(Đồng chí Bùi Quang Minh, Phó Giám đốc Sở KH-CN, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
- KH-CN được coi là “chìa khoá” cho sự phát triển. Đối với chương trình xây dựng nông thôn mới, việc ứng dụng KH-CN đóng vai trò như thế nào, thưa đồng chí?
+ KH-CN là yếu tố quan trọng góp phần đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững. Trên thực tế hiện nay cho thấy KH-CN đang tác động đến tất cả các ngành, các lĩnh vực trong đời sống. Đối với chương trình xây dựng nông thôn mới, từ bước xây dựng quy hoạch đến thực hiện và hoàn thành các tiêu chí; việc lựa chọn các loại cây, con giống phù hợp để thay đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng nhằm tăng thu nhập cho nông dân; xây dựng hệ thống giao thông; đảm bảo các tiêu chí về văn hoá - giáo dục, vệ sinh môi trường v.v.. ứng dụng các tiến bộ KH-CN được coi là nhân tố không thể thiếu, đảm bảo thắng lợi của chương trình.
- Đồng chí có thể cho biết, hiện nay việc ứng dụng KH-CN trong nông nghiệp nói chung, trong xây dựng nông thôn mới nói riêng trên địa bàn tỉnh có những điểm mạnh gì?
+ Việc ứng dụng KH-CN trong phát triển sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới tại Quảng Ninh thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các cấp, các ngành. Các đề tài nghiên cứu và triển khai ứng dụng KH-CN trong lĩnh vực nông nghiệp ngày càng được nâng cao cả về số lượng nhiệm vụ lẫn kinh phí thực hiện. Nếu như trong hai năm 2009-2010, số nhiệm vụ cấp tỉnh thuộc lĩnh vực nông nghiệp là 6 nhiệm vụ (trên tổng số 28 nhiệm vụ) và nhiệm vụ cấp cơ sở là 21 nhiệm vụ thì đến năm 2011-2012, con số đã tăng vượt bậc. Tính đến thời điểm hiện nay, riêng lĩnh vực nông nghiệp đã là 58 nhiệm vụ cấp tỉnh, 56 nhiệm vụ cấp cơ sở. Kinh phí thực hiện cho nghiên cứu và triển khai ứng dụng cũng gấp 3 lần giai đoạn trước. Đặc biệt, kinh phí dành cho việc xây dựng thương hiệu nông sản đã tăng gấp 30 lần.
| LTS: Trong chương trình xây dựng nông thôn mới, ứng dụng khoa học và công nghệ (KH-CN) đóng vai trò quan trọng đảm bảo sự phát triển nhanh và bền vững. Đối với Quảng Ninh, việc ứng dụng tiến bộ KH-CN trong các lĩnh vực, đặc biệt là trong nông nghiệp đã có nhiều khởi sắc. Gần đây, cùng với sự đầu tư nhiều hơn, mạnh hơn về cơ chế, chính sách, nguồn vốn v.v.. trong lĩnh vực KH-CN, đã có rất nhiều địa phương, tổ chức, cá nhân tận dụng cơ hội này, làm nên “sức bật” trong chương trình xây dựng nông thôn mới... |
Qua công tác triển khai thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu và ứng dụng KH-CN phục vụ xây dựng nông thôn mới có thể thấy các điểm mạnh cơ bản sau: Thứ nhất, việc xây dựng các nhiệm vụ nghiên cứu và ứng dụng KH-CN đã được chuẩn bị tốt, xuất phát từ yêu cầu thực tế của các địa phương và bám sát chỉ đạo, định hướng của tỉnh. Các nhiệm vụ tập trung chủ yếu cho hoàn thành các tiêu chí về nâng cao thu nhập và văn hoá - giáo dục trong đó nâng cao thu nhập theo hướng bền vững là chủ yếu. Thứ hai là tập trung cho các nhiệm vụ ứng dụng và xây dựng mô hình ứng dụng tiến bộ KH-CN, vì vậy các nhiệm vụ được thực hiện đều có khả năng nhân rộng cao, tránh được tình trạng dàn trải trong đầu tư nghiên cứu. Thứ ba là đã huy động được các nguồn lực xã hội tham gia thực hiện các nhiệm vụ ứng dụng KH-CN phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đã có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, trang trại tham gia và trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ này. Có thể kể ra nhiều đơn vị, như: Công ty TNHH MTV Thiên Thuận Tường (Cẩm Phả), Công ty TNHH Việt Long (TP Hạ Long), Công ty TNHH Khang Vượng (Móng Cái) v.v..
