Tính đến thời điểm tháng 11-2006, Đoàn Luật sư Quảng Ninh có 47 luật sư, phần lớn đang hành nghề tại 16 văn phòng luật sư, chủ yếu thuộc hai địa bàn là TP Hạ Long và thị xã Cẩm Phả. Nếu so với thời điểm năm 2003, số lượng luật sư Quảng Ninh giảm gần 40%. Nhưng sự giảm sút này không phải là do việc kết nạp thành viên của Đoàn khắt khe hơn về mặt chất lượng...
Văn phòng Luật sư Trí Đức là một trong những văn phòng Luật sư ở Quảng Ninh được nhiều khách hàng biết đến. (Trong ảnh: Luật sư Tô Năng Như, Trưởng Văn phòng Luật sư Trí Đức, đang tư vấn pháp luật cho khách hàng).
Có thể nói nhiệm kỳ 2002-2005 là giai đoạn khó khăn của Đoàn Luật sư Quảng Ninh. Vốn là tỉnh sớm thành lập được Đoàn Luật sư, nhưng do những quy định chưa hợp lý trước đây, Quảng Ninh trở thành “túi đựng” của các luật sư tỉnh ngoài đến xin gia nhập; bên cạnh đó còn có rất nhiều các cán bộ, công chức, sau khi có bằng cử nhân luật (mà phần lớn là tại chức), cũng đăng ký tham gia Đoàn. Vì thế, trước năm 2003, Đoàn Luật sư Quảng Ninh có số lượng khá đông, gần 80 thành viên. Quân đông nhưng không mạnh; nhiều luật sư tham gia chỉ “cho có”, thậm chí chẳng mấy khi trực tiếp hoạt động đúng chức năng của một luật sư. Từ đó nảy sinh nhiều tồn tại trong công tác tổ chức, trong quản lý tài chính, trong đoàn kết nội bộ v.v... khiến cho uy tín của Đoàn bị sa sút. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải chấn chỉnh, kiện toàn cả về tổ chức và hoạt động của Đoàn Luật sư Quảng Ninh thì mới đáp ứng được mục tiêu cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị.
Được sự chỉ đạo của Sở Tư pháp, Đoàn Luật sư đã xây dựng đề án chuyển đổi tổ chức và hoạt động, xây dựng Điều lệ Đoàn v.v... theo hướng phát triển chuyên nghiệp hóa; đồng thời rà soát lại đội ngũ luật sư hiện có nhằm thực hiện tốt chức năng giám sát việc chấp hành quy tắc hành nghề, quy tắc đạo đức nghề nghiệp của luật sư... Cũng trong giai đoạn này, theo quy định của Pháp lệnh Luật sư năm 2001, các luật sư tỉnh ngoài và các luật sư là cán bộ, công chức đã rút ra khỏi danh sách Đoàn Luật sư của tỉnh; những luật sư còn lại của Đoàn muốn hành nghề phải thông qua các văn phòng luật sư... Với sự chấn chỉnh, kiện toàn về mặt tổ chức, giải quyết cơ bản những tồn tại, yếu kém trong nội bộ Đoàn, hoạt động luật sư ở Quảng Ninh đã có những bước phát triển tương đối rõ nét. Tuy nhiên, nếu so với yêu cầu thực tế, các luật sư Quảng Ninh vẫn chưa đáp ứng được; vai trò của luật sư trong hoạt động dịch vụ tư vấn pháp luật hầu như chưa đáng kể; còn tại các phiên tòa, tiếng nói của các luật sư vẫn chưa đủ mạnh; thường thì ở các vụ án lớn, luật sư Quảng Ninh ít thấy xuất hiện...
Đến thực trạng hoạt động hiện nay...
