Ngày 22-11-2009, tại Thủ đô Hà Nội, Ủy ban Giải thưởng KOVA Việt Nam đã trao giải thưởng và học bổng KOVA lần thứ 7 cho 49 tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực khoa học công nghệ ứng dụng và đời sống xã hội năm 2009.
Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh là 1 trong 3 tập thể, đồng thời là đơn vị duy nhất đại diện cho hệ thống tổ chức Hội LHPN toàn quốc, vinh dự được nhận giải thưởng vì những thành tích trong xây dựng mô hình ''Câu lạc bộ Đồng cảm” giúp những người bị nhiễm HIV/AIDS vươn lên hòa nhập vào cộng đồng...
Trò chuyện với bà Vũ Thị Liên Oanh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh xung quanh giải thưởng này, bà Oanh cho biết: Bà Vũ Thị Liên Oanh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh.
- Báo chí trong nhiều năm qua từng cũng đã nhắc nhiều đến mô hình Câu lạc bộ Đồng cảm ở Quảng Ninh. Vậy nhân dịp này, bà có thể nói cụ thể hơn về sự ra đời, phát triển và những tác động tích cực trong cuộc sống của mô hình để bạn đọc hiểu hơn?
+ Như chị biết đấy, Quảng Ninh là một trong những tỉnh, thành trong cả nước có số người nhiễm HIV tương đối cao. Là một tỉnh với đặc thù công nghiệp, du lịch, dịch vụ, kinh tế Quảng Ninh phát triển mạnh, tốc độ đô thị hóa nhanh nhưng mặt trái của sự phát triển kinh tế và tốc độ đô thị hóa là sự gia tăng của một số tệ nạn xã hội, theo đó đại dịch HIV/AIDS cũng là vấn đề bức xúc. Đến tháng 3-2009, trên địa bàn tỉnh, chỉ tính con số xác định được địa chỉ, đã có 7.042 người nhiễm HIV/AIDS, 4.448 bệnh nhân AIDS, 3.847 người chết vì AIDS; số phụ nữ bị nhiễm HIV/AIDS là 1.021 người, chiếm hơn 14%; không ít gia đình có từ 2-3 người nhiễm HIV và chết vì AIDS. Tình trạng ông bà phải nuôi cháu mồ côi diễn ra ở rất nhiều địa phương trong tỉnh. Nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh khó khăn về vật chất, mất đi nguồn lao động chính, kinh tế kiệt quệ, tinh thần suy sụp, mặc cảm, tự ti v.v... trước thực trạng đó, Hội LHPN tỉnh đã nghiên cứu, tìm ra những giải pháp làm giảm thiểu những ảnh hưởng của đại dịch đối với phụ nữ và trẻ em. Trong đó, Hội đã đưa ra sáng kiến thành lập mô hình ''Câu lạc bộ Đồng cảm'' và năm 2000 ''Câu lạc bộ Đồng cảm'' đầu tiên tại Quảng Ninh ra đời. Trước hết hoạt động của CLB có mục đích chính là tạo ra môi trường để gia đình có người nhiễm HIV được chia sẻ, giải tỏa tinh thần, cân bằng tâm lý; cung cấp kiến thức về cách thức chăm sóc cho người nhiễm HIV và phòng chống lây nhiễm trong gia đình. Thêm nữa là nhằm lôi cuốn mọi người dân trong cộng đồng chia sẻ, hỗ trợ giúp đỡ các gia đình có người nhiễm HIV, giảm kỳ thị đối với những người nhiễm HIV và gia đình họ...
- Mô hình này khi mới ra đời chắc hẳn gặp không ít trở ngại. Vậy các cấp Hội phụ nữ đã làm gì để cho nó phát triển?
+ Ban đầu, lúc mới thành lập, mô hình Câu lạc bộ Đồng cảm quả thực gặp rất nhiều khó khăn; ngay bản thân các gia đình có người nhiễm HIV cũng phản đối, vì họ cho rằng như vậy là xúc phạm, bôi nhọ danh dự gia đình họ. Chính vì thế, người ta cố tình giấu giếm, lẩn tránh, không công khai thừa nhận là có người nhiễm HIV. Thậm chí có gia đình còn chống lại khi cán bộ Hội đến vận động họ tham gia Câu lạc bộ. Kể cả chính quyền địa phương nhiều nơi cũng chưa đồng tình, không muốn vào cuộc! Song với sự nhiệt tình, kiên trì khéo léo thuyết phục vận động, từ 1 câu lạc bộ Đồng cảm đầu tiên được thành lập vào năm 2000 tại phường Trần Hưng Đạo (TP Hạ Long), đến nay đã nhân rộng ra 14/14 huyện, thị trên địa bàn tỉnh, với 87 CLB sinh hoạt thường xuyên theo tháng, quý; thu hút gần 4.000 thành viên tham gia; họ chủ yếu là những người bị nhiễm HIV, người thân trong gia đình người có HIV, cán bộ Hội, đoàn viên thanh niên v.v...
- Và những người nhiễm HIV, họ có còn những mặc cảm khi tham gia các CLB Đồng cảm nữa không, thưa bà?