Còn một điểm mạnh cơ bản nữa tác động rất lớn đến kết quả của các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng KH-CN, đó chính là sự tham gia nhiệt tình của người dân, những chủ thể chính của chương trình xây dựng nông thôn mới.
- Vậy còn những tồn tại, hạn chế thì sao?
+ Có thể nói, những khó khăn, hạn chế trong triển khai nhiệm vụ KH-CN, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp hiện vẫn còn nhiều. Nhưng “nóng” nhất vẫn là việc thiếu nguồn nhân lực. Khối lượng công việc lớn, lĩnh vực KH-CN lại đòi hỏi tính mới, trong khi lực lượng cán bộ quản lý KH-CN chưa có sự thay đổi, còn mỏng cả ở cấp tỉnh và cấp cơ sở. Các cán bộ KH-CN lại phải kiêm nhiệm, theo dõi nhiều lĩnh vực nên để tập trung làm tốt một nhiệm vụ chắc chắn không tránh khỏi hạn chế. Bên cạnh đó, hoạt động của các hội, hiệp hội sản xuất chưa phát huy được vai trò của mình. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác triển khai và nhất là việc nhân rộng các mô hình sản xuất.
- Tỉnh ta đã có chương trình, dự án hoặc sự đầu tư trọng điểm về ứng dụng KH-CN góp phần xây dựng nông thôn mới chưa?
+ Trong những năm qua đã có nhiều dự án, nhiệm vụ từ cấp cơ sở đến cấp nhà nước được triển khai thành công, mang lại hiệu quả. Chẳng hạn như nhiệm vụ KH-CN cấp nhà nước: “Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sản xuất giống nhân tạo và ương nuôi tu hài thương phẩm tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” nằm trong chương trình “Xây dựng mô hình ứng dụng KH-CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và miền núi”. Dự án có kinh phí sự nghiệp khoa học 1,1 tỷ đồng (từ nguồn vốn Bộ KH-CN), do Công ty TNHH Đỗ Tờ chủ trì thực hiện. Dự án đã tiếp nhận thành công và làm chủ công nghệ sản xuất giống nhân tạo và nuôi thành công tu hài thương phẩm, đã tạo nhiều công ăn việc làm, góp phần quan trọng trong việc phát triển nghề nuôi tu hài trên địa bàn huyện Vân Đồn và một số địa phương khác trên địa bàn tỉnh.
Trong Chương trình ứng dụng và chuyển giao tiến bộ KH-CN phục vụ phát triển nông thôn miền núi giai đoạn 2011-2015 tại Quảng Ninh, Bộ KH-CN đã phê duyệt danh mục 9 dự án thực hiện từ năm 2012 với tổng kinh phí hỗ trợ là 15,495 tỷ đồng. Năm 2012, Sở KH-CN đã thực hiện những chương trình, dự án lớn như: Xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản Quảng Ninh; xây dựng Vùng sản xuất rau an toàn Quảng Yên; Ứng dụng công nghệ và phát triển vùng trồng hoa chất lượng cao Hoành Bồ v.v.. Những chương trình, dự án này được coi là điển hình trong việc ứng dụng KH-CN vào sản xuất, hứa hẹn sẽ tăng năng suất, sản lượng, chất lượng sản phẩm nông sản. Từ đó, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, đời sống cho người nông dân.
- Theo đồng chí, cần có những cơ chế, chính sách gì để tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng KH-CN vào chương trình xây dựng nông thôn mới?
+ Năm 2012 là Năm Khoa học công nghệ. Ngay từ đầu năm, tỉnh đã có nhiều cơ chế, chính sách, văn bản liên quan đến hoạt động KH-CN. Chẳng hạn như Chương trình Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015; Quyết định quy định mức chi đối với các đề tài, dự án KH-CN có sử dụng ngân sách địa phương; Quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư cho KH-CN tỉnh Quảng Ninh; Quy định hướng dẫn tuyển chọn và quản lý dự án thuộc Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015; Quyết định về việc hỗ trợ lãi suất đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2015 v.v.. Tuy nhiên, để tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng KH-CN vào đời sống, sản xuất nói chung, vào chương trình xây dựng nông thôn mới nói riêng, tỉnh cần bổ sung một số nội dung như: Cơ chế hỗ trợ cho sản xuất thực nghiệm và xây dựng mô hình sản xuất theo hướng tập trung; cơ chế khoán trong hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ; đẩy nhanh việc hoàn thiện cơ chế hỗ trợ lãi suất vay...
- Xin cảm ơn đồng chí!
Hoàng Quý
