Cô giáo Phạm Minh Nguyệt, giáo viên tin học, Trung tâm Hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên tỉnh, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh.
Ngồi đối diện với tôi là một phụ nữ trông trẻ hơn nhiều so với tuổi 40 của mình. Và tôi tự hỏi, không biết có phải do tính cách cởi mở, nhanh nhẹn, hoạt bát, nhiệt tình, cả trong giao tiếp cũng như trong công việc, mà chị đã giữ được "phong độ trẻ trung" ấy? Và nữa, có phải là từ tính cách nhiệt tình, thích tìm tòi cái mới, vốn thường là thế mạnh của lớp trẻ, mà chị đã lao vào một đề tài đang được coi là "hóc búa" hiện nay của ngành giáo dục khi tham gia Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Quảng Ninh lần thứ 3, giải pháp "Dạy học sáng tạo"?…
Chị là cô giáo Phạm Minh Nguyệt, giáo viên bộ môn tin học của Trung tâm HN&GDTX tỉnh. Chị chia sẻ:
+ Trong quá trình nghiên cứu lý thuyết và những vấn đề thực tế đặt ra trong GD&ĐT hiện nay, nhiều lúc mình tự hỏi: Tại sao có nhiều người khi gặp hoàn cảnh khó khăn thì vượt lên được; trong khi đó, rất nhiều người có điều kiện sống tốt lại chưa vươn lên, chưa phát huy hết khả năng của mình? Câu trả lời chính là phải có động lực. Và giáo viên phải là người truyền cho học trò của mình điều đó. Khi có động lực, các em sẽ biết cách phát huy hết tiềm năng tốt đẹp, quyết tâm thực hiện thành công mơ ước của mình. Giải pháp "Dạy học sáng tạo" của mình chính là để thực hiện câu trả lời đó. Và khi áp dụng với học viên thì thấy hiệu quả thật bất ngờ, đúng như những vần thơ của Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký đã viết: "Không đỉnh cao nào vời vợi cách xa/ Không đỉnh cao nào không kề cận bên ta/ Khi ta biết thắng mình mỗi phút giây qua"…
- Nghe chị nói về một giải pháp sáng tạo khoa học công nghệ mà cứ như đang nói về một kinh nghiệm rút ra từ chính cuộc sống bản thân mình?
+ Cũng có thể, về một góc độ nào đó thì đúng vậy! Bạn biết đấy, mình sinh ra và lớn lên ở TX Cẩm Phả, trong một gia đình cả bố và mẹ làm nghề giáo. Có lẽ vậy nên từ nhỏ mình đã xác định sẽ theo nghề giáo. Và đúng như dự định, mình trở thành giáo viên dạy toán. Nhưng đến năm 1998, lần đầu tiên khi được tiếp cận với chiếc máy vi tính, mình chợt nhận ra là mình có niềm đam mê kỳ lạ với môn tin học. Vì các phần mềm máy tính có thể ứng dụng vào làm được rất nhiều việc. (Nói thế không có nghĩa là tôi không yêu môn Toán - cười). Khi thấy tôi cứ ngẩn ngơ với máy vi tính, loay hoay khám phá các phần mềm, "ông xã" đã mua tặng một chiếc. Thế là mình gần như quên ăn, quên ngủ, tự mày mò, tự học cách sử dụng. Khi ấy, khái niệm ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục còn xa lạ lắm. Để được thực hành, mình đã đứng ra nhận với Ban Giám hiệu làm hết mọi việc, từ lập bảng biểu, viết báo cáo… Có lẽ thần may mắn đã mỉm cười với mình khi Sở GD&ĐT có chủ trương tổ chức cho giáo viên đi học lớp cử nhân tin học. Mình làm đơn đăng ký... Đó là dấu mốc quan trọng tạo ra bước ngoặt lớn trong công việc và cuộc sống của mình. Sau khi tốt nghiệp lớp cử nhân đó, mình đã được phân công công tác tại Trung tâm HN&GDTX tỉnh… Như vậy, quả đúng như bạn nói, mình đạt được điều gì đó hôm nay chính là bởi đã có động lực thôi thúc. Và quan trọng nữa, cái động lực ấy lại được những người thân ủng hộ, như "ông xã" mình ấy… (cười)… Và với giải pháp "Dạy học sáng tạo", mình muốn nhấn mạnh điều đó!
- Chị có thể nói cụ thể hơn về giải pháp này?
