(Nhà báo, Tiến sĩ Lê Hải, Biên tập viên Ban Chuyên đề cơ sở (Tạp chí Cộng sản), trả lời phỏng vấn PV Báo Quảng Ninh)
Nhà báo, Tiến sĩ Lê Hải là một trong những người thuộc thế hệ 8X của Quảng Ninh (anh sinh năm 1981, quê ở Quảng Yên) đã gặt hái được nhiều thành công trên bước đường sự nghiệp tại Thủ đô. Hiện anh đang công tác tại Tạp chí Cộng sản và là Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khoá X, nhiệm kỳ 2012-2017. Trong không khí vui tươi của những ngày đầu xuân mới, PV Báo Quảng Ninh đã có cuộc trò chuyện với anh...
- Lê Hải tâm sự:
+ Tôi sinh ra tại phường Cộng Hoà, TX Quảng Yên. Tốt nghiệp PTTH năm 1999, tôi thi đỗ vào Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (nay là Học viện Báo chí và Tuyên truyền) theo học chuyên ngành Báo chí. Sau khi tốt nghiệp Đại học, tôi tiếp tục học lên Thạc sĩ. Năm 2007, tôi về công tác tại Tạp chí Cộng sản. Sau 2 năm công tác, tôi tiếp tục nghiên cứu làm luận án Tiến sĩ chuyên ngành Báo chí. Và tháng 12-2012 vừa qua, tôi đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ với đề tài “Xây dựng Tập đoàn truyền thông ở Việt Nam”...
- Được biết, đề tài Tiến sĩ của bạn được đánh giá rất cao? Bạn có thể chia sẻ một chút về đề tài này?
+ Đây là luận án với đề tài được Hội đồng chấm luận án đánh giá là mới và thực sự mang tính cấp thiết về khoa học, cũng như thực tiễn, trong bối cảnh nền báo chí Việt Nam đang tìm những mô hình phát triển, lối đi của mình, để bắt nhập kịp với nền công nghiệp truyền thông và nền báo chí hiện đại của thế giới, trong thời đại thông tin và toàn cầu hoá. Sự phát triển của nền báo chí Việt Nam là to lớn, song những khuyết thiếu cũng bộc lộ rõ hiện nay, trong đó có biểu hiện lạc hậu về mô hình tổ chức ở cấp độ vi mô từng cơ quan báo chí và sự thiếu chiến lược quy hoạch mang tính khoa học, dài hạn và ở tầm tư duy toàn cầu. Nếu không khắc phục, sẽ là một trở lực lớn trong phát triển, thậm chí gây nguy cơ tụt hậu rõ ràng cho nền báo chí Việt Nam, trước bối cảnh mới và trước yêu cầu gánh vác các nhiệm vụ chính trị - xã hội, kinh tế của mình. Tập đoàn Truyền thông ra đời ở Việt Nam là một giải pháp chiến lược cho vấn đề trên. Kết quả nghiên cứu của luận án có một số đóng góp mới về khoa học và thực tiễn như: Tập đoàn Truyền thông ra đời đáp ứng nhu cầu phát triển khách quan nội tại của nền báo chí và các cơ quan báo chí Việt Nam; Tập đoàn Truyền thông - mô hình sẽ khai thác và kết hợp hiệu quả giữa lợi ích chính trị - xã hội và lợi ích kinh tế; mô hình bổ trợ nền truyền thông Việt Nam thích ứng với các xu thế phát triển của nền truyền thông hiện đại thế giới…
- Bạn có thể giới thiệu một chút về công việc của mình hiện nay?
