Ngày 9-12 vừa qua, Cụm di tích đền thờ và lăng mộ các vua Trần tại Đông Triều, bao gồm 7 lăng tẩm, 3 nghè và 6 chùa chính thức được công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt. Sự kiện này là niềm vui, phấn khởi lớn lao của nhân dân Đông Triều. Bởi đây là kết quả từ những nỗ lực cao độ của rất nhiều cá nhân, tập thể đã chung tay bảo vệ, tôn tạo và phát huy di tích, vốn quý của cha ông.
Ấm áp Triều Sơn
Cái lạnh đầu đông đã khiến cho đội sản xuất Triều Sơn, một đội sản xuất thuộc thôn Trung Lương, xã Tràng Lương như tĩnh lặng hơn. Các nóc nhà chìm trong màn sương mờ và những làn khói bếp buổi sớm; những cánh rừng và những vườn cây ăn quả xanh mướt màu lá, lặng yên đón những hạt mưa bay dịu nhẹ... chỉ có đội thi công tuyến đường lên chùa Hồ Thiên (thuộc dự án tuyến đường từ ngã tư Nam Mẫu (TP Uông Bí) lên chùa Ngoạ Vân), công trình đi dọc địa bàn của đội là vẫn rộn ràng sản xuất. Chỉ trong vòng 1 tháng, đơn vị thi công (Công ty CP xây dựng Thịnh Phát) đã mở rộng phần lớn tuyến đường giai đoạn I với 7km, chiều rộng nền đường rộng hơn 10m, mặt đường bê tông rộng 6m...
Anh Nguyễn Hữu Đông, công nhân thi công tuyến đường cho biết: Không như những công trình khác, tuyến đường này không gặp vướng mắc gì về mặt bằng, vì thế chúng tôi chỉ tập trung triển khai việc chuyên môn.
Điều đáng nói là việc thi công tuyến đường sẽ không thể thuận lợi đến thế, nếu không có sự ủng hộ của người dân đội sản xuất Triều Sơn. Thực tế công trình tuyến đường từ ngã tư Nam Mẫu đến chùa Ngoạ Vân dài trên 19km, trong đó giai đoạn I là 7km, hầu hết đều trên địa bàn xã Tràng Lương, ảnh hưởng tới 41 hộ dân, trong đó có 25 hộ dân đội sản xuất Triều Sơn. Vốn là địa bàn xa trung tâm, các hộ dân chủ yếu làm nghề rừng, trồng cây ăn quả, điều kiện kinh tế còn khó khăn, thế nhưng khi có chủ trương vận động hiến đất để làm tuyến đường này bà con trong đội đều nhiệt tình hưởng ứng. Chỉ trong vòng 2 tháng, 37/41 hộ dân trên địa bàn xã Tràng Lương, trong đó có 2/3 số hộ thuộc đội sản xuất Triều Sơn đã tự nguyện hiến 100% diện tích đất bị ảnh hưởng bởi dự án.
Anh Trần Văn Bồ, cán bộ địa chính xã Tràng Lương phấn khởi thông báo: Tổng diện tích 37 hộ hiến đã đạt trên 20.000m2, trong đó có rất nhiều hộ hiến từ 500m2 đến trên 1.000m2 đất. Đơn cử như các hộ Trần Mạnh Tân, Bùi Thượng Dũng, Phan Hiểu Cương, Vũ Văn Dừa, Ngô Văn Thuận, Tạ Thị Chín... Riêng anh Dừa hiến tới gần 2.000m2 đất, nhiều nhất trong các hộ, nếu đền bù giải phóng mặt bằng thì đây là số tiền không nhỏ. Hiện nay toàn dự án chỉ còn lại 4 hộ chưa tham gia hiến đất thì đều là những hộ đang đi làm ăn xa chúng tôi chưa tiếp cận được... Có thể thấy, đây là một kết quả rất phấn khởi mà không phải dự án nào, địa phương nào cũng có được.
