặng nề, bọn trẻ coi các hoạt động này chỉ như nghĩa vụ (không làm sẽ bịnhận xét không tốt sau kỳ nghỉ hè) chứ không phải do thích thú, không phải do bản thân những hoạt động ấy có sức hấp dẫn, lôi cuốn; hai là ở nhiều gia đình hiện nay, những ngày hè thực sự không còn là thời gian nghỉ ngơi để con trẻ “tái sản xuất sức lao động”, chuẩn bị cho năm học mới nữa. Không những thế, có khi đây còn là quãng thời gian phải làm việc căng nhất, mệt mỏi nhất của bọn trẻ, với bao nhiêu chương trình học thêm, ngoại khoá môn này, môn nọ v.v... Và tất nhiên, với những đứa trẻ này, việc tham gia hoạt động hè với các bạn trong khu phố là không thể, bởi bố mẹ chúng cho rằng đó chỉ là chuyện vô bổ, mất thời gian!
Đây là một thực tế! Và nó đã từng diễn ra ở nhiều địa phương lâu nay. Vấn đề đặt ra là cần phải thay đổi như thế nào để những ngày hè của trẻ em thực sự có ý nghĩa, bổ ích?
Trước hết, phải khẳng định rằng việc tổ chức quản lý học sinh vào các hoạt động Đoàn, Đội tại địa phương trong dịp hè là hết sức cần thiết. Thực tế cho thấy ở những nơi mà các hoạt động hè của thanh, thiếu nhi được tổ chức có hiệu quả, với số lượng học sinh tham gia đông đảo thì ở đó, dịp hè ít xảy ra hơn những hoạt động quậy phá, càn quấy của những thanh, thiếu niên hư. Ngược lại, những nơi mà tổ chức Đoàn địa phương buông lỏng, không quản lý, hoặc quản lý không có hiệu quả học sinh trong dịp hè thì không chỉ có những hành vi quậy phá mà cả những hoạt động tệ nạn xã hội, cũng tăng lên hơn so với các thời gian khác trong năm...
Đó mới chỉ là nhìn vào “bề nổi”, còn sâu xa hơn, việc tập hợp, thu hút học sinh vào các hoạt động có tổ chức của Đoàn, Đội trong thời gian nghỉ hè chính là dịp để các đội viên, đoàn viên “đi thực tế”, hoà mình vào không khí sôi động, khác với sự mô phạm, gò bó trong nhà trường. Thế nhưng, muốn vậy, vấn đề đầu tiên là những hoạt động hè phải phong phú, hấp dẫn đối với thanh, thiếu nhi. Có cảm giác những hoạt động hè của thanh, thiếu nhi hiện nay thường nặng về trách nhiệm, nghĩa vụ hơn là sự thích thú, ham muốn được tham gia của lớp trẻ. Đã đành, những hoạt động của tổ chức Đoàn, Đội là nhằm nâng cao ý thức tu dưỡng, rèn luyện cho đoàn viên, đội viên; nhưng không có nghĩa là mọi hoạt động đều phải mang tính giáo dục, rèn luyện một cách cứng nhắc, giáo điều. Có khi tổ chức các hoạt động vui chơi (như thành lập đội văn nghệ, đội tuyển bóng đá, bóng chuyền, cầu lông v.v...) của khu phố, rồi tổ chức tranh giải của khu, của phường lại có tác dụng giáo dục, rèn luyện, nâng cao ý thức đoàn kết, ý thức tập thể cho thanh, thiếu nhi hơn là các buổi sinh hoạt nặng nề! Nói tóm lại, muốn quản lý tổ chức hoạt động hè của học sinh tốt thì trước hết những hoạt động đó phải hấp dẫn, lôi cuốn các bạn trẻ tham gia một cách tự nguyện. Nếu không nó chỉ là những hoạt động mang tính hình thức mà thôi!
Về phía gia đình, cũng cần nhận thức một cách đầy đủ hơn về sự cần thiết cho con em tham gia các hoạt động xã hội tại địa phương, khu phố trong dịp hè. Suốt 9 tháng miệt mài học tập tại trường, các em cần được nghỉ ngơi thoải mái trong dịp hè để “tái sản xuất sức lao động”... Việc ôn tập hè cần được phân phối chương trình một cách hợp lý, không quá tải. nếu không sẽ là “lợi bất cập hại”, khiến cho trẻ phát sợ chuyện học hành thì làm sao các em hào hứng khi bước vào năm học mới được! Hơn nữa, tham gia các hoạt động hè của Đoàn, Đội tại địa phương còn giúp các em hiểu biết nhiều hơn về quê hương, về cuộc sống của người dân nơi mình cư trú; điều này sẽ góp phần hoàn thiện nhân cách cho các em, một điều mà đôi khi các bậc phụ huynh rất dễ bỏ qua...