+ Như chị đã biết, hiện tại, tôi đang công tác tại Tạp chí Cộng sản - Cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam - tờ báo có tuổi đời bằng với tuổi đời của Đảng Cộng sản Việt Nam (tiền thân là Tạp chí Đỏ, ra đời ngày 5-8-1930), do Chủ tịch Hồ Chí Minh thành lập và là chủ biên đầu tiên. Hiện nay, đây là tờ tạp chí có truyền thống lâu đời nhất trong hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam. Trong công việc, tôi vừa đảm đương vai trò là phóng viên và biên tập viên, tại Ban Chuyên đề cơ sở. Ban có nhiệm vụ tổ chức xuất bản Tạp chí Cộng sản - Chuyên đề cơ sở, một ấn phẩm của Tạp chí Cộng sản, chuyên phục vụ cán bộ, đảng viên thuộc các loại hình tổ chức cơ sở Đảng (5 loại hình tổ chức cơ sở Đảng), phát hành tới tận các chi bộ trực thuộc các đảng bộ cơ sở trên toàn quốc, với lượng phát hành trên 50.000 bản/kỳ.
- Là một người tuổi đời còn khá trẻ, lại công tác ở một tờ báo mang tính chính luận sâu, đòi hỏi phải có trình độ nghiệp vụ, bản lĩnh vững vàng trong nghề. Đây có phải là một thử thách đối với bạn?
+ Công việc làm báo tại Tạp chí Cộng sản có những thuận lợi, khó khăn chung như các anh chị em làm báo khác, song lại có những yêu cầu mang tính đặc thù riêng. Các bài viết của Tạp chí Cộng sản chủ yếu là các bài viết thuộc loại thể chính luận, gồm 3 thể loại chính: Chuyên luận, bình luận, xã luận, trong đó chuyên luận chiếm vị trí chủ đạo. Do đó, dù biên tập các bài của cộng tác viên hay tự viết, đều đòi hỏi quá trình nghiên cứu, tích luỹ khá chuyên sâu về các vấn đề lý luận, lập luận trên các luận cứ thực tiễn xác đáng và có sự tham bác khá công phu các luận điểm, học thuyết khác nhau. Có nhiều bài viết phải ấp ủ, tích luỹ hằng năm trời. Tuy nhiên, để đạt được một bài viết chất lượng như trên khá khó và cũng không nhiều trên TCCS. Với các bài viết xếp loại khá, thì quá trình biên tập hay viết cũng vẫn đòi hỏi sự nghiên cứu cẩn trọng. Bài viết hay biên tập trên TCCS tuyệt đối không để xảy ra sai sót về chính trị. Dù vậy, vẫn rất khích lệ các bài viết phản biện trái chiều nhưng mang tính xây dựng. Ba yêu cầu đối với bài viết trên TCCS: Tính lý luận, hàm lượng khoa học và bảo đảm tính chính trị. Thêm nữa, đối với các bài viết của ấn phẩm chuyên đề cơ sở: Tạp chí Cộng sản - Chuyên đề cơ sở xuất bản từ tháng 1-2007, là ấn phẩm “mềm hoá” các vấn đề lý luận và chính trị để phục vụ đối tượng độc giả mở rộng là rộng rãi cán bộ, đảng viên ở các loại hình tổ chức cơ sở Đảng, với nhiều trình độ khác nhau. Tác nghiệp ở ấn phẩm trên lại đòi hỏi bám sát cơ sở, địa phương, với các bài viết tổng kết thực tiễn sinh động (làm tiền đề cho các đúc rút lý luận) là chủ yếu, với cách viết dễ hiểu, sử dụng đa dạng các thể loại báo chí.
Từ đặc thù của hai ấn phẩm trên, nên tác nghiệp tại TCCS có một số khó khăn, đòi hỏi biên tập viên, phóng viên phải vừa có khả năng viết chuyên sâu về thể loại chuyên luận, bình luận về các vấn đề lý luận và chính trị, vừa phải biết cách sử dụng linh hoạt các thể loại báo chí khác (điều tra, phỏng vấn…) gắn với khả năng phát hiện, tổng kết thực tiễn. Nói ngắn gọn, biên tập viên, phóng viên tại TCCS phải là “2 trong 1”, vừa là nhà báo, vừa phải là nhà nghiên cứu khoa học, cao hơn là nhà lý luận.
