Theo dự kiến, Dự thảo Luật Đo lường sẽ được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XIII này. Đây là Dự luật được phát triển từ Pháp lệnh Đo lường năm 1999. Vấn đề đặt ra là những quy định của Luật khi có hiệu lực có đủ “mạnh” để “khắc chế” tình trạng vi phạm về đo lường hay không đang được nhiều người quan tâm. Phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Tân, Chi cục Phó, Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng xung quanh vấn đề này.
- Xin ông cho biết nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng vi phạm về đo lường trong kinh doanh hiện nay?
+ Có thể nói, một trong những nguyên nhân của tình trạng vi phạm về đo lường trong kinh doanh hiện nay là do các cơ chế, chính sách và pháp luật về đo lường của nước ta vẫn chưa được đổi mới kịp thời. Chẳng hạn như: Các quy định hiện hành mà cụ thể là Pháp lệnh Đo lường năm 1999 và hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành chưa bao quát toàn bộ hoạt động đo lường mà mới chỉ tập trung điều chỉnh một số vấn đề cơ bản nhất của đo lường. Những văn bản Luật này cũng chưa quy định đầy đủ các biện pháp cứng rắn để ngăn chặn kịp thời các hành vi, vi phạm pháp luật về đo lường; chưa có các quy định chi tiết, đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong hoạt động đo lường...
- Như vậy, việc ban hành Luật Đo lường vào lúc này là rất cần thiết và cấp bách, thưa ông?
+ Đúng vậy, để quản lý tốt lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng thì cần có chế tài đủ mạnh. Xác định được điều đó từ năm 2008, Dự án Luật Đo lường đã được triển khai soạn thảo. Dự án Luật đã được các nhà khoa học, các chuyên gia pháp luật trong và ngoài nước, đại diện các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và cá nhân liên quan nhiều lần đóng góp ý kiến. Quốc hội đã lấy ý kiến đối với Dự án Luật Đo lường của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý, các địa phương nhằm hoàn thiện dự thảo luật trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp cuối năm 2011.
- Thực tế hiện nay, một số tổ chức kinh doanh tự kiểm định phương tiện đo lường để kinh doanh nên thiếu tính khách quan. Trong dự thảo luật đã đề cập vấn đề này như thế nào?
+ Hiện nay hệ thống tổ chức kiểm định phương tiện đo chỉ đáp ứng từ 60-70% nhu cầu kiểm định. Vì thế, không ít doanh nghiệp vừa tự kiểm định vừa tổ chức kinh doanh nên đã gây ra hiện tượng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”. Để chấm dứt tình trạng này, khi xây dựng Dự án Luật, cơ quan chức năng đã rất chú ý quy định: Đẩy mạnh đầu tư phát triển và nâng cao năng lực của hệ thống tổ chức hiệu chuẩn, thử nghiệm, kiểm định phương tiện đo. Đồng thời cũng quy định rõ những điều kiện hoạt động của tổ chức thử nghiệm, kiểm định. Đặc biệt, Luật khẳng định phải bảo đảm tính độc lập, khách quan trong tổ chức và hoạt động của tổ chức hiệu chuẩn, thử nghiệm, kiểm định; bảo đảm tính công khai, minh bạch về trình tự, thủ tục thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm.
- Còn chuyện quy hoạch, đầu tư xây dựng hệ thống kiểm định thì sao thưa ông?
+ Để đảm bảo cho hoạt động kiểm định triển khai hiệu quả, Dự thảo Luật đã đề xuất cần tăng cường công tác xã hội hoá đầu tư xây dựng các phòng thử nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn đối với các chuẩn đo lường và phương tiện đo mà các tổ chức, cá nhân không đủ năng lực đầu tư hoặc phục vụ mục đích công ích. Trong dự thảo Luật quy định rõ, cơ quan quản lý ở địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, quy hoạch về mạng lưới kiểm định đo lường trong từng giai đoạn trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để tránh tình trạng nơi thì quá thừa tổ chức kiểm định, nơi thì quá thiếu tổ chức kiểm định và đặc biệt để phục vụ tốt cho công tác quản lý Nhà nước và chống gian lận thương mại về đo lường trên địa bàn tỉnh.
- Có ý kiến cho rằng, Dự thảo Luật quy định mức xử phạt tại thời điểm phát hiện sẽ gấp 5 lần số tiền thu lợi bất chính vẫn còn là thấp, có thể tăng lên 40-50 lần. Vậy, quan điểm của ông thì sao?
+ Để tăng hiệu quả phòng, chống gian lận về đo lường, công tác tuyên truyền pháp luật về đo lường đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp cần đặc biệt coi trọng và phải được ưu tiên hàng đầu. Đây là cái gốc để nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý Nhà nước về đo lường. Doanh nghiệp phải có trách nhiệm với pháp luật và với chính khách hàng của họ - người quyết định sự tồn tại hay phát triển của doanh nghiệp.
Các quy định về nâng mức xử phạt trong Luật dự thảo, theo tôi là rất hợp lý và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Nếu thực hiện nghiêm túc thì sẽ bảo đảm đủ sức răn đe các tổ chức, cá nhân vi phạm; nhằm góp phần đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân trong các giao dịch kinh tế, dân sự; sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, vật tư, năng lượng; đảm bảo an toàn; bảo vệ sức khoẻ và môi trường; đẩy mạnh phát triển Khoa học và Công nghệ. Mặt khác, ngoài biện pháp tăng mức xử phạt bằng tiền, truy thu số tiền gian lận, trong dự thảo luật cũng đề xuất bổ sung một số chế tài khác như: Đình chỉ kinh doanh có thời hạn, vĩnh viễn hoặc xử lý hình sự tuỳ theo mức độ vi phạm đối với các hành vi cố tình tái phạm gian lận về đo lường và gian lận về đo lường với giá trị lớn.
- Xin cảm ơn ông!
Lan Anh