+ Hồi mới đầu thì có, nhưng dần dần mọi người thấy tự tin hơn, cởi mở hơn. Bởi lẽ, trong những năm qua, các CLB Đồng cảm trên địa bàn tỉnh đều thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình như: Tổ chức tuyên truyền kiến thức chăm sóc sức khỏe phòng chống lây nhiễm HIV, chia sẻ động viên tinh thần, thăm hỏi, tư vấn cho các gia đình có người nhiễm HIV, khi ốm đau, bệnh tật, có người thân qua đời. Đặc biệt CLB đề xuất với Hội phụ nữ và các cơ quan hỗ trợ nguồn vốn vay cho các thành viên trong CLB có nhu cầu vay vốn để phát triển kinh tế. Ngoài ra, còn tổ chức nhiều buổi truyền thông, giao lưu văn nghệ, tổ chức khám sức khỏe cho các thành viên v.v... Nhờ những hoạt động hữu ích này, có thể nói không những không còn mặc cảm mà với đa số hội viên, CLB ngày càng trở nên gần gũi, thân thiết như là ''mái nhà chung'' vậy.
Bà Nguyễn Thị Bình, Nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch UB giải thưởng KOVA trao giải thưởng KOVA cho Hội LHPN tỉnh Quảng Ninh.
- Trong lĩnh vực phòng chống AIDS, việc chống kỳ thị, phân biệt đối xử với người bị nhiễm HIV/AIDS là một việc làm rất khó, vậy Hội LHPN tỉnh đã làm gì để thay đổi nhận thức của cộng đồng, thưa bà?
+ Chúng tôi xác định rất rõ, nguyên nhân sâu xa của sự kỳ thị phân biệt đối với người nhiễm HIV và gia đình người nhiễm HIV là do nhận thức không đầy đủ về phòng ngừa lây nhiễm HIV. Chính vì thế, Hội LHPN tỉnh đã chỉ đạo các cấp Hội tập trung vào các hoạt động tuyên truyền kiến thức. Mỗi năm các cấp Hội đã tổ chức trên 50 lớp tập huấn về phòng ngừa, cách chăm sóc sức khỏe, kỹ năng sống, chống phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS. Cũng như tổ chức hàng trăm buổi truyền thông nhóm nhỏ, sinh hoạt về chủ đề phòng chống AIDS, phát tờ rơi nâng cao hiểu biết cho người dân, nhận được sự sẻ chia của cộng đồng tích cực và rõ nét hơn, người nhiễm HIV và gia đình họ đã tự tin hòa nhập với cộng đồng.
- Ngoài Câu lạc bộ Đồng cảm đang hoạt động có hiệu quả, trong lĩnh vực phòng chống HIV/AIDS, được biết Hội LHPN tỉnh vẫn đang tiếp tục thành lập và phát triển mạnh mẽ ''Nhóm tự lực'' của những người nhiễm HIV?
+ Việc hỗ trợ cho người có HIV và cộng đồng là rất thiết thực, song vấn đề đặt ra là phải huy động bằng nội lực, phát huy khả năng tự có của mỗi gia đình thì mới đảm bảo tính bền vững cho hoạt động. Với nhận thức đó, đến nay Hội LHPN tỉnh đã xây dựng được 16 ''Nhóm tự lực'' với 1.000 thành viên, là những người nhiễm HIV, người có tâm huyết, nhiệt tình với hoạt động phòng chống AIDS, tham gia với vai trò là tình nguyện viên. Họ có nhiệm vụ tuyên truyền kiến thức cho các nhóm đối tượng đặc thù, có hoàn cảnh khó khăn, cùng chung cảnh ngộ, chăm sóc, hướng dẫn, tư vấn cho gia đình bệnh nhân. Cũng như động viên tinh thần bệnh nhân, tạo cho họ có niềm tin trong cuộc sống...
- So với hoạt động của CLB Đồng cảm thì ''Nhóm tự lực'' có gì đặc biệt hơn?
+ Nếu CLB Đồng cảm có hiệu quả thực sự đối với cộng đồng nói chung, gia đình người có HIV nói riêng thì ''Nhóm tự lực'' ngoài ý nghĩa đối với người có HIV, nó còn quan trọng, thiết thực đối với nhóm xã hội đặc thù nhằm giáo dục động viên lôi cuốn nhóm đối tượng này vào các hoạt động xã hội có ích, góp phần quan trọng làm giảm đi các tệ nạn xã hội và hành động vi phạm đạo đức, pháp luật do chính nhóm đối tượng đó gây ra, mà cộng đồng không dễ dàng thực hiện được...
Có thể nói với những cố gắng nỗ lực của tập thể cán bộ cơ quan Hội LHPN tỉnh trong việc tham mưu, chủ động triển khai các hoạt động phòng chống AIDS trong thời gian qua đã góp phần tích cực trong công tác ngăn chặn và đẩy lùi sự gia tăng của đại dịch HIV trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Giải thưởng KOVA Việt Nam năm 2009, chính là phần thưởng ghi nhận những hoạt động của Hội Phụ nữ tỉnh cũng như các cấp Hội phụ nữ chúng tôi trong thời gian qua. Đây chính là nguồn động viên, thúc đẩy chúng tôi có thêm nhiều hoạt động mới hiệu quả hơn trong lĩnh vực phòng chống AIDS nói riêng và các hoạt động xã hội nói chung.
- Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện này!