Anh Bùi Thượng Dũng, một hộ hiến gần 1.500m2 đất tâm sự: Chỗ đất ấy gia đình tôi đang trồng cây lấy gỗ và trồng vải; gỗ cũng 3 năm tuổi rồi, vải thì năm ngoái cũng đã được thu. Nói thật, với một hộ sống chủ yếu dựa vào vườn rừng như gia đình tôi, thì đây là khoản thu đáng kể, thế nhưng khi Nhà nước cần, mà lại cần để làm đường lên chùa, gìn giữ di sản quý báu của cha ông thì gia đình tôi nhất trí ngay...
Cũng như anh Dũng, anh Ngô Văn Thuận, một hộ hiến đất khác cho biết: “Khu vực này xa trung tâm, thông tin cũng chậm. Đến thời điểm này chúng tôi mới biết Cụm di tích nhà Trần của huyện được công nhận là di tích Quốc gia đặc biệt. Điều này đương nhiên khiến tôi rất tự hào, tuy nhiên thì dù là di tích cấp gì thì khi Nhà nước cần là chúng tôi vẫn ủng hộ hết mình. Đáng mừng là không chỉ Triều Sơn, đến thời điểm này các công trình trùng tu, tôn tạo Cụm di tích nhà Trần đã nhận được sự đóng góp thiết thực của hàng trăm hộ dân trên địa bàn”.
Doanh nghiệp hoan hỉ
Tạm biệt những người dân Triều Sơn hiến đất làm đường lên chùa, chúng tôi đến thăm Thái Lăng, di tích vừa được phục dựng với kinh phí gần 20 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia. Mặc dù việc phục dựng chỉ có thể tái hiện được phần nào giá trị nguyên gốc của di tích, thế nhưng đứng trước công trình này chúng tôi vẫn thật sự choáng ngợp bởi óc thẩm mỹ và sự sáng tạo trong lối kiến trúc xây dựng của cha ông. Phải khẳng định rằng, những năm gần đây, Cụm di tích nhà Trần ở Đông Triều nhận được sự quan tâm đầu tư của cả nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Chị Nguyễn Thị Viễn, Trưởng Phòng Văn hoá Thông tin huyện Đông Triều cho biết: Có thể nói, các di tích nhà Trần có mặt ở Đông Triều đậm đặc và đặc sắc. Thế nhưng đáng tiếc là trải qua thời gian hệ thống di tích này đã bị mai một, hầu hết đều ở dạng phế tích, nhiều di tích đã nằm trong lòng đất. Rất may là gần đây, với sự vào cuộc tích cực của các nhà khoa học, nhất là giới khảo cổ học, cùng sự đầu tư kinh phí từ nguồn ngân sách cũng như xã hội hoá, nên đã xác định được giá trị của di tích; bảo tồn và tôn tạo một phần các di tích. Qua đó khẳng định nơi đây là quê gốc, thánh địa linh thiêng của nhà Trần; cùng với Yên Tử là trung tâm phật giáo lớn nhất của thời Trần... Đặc biệt nguồn vốn xã hội hoá đầu tư vào đây là rất lớn, trong đó phải kể đến vai trò của các doanh nghiệp. Cụ thể, hàng chục doanh nghiệp đã cùng nhau hoàn thiện tuyến đường từ hồ Trại Lốc đến Ngoạ Vân với tổng giá trị gần 60 tỷ đồng. Trong đó, riêng Tổng Công ty Đông Bắc đóng góp trên 23 tỷ đồng. Ban Trị sự Phật giáo tỉnh đảm trách xây dựng tuyến đường hành hương bộ gần 3km từ phủ Am Trà lên Ngoạ Vân với giá trị hàng tỷ đồng; huyện Đông Triều huy động xã hội hoá phục dựng thành công 2 tháp trên khu vực Thông Đàn trị giá 3 tỷ đồng... Trong đó có những doanh nghiệp tiêu biểu như Công ty TNHH Thành Tâm 668; Công ty TNHH Xây dựng Thanh Tuyền, Công ty TNHH Văn Huy, Tổng Công ty Đông Bắc, Công ty TNHH 618 (thuộc Tổng Công ty Đông Bắc)...
