Những lời giới thiệu về bác sĩ Phạm Minh Phương của chị Tuyết Mai, Trưởng Khoa Huyết học - Truyền máu Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển, khiến tôi rất muốn gặp anh, một người đã có hơn 10 lần tình nguyện hiến máu... Và rồi khi gặp con người ấy, tôi hiểu ra rằng chính ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ, tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp là nguồn sức mạnh giúp anh làm được những việc rất đáng trân trọng như vậy... Anh tâm sự với tôi:
Bác sĩ Phạm Minh Phương, Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển
- Đã làm nghề y, ai cũng biết giọt máu quý giá với người bệnh thế nào. Riêng mình, lại làm việc trong Khoa Chấn thương thì càng thấy hết vai trò và ý nghĩa của máu trong việc trị bệnh cứu người. Bệnh nhân của Khoa Chấn thương hầu hết đều cần nhiều máu để điều trị, nhất là những bệnh nhân bị đa chấn thương, có khi phải sử dụng đến 40 đơn vị máu, tương đương 10 lít máu. Nhiều bệnh nhân trong thời điểm bệnh viện không còn máu đã phải tự liên hệ mua máu với giá cao từ 1-3 triệu đồng/đơn vị máu, vừa tốn kém lại không đảm bảo, thậm chí nhiều trường hợp người bệnh đã không thể giữ nổi mạng sống chỉ bởi thiếu máu...
+ Và những trăn trở trên đã thúc đẩy anh tham gia vào các hoạt động vận động thu gom máu nhân đạo cũng như xung phong bổ sung vào ngân hàng máu sống của bệnh viện?
- Tôi còn nhớ trong thời gian đầu đến công tác tại Khoa Chấn thương (Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển), có lần Khoa tiếp nhận một bệnh nhân bị đa chấn thương do tai nạn giao thông. Đây là một thanh niên trẻ, khoảng trên 20 tuổi, người Uông Bí. Đó là một người bị thương tổn nặng vùng đầu, mặt, dập vỡ một vài cơ quan bên trong cơ thể. Bệnh nhân đã nhanh chóng được sơ cấp cứu và phẫu thuật. Tuy nhiên, do đặc điểm cơ địa của bệnh nhân nên sau khi phẫu thuật, một số ổ máu không cầm máu. Biện pháp tối ưu nhất là phải tiếp tục truyền máu để cung cấp đủ lượng máu cho cơ thể. Song thời điểm đó lượng máu dự trữ của bệnh viện không còn, trong khi nhóm máu của bệnh nhân là nhóm máu AB, một nhóm máu hiếm, nên việc huy động nguồn máu người nhà rất hạn chế. Bệnh viện đã cố gắng tìm kiếm máu từ các nguồn khác để truyền cho bệnh nhân; song do thời gian gấp gáp, thể trạng bệnh nhân không duy trì nổi, cuối cùng anh ấy đã chết. Là bác sĩ như chúng tôi, hàng ngày thường xuyên đối diện với cái sống, cái chết, chứng kiến rất nhiều người bệnh nặng, không thể qua khỏi đành phải từ giã cuộc đời. Song trường hợp của người thanh niên này cứ ám ảnh tôi mãi. Giá như chúng tôi chủ động được về nguồn máu để truyền đủ lượng và kịp thời thì anh ấy đã hoàn toàn có thể được cứu sống. Rồi anh sẽ có cơ hội tiếp tục hoàn thành nốt chương trình năm cuối đại học của mình... Nhưng tất cả đã tuột khỏi tầm tay, chỉ vì không đủ máu để qua cơn nguy kịch! Sau việc này tôi luôn tự nhủ với mình rằng cần phải làm một việc gì đó để góp phần mang giọt máu quý giá về cứu sống người bệnh...
+ Và chắc là suy nghĩ ấy của anh rất được ủng hộ; bởi tôi biết thời điểm năm 2003, khi anh về công tác tại Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển, hoạt động hiến máu nhân đạo đã đi vào nề nếp...?