Với đòi hỏi khá cao đó, với các nhà báo lão thành cũng đã là khó, chưa nói là các biên tập viên trẻ như bản thân tôi; do đó, muốn trưởng thành, ngoài năng khiếu nghề nghiệp (yếu tố rất quan trọng), thì việc rèn nghề và khả năng nghiên cứu là đòi hỏi thường xuyên, không có cách nào khác. Nếu không, sẽ chỉ là các nhà báo “nhàng nhàng”, chật vật vật lộn để tồn tại với nghề.
- Theo tôi được biết, ngoài công việc chuyên môn ra, bạn còn là một cán bộ Đoàn năng nổ? Công tác Đoàn có giúp gì cho công việc của bạn?
+ Thực ra, tính đến nay tôi cũng mới chỉ tham gia công tác Đoàn được 7 năm. Từ năm 2007 khi vào công tác tại Tạp chí Cộng sản, tôi cũng bắt đầu tham gia ngay BCH Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Tạp chí Cộng sản, là Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Tạp chí Cộng sản. Từ năm 2010 đến nay là Uỷ viên BCH Đảng bộ TCCS, Bí thư Đoàn TN Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản. Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X, tôi trúng cử Uỷ viên BCH Trung ương Đoàn khoá X (nhiệm kỳ 2012-2017).
Trong quá trình tham gia công tác Đoàn, tôi thấy hoạt động Đoàn mang lại rất nhiều lợi ích, dù có khi đó chưa phải là những lợi ích hữu hình, như sự trưởng thành về nhân cách, kỹ năng, phong cách sống, khả năng tổ chức, lãnh đạo, nhất là gia tăng các mối quan hệ (mà điều này với nhà báo thì nó giúp hỗ trợ công tác chuyên môn rất nhiều)…
- Bạn có suy nghĩ gì về tuổi trẻ hiện nay?
+ Theo tôi, trước tác động của những điều kiện mới, lối sống, tâm lý, thị hiếu, quan niệm… của đoàn viên, thanh niên Việt Nam cũng có nhiều thay đổi, hiện nay đang phân hoá tương đối thành hai đối tượng đoàn viên, thanh niên: (1) những đoàn viên, thanh niên sống có lý tưởng, bản lĩnh chính trị, mục đích rõ ràng, biết rèn luyện, học tập, phấn đấu lành mạnh, không ngừng vươn tới những tầm cao của lao động, tri thức và trí tuệ; (2) những đoàn viên, thanh niên bị ảnh hưởng bởi lối sống lai - căng, sống hưởng thụ, không có mục đích phấn đấu, ích kỷ, cơ hội, thực dụng, vô cảm, lệch lạc trong suy nghĩ, hành động, thậm chí rơi vào con đường phạm tội.
Là đại diện cho một phần thế hệ trẻ và qua thực tiễn hoạt động Đoàn, thực tiễn làm báo, bản thân tôi rất tin vào thế hệ trẻ hiện nay, với trình độ và phẩm chất của sự sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân, khát vọng khẳng định mình và cống hiến cho đất nước. Tôi tin, cái tốt sẽ át cái xấu, thế hệ trẻ Việt Nam sẽ làm được và làm tốt những trao gửi và giao phó của các thế hệ đi trước.
- Năm 2013 này, bạn có dự định gì không?
+ Do vừa hoạt động chuyên môn lại kiêm nhiệm công tác Đoàn nên tôi sẽ dành 7 phần tập trung cho chuyên môn, 3 phần dành cho Đoàn. Song quan điểm rõ ràng, dù hơi cầu toàn, là đã làm cái gì thì phải làm tốt, làm đến cùng. Tôi cũng sẽ viết, xuất bản sách và tham gia công tác giảng dạy về báo chí (môn kinh tế truyền thông - một môn học khá mới ở Việt Nam).
Là người con của quê hương Quảng Ninh, dù không công tác tại quê nhà, nhưng trong thâm tâm và bằng những hành động, công việc khác nhau, một cách trực tiếp hay gián tiếp, tôi luôn mong muốn cống hiến cho quê hương…
- Xin cảm ơn bạn về cuộc trò chuyện này. Nhân dịp đầu xuân, chúc bạn luôn thành công trong cuộc sống!
Thu Hương