Trung tá Vũ Quang Bình, Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty TNHH MTV 618, đơn vị thi công tuyến đường hồ Trại Lốc lên Ngoạ Vân cho biết: Đối với dự án này, hoà chung tinh thần của Tổng Công ty, cán bộ chiến sĩ Công ty 618 đều tham gia ủng hộ kinh phí với trách nhiệm cao nhất. Ngoài ra trong nhiệm vụ thi công công trình, Công ty cũng có những cố gắng vượt bậc. Công trình có chiều dài hơn 6km, thời gian thi công lại gấp gáp, chỉ trong vòng 4 tháng, trong khi đó thời tiết lại khá xấu, có đợt mưa đến 22 ngày liên tiếp. Bởi vậy có lúc chúng tôi đã tưởng như không thể hoàn thành nhiệm vụ. Thế nhưng, nhờ sự động viên kịp thời của các cấp lãnh đạo, sự quyết tâm cao độ của toàn thể Công ty, sự sáng tạo và tinh thần trách nhiệm với công việc của bộ phận anh em trực tiếp thi công, nên chúng tôi đã kịp tiến độ. Tuyến đường Trại Lốc - Ngoạ Vân đã kịp khánh thành trong dịp kỷ niệm 50 năm thành lập tỉnh, và trở thành công trình được gắn biển chào mừng sự kiện này của tỉnh. Đáng mừng là hiện nay một loạt các dự án liên quan Cụm di tích nhà Trần ở Đông Triều đang tiếp tục được khởi động. Đơn cử, tiếp tục nối dài tuyến đường từ thị trấn Đông Triều vào di tích (đoạn qua xã An Sinh, Tràng An, Bình Khê); tuyến đường đi bộ Ngoạ Vân lên Hồ Thiên; trùng tu 6 điểm di tích: Đền Thái, Ngoạ Vân, Trung Tiết, Hồ Thiên, chùa Quỳnh và chùa Ngọc Thanh... Trong đó đền Thái và chùa Ngoạ Vân sẽ được khởi công ngay sau Tết Nguyên đán, và hoàn thành trong năm 2014 với tổng giá trị hàng trăm tỷ đồng.
Để “ngọc quý’ toả sáng
Có thể nói, với việc Cụm di tích nhà Trần được công nhận di tích Quốc gia đặc biệt đã phần nào đền đáp cho những nỗ lực không ngừng của nhân dân, doanh nghiệp và chính quyền huyện Đông Triều. Ngoài ra, từ nền tảng này, Cụm di tích ngày càng khẳng định được vị trí, giá trị cũng như có cơ hội để quảng bá rộng rãi hình ảnh của mình, từ đó tăng cường thu hút đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư từ xã hội hoá. Đồng thời đây cũng chính là “ngọc quý” để Đông Triều phát triển kinh tế du lịch, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương theo đúng định hướng tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”.
Ông Trần Văn Vinh, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Triều cho biết: Có thể thấy thời gian qua, huyện Đông Triều đã tập trung cao độ phát huy hiệu quả hai lợi thế của mình là nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp địa phương. Thực tế, mặc dù tỷ trọng kinh tế nông nghiệp của huyện chỉ ở mức trên dưới 10% song Đông Triều vẫn là vựa lúa lớn nhất của tỉnh; đạt giá trị cao trên diện tích canh tác. Đông Triều cũng là địa phương có giá trị công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp địa phương tăng nhanh. Hiện nay, với Cụm di tích Quốc gia đặc biệt nhà Trần, bao gồm hệ thống di tích đặc sắc và mang trong mình những giá trị lịch sử, văn hoá to lớn đã và đang được tôn tạo, bảo vệ, Đông Triều còn có cơ hội để phát triển kinh tế du lịch. Đây sẽ là ưu thế mới và bền vững của huyện, nhất là Cụm di tích ảnh hưởng trực tiếp đến 6 xã trên địa bàn. Do vậy huyện đã, đang và sẽ đẩy mạnh ưu thế này, lấy ngành công nghiệp không khói làm mục tiêu phát triển bền vững và có tăng trưởng cao của địa phương.
Việt Hoa