Hiện tại, sau khi chấn chỉnh, kiện toàn tổ chức, Đoàn Luật sư Quảng Ninh gồm có 47 luật sư, hành nghề ở 16 văn phòng luật sư. Trong đó có tới 14 văn phòng nằm ở hai đô thị trung tâm là TP Hạ Long và thị xã Cẩm Phả; gần đây mới có thêm hai văn phòng, được thành lập ở thị xã Móng Cái và huyện Vân Đồn. Trả lời câu hỏi của chúng tôi, vì sao các địa phương khác lại chưa có văn phòng luật sư, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Quảng Ninh Hà Mạnh Hùng nói thẳng rằng, ngay với các văn phòng luật sư hiện có cũng chật vật lắm mới tìm được việc làm! Bởi nhiều lẽ, mà trước hết là do uy tín nghề nghiệp của các luật sư chưa đủ tạo niềm tin đối với khách hàng. Điểm lại tất cả 16 văn phòng luật sư ở Quảng Ninh, số có việc làm thường xuyên chỉ khoảng 4-5 đơn vị; còn lại hoạt động theo kiểu cầm chừng...
Ngay cả ở những văn phòng được coi là hoạt động tương đối hiệu quả thì tính chuyên nghiệp cũng còn rất hạn chế. Điều đó thể hiện rất rõ trong quá trình hạch toán kinh doanh, trong quan hệ với khách hàng v.v... “- Nói thực, tự bản thân chúng tôi cũng thấy mình vẫn mới chỉ “loay hoay” trong các “ao làng” mà thôi!” - Luật sư Hà Mạnh Hùng tâm sự: “- Và thì thế, trong giai đoạn tới, nhất là khi Luật Luật sư được đưa vào áp dụng, các luật sư Quảng Ninh còn phải cố gắng rất nhiều...”. Theo Luật sư Hùng, điểm yếu cần khắc phục nhất đối với các luật sư Quảng Ninh chính là làm thế nào để tạo được niềm tin cho khách hàng, không chỉ trong lĩnh vực tranh tụng tại các phiên tòa, mà quan trọng hơn, là trong lĩnh vực tư vấn pháp luật, nhất là trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Đây là một lĩnh vực mà theo xu thế hội nhập hiện nay, sẽ rất sôi động, rất cần sự hiểu biết chuyên môn của các luật sư... “- Chỉ có điều, muốn làm được điều này, ngoài sự nỗ lực vươn lên của các luật sư, còn phải có sự hỗ trợ, tạo điều kiện của các cơ quan nhà nước và các tổ chức, đoàn thể hữu quan cùng vào cuộc thì mới thực hiện được!” - Luật sư Hà Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Cũng theo Luật sư Hùng, vai trò của các luật sư chưa được khẳng định hiện nay một phần nữa là do tính minh bạch của luật pháp chưa được đề cao trong cuộc sống. Nói cách khác, thói quen giải quyết công việc trên cơ sở quan hệ tình cảm vẫn còn khá phổ biến trong xã hội! Và vì thế, để giải quyết một việc gì đó liên quan đến pháp luật, thay vì tìm đến nhờ các luật sư tư vấn, tâm lý chung của mọi người là tìm cách “tranh thủ” những người có thẩm quyền giải quyết. Chẳng hạn nếu con cái vi phạm pháp luật, bị công an bắt thì tìm cách quan hệ với công an; đến khi bị đưa ra xét xử, lại chạy lên Tòa án, Viện Kiểm sát v.v... “- Và vì thế, điều đáng buồn vẫn đang diễn ra là đôi khi khách hàng cần luật sư “tư vấn” cách... chạy án thế nào cho hiệu quả, hơn là tư vấn về mặt luật pháp...” - Luật sư Hùng nhận xét.
Nói cách khác, để hoạt động luật sư phát triển đúng như nó cần phát triển trong giai đoạn hiện nay, còn rất nhiều việc phải làm. Hy vọng với việc đưa Luật Luật sư vào áp dụng từ ngày 1-1-2007 tới, hoạt động của các văn phòng luật sư trên địa bàn Quảng Ninh sẽ khởi sắc hơn! Các luật sư Quảng Ninh sẽ ngày càng khẳng định được “thương hiệu” của mình, góp phần tích cực tạo ra môi trường xã hội lành mạnh trên tinh thần “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”...