+ Ý tưởng tìm ra một giải pháp dạy học có thể áp dụng đối với mọi đối tượng, mọi môn học bắt đầu có từ khi mình về công tác tại Trung tâm. Được sự động viên, quan tâm, khuyến khích của lãnh đạo và đồng nghiệp, mình đã dành tất cả thời gian, công sức để nghiên cứu các tài liệu dạy học, phần mềm công nghệ thông tin, thu thập những thông tin từ các trang báo… Vừa nghiên cứu, vừa trải nghiệm để rút kinh nghiệm. Đến năm 2006, mình chính thức áp dụng các giải pháp đó trong các tiết giảng của mình ở Trung tâm. Và áp dụng với quy mô, đối tượng rộng hơn từ năm 2008 thông qua việc cộng tác với các cơ sở giáo dục trong tỉnh. Giải pháp được chia thành 8 giải pháp nhỏ. Đó là: Động lực tự học sáng tạo; học sáng tạo; ứng dụng CNTT; dạy sáng tạo; xây dựng trường học xanh - sạch - trung - tín; Hạ Long tình yêu, niềm tin và khát vọng; hành động 365 ngày vì môi trường lành mạnh; câu lạc bộ tin yêu và sáng tạo. Giải pháp chọn đối tượng hướng đến và tác động trực tiếp là con người mà trước tiên là giáo viên, học sinh trong các trường phổ thông. Từ đó, sẽ lan toả, mở rộng, phát triển đến tất cả các đối tượng khác theo cấp số cộng, cấp số nhân và cuối cùng sẽ có tác động đến toàn bộ cộng đồng dân cư. Mục tiêu của giải pháp chính là hướng để mọi người học tập, sáng tạo tốt hơn.
- Trong 8 giải pháp chị vừa nói, 3 giải pháp cuối dường như không nằm trong logic của dạy và học?
+ Tên của giải pháp khi đọc lên có vẻ như là không logic nhưng bản chất là logic và chúng liên quan mật thiết với nhau. Động lực tự học sáng tạo là giải pháp giúp mỗi người tự tìm cho mình tư duy tích cực, động cơ tự học, lao động sáng tạo và sống tốt hơn. Trước mỗi bài giảng khô cứng, người giáo viên hãy truyền thụ cho học sinh động lực tự học và sáng tạo. Có thể bằng các video clip về những tấm gương vượt khó hay những mẩu chuyện, câu đố vui về các giá trị sống sẽ giúp kích thích, khơi dậy trong mỗi học sinh động cơ học tập đúng đắn. Khi có động lực rồi, các em sẽ học sáng tạo. Giải pháp học sáng tạo mà mình đưa ra sẽ giúp người học có cách nghĩ, cách đọc, cách ghi chép, cách nhớ kiến thức một cách dễ dàng. Ứng dụng CNTT chính là cách để việc học sáng tạo và dạy học sáng tạo có hiệu quả. Nếu chỉ dừng lại ở đó là chưa đủ mà cần phải xây dựng một môi trường giáo dục toàn diện. Vì thế, có giải pháp "xây dựng trường học xanh - sạch - trung - tín". Điều mình muốn nhấn mạnh là trong mỗi môi trường giáo dục, người giáo viên và học sinh phải luôn trung thực, giữ chữ tín để xây dựng được hình ảnh và mối quan hệ tốt đẹp.
Mục tiêu của giáo dục đặt ra là không chỉ giáo dục những kiến thức trong sách vở mà còn phải giáo dục cả những kiến thức, vấn đề xã hội. 3 giải pháp cuối là: Hạ Long tình yêu, niềm tin và khát vọng; hành động 365 ngày vì môi trường lành mạnh; câu lạc bộ tin yêu và sáng tạo chính là cách lồng ghép để giáo dục cho các em kỹ năng sống; thể hiện tình yêu với quê hương đất nước; đặc biệt là thái độ trước những vấn đề bức xúc hiện nay về môi trường, biến đổi khí hậu. Mình muốn giải pháp này truyền tải thông điệp: "Mọi người, mọi lúc, mọi nơi 365 ngày hành động vì môi trường lành mạnh: Xây dựng văn hóa đọc, xã hội học tập, ý thức cộng đồng, ứng xử văn hóa - hành động văn minh, chống biến đổi khí hậu, chủ quyền biển đảo và ứng dụng CNTT vào cuộc sống…
- Trong các giải pháp dạy học sáng tạo, chị đã sử dụng rất nhiều kiến thức tâm lý học?
+ Thì phải thế mà! Bản chất của giải pháp "Dạy học sáng tạo" chính là tác động vào tâm lý của người tiếp nhận để từ đó, thay đổi nhận thức theo chiều hướng tích cực...
- Có rất nhiều ý kiến đánh giá, nhận xét ghi nhận hiệu quả và tính tích cực của giải pháp "Dạy học sáng tạo". Chị có thể chia sẻ cảm nhận và suy nghĩ của mình?
+ Trước tiên, tôi rất cảm ơn các đồng chí lãnh đạo và đồng nghiệp ở Trung tâm HN&GDTX tỉnh đã cổ vũ động viên, khuyến khích để tôi có thể toàn tâm, toàn lực thực hiện thành công những trăn trở cũng như niềm đam mê của mình. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các sở, ngành, các cơ sở giáo dục và các học viên mà tôi đã có dịp được cộng tác, giảng dạy. Những nhận xét, đánh giá của họ chính là nguồn cổ vũ, động viên rất lớn cho tôi. Tôi không khẳng định chắc chắn giải pháp mình đưa ra đã là hoàn hảo, trọn vẹn. Nó cần tiếp tục được chỉnh sửa, bổ sung. Điều tôi vui nhất là đã xây dựng được bộ tài liệu về dạy và học để chia sẻ với các đồng nghiệp. Tôi tin chắc rằng, ai cũng có thể sử dụng giải pháp này và sẽ có được những thành công nhất định.
- Xin cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này!
Cẩm Nang (Thực hiện)