- Đúng vậy. Từ năm 1995, khi nhận thức trong một bộ phận người dân về ý nghĩa của việc hiến máu cứu người vẫn còn nhiều hạn chế thì Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển đã bắt đầu xây dựng được mạng lưới các đơn vị nguồn trên địa bàn rộng khắp Uông Bí và các huyện, thị lân cận, đó là các cơ sở Đoàn thanh niên, các trường học chuyên nghiệp v.v.. Các đơn vị này luôn có sự phối kết hợp chặt chẽ trong công tác tuyên truyền, vận động hiến máu. Nhiều đơn vị tổ chức hiến máu đều đặn hàng năm, với số lượng máu khoẻ mạnh thu được khá lớn như Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh, Thị Đoàn Uông Bí... Chính mạng lưới nguồn này hàng năm cung cấp cho Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển trên dưới 800 lít máu, chiếm tỷ lệ 70%-90% tổng số máu sử dụng. Năm 2007 tỷ lệ hiến máu nhân đạo đạt 96%, tỷ lệ máu chuyên nghiệp giảm xuống còn 4%. Đây là thành tích đã vượt xa mục tiêu An toàn truyền máu quốc gia (tỷ lệ hiến máu tình nguyện đạt 50% vào năm 2007, và 70% vào năm 2010). Có thể nói tỷ lệ máu nhân đạo lớn đã giúp bệnh viện tương đối chủ động về máu. Nhờ vậy mặc dù trong thời gian qua Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển luôn trong tình trạng quá tải bệnh nhân, ngoài ra còn đảm trách điều trị một số bệnh cần phải sử dụng nhiều máu như bệnh ung thư, chạy thận nhân tạo, tán sỏi ngoài cơ thể, thiếu máu mãn tính v.v.. song vẫn không để xảy ra tình trạng thiếu máu, bị động về máu. Do đối tượng cung cấp máu nhân đạo chủ yếu là các học sinh, sinh viên nên thường chỉ dồi dào vào thời gian tập trung học tập, còn vào tháng hè và các dịp lễ tết thì bệnh viện hầu như bị “cắt nguồn viện trợ”... Đã có năm Bệnh viện rơi vào tình trạng thiếu máu trầm trọng trong khoảng thời gian này.
+ Vậy phải làm thế nào?
- Đây là vấn đề mà Bệnh viện đang rất trăn trở! Hiện nay ngoài đối tượng cho máu là học sinh, sinh viên và các đoàn viên ở các cơ sở thì còn khá nhiều lực lượng “khoẻ quân” khác mà chúng tôi chưa thể hợp tác được; như các đơn vị sản xuất than, đơn vị quân đội, đội ngũ công nhân v.v.. Thực tế trong nhiều năm qua mặc dù đã tăng cường các biện pháp tuyên truyền vận động, song vẫn chưa có sự tiến triển nào đáng kể. Với thực tế như hiện nay thì lượng máu dự trữ hiện có có thể đáp ứng tương đối đủ, nhưng trong thời gian tới, khi quy mô bệnh viện được mở rộng, nâng tổng số giường bệnh từ 520 lên trên 700, đồng thời đưa Khoa Ung bướu vào hoạt động thì chắc chắn bệnh viện khó mà chủ động được về nguồn máu để điều trị cho bệnh nhân, nếu không muốn nói là có nguy cơ lâm vào tình trạng thiếu máu...
+ Chẳng lẽ không có cách nào để cải thiện tình hình này hay sao?
- Hiến máu là một hành động tự nguyện, mang tính nhân đạo; nhân dân ta thường nói cứu một người còn hơn xây 7 tầng tháp. Người Việt Nam vốn có tinh thần thương người như thể thương thân, nên tôi cho rằng nếu như mọi người hiểu hết ý nghĩa của hành động này thì chắc chắn sẽ hợp tác với chúng tôi một cách hiệu quả. Vấn đề là cần phải tuyên truyền, vận động như thế nào để mọi người cùng hiểu và hiểu sâu sắc việc này. Trước mắt bệnh viện đã đề ra những biện pháp vận động theo chiều sâu, trong đó phát huy hơn nữa vai trò chỉ đạo của các cấp, ngành, đoàn thể v.v.. Lãnh đạo bệnh viện cũng sẽ trực tiếp đặt vấn đề với các đơn vị đối tác...
+ Đó là “chuyện chung”, còn “chuyện riêng” của anh? Tôi biết anh từng đã có hơn 10 lần hiến máu... Với một người bình thường, như thế có nhiều quá không?
- Tôi thuộc nhóm máu hiếm, nhóm máu AB. Thường thì lượng máu dự trữ của bệnh viện thuộc nhóm máu này không nhiều, trong nhiều trường hợp đột xuất, việc huy động nguồn máu người nhà có nhóm máu AB càng ít hơn. Bởi vậy khi cần thiết phải có máu để cứu sống người bệnh, tôi sẵn sàng cho máu. Hơn nữa, là bác sĩ, tôi hiểu rõ cho máu đúng cách sẽ không ảnh hưởng đến sức khoẻ. Thực tế thì các thành phần máu trong cơ thể chúng ta chỉ có đời sống nhất định và được thay thế hàng ngày, ví dụ hồng cầu có đời sống khoảng 120 ngày rồi được thay thế bằng lượng hồng cầu mới. Một người trưởng thành có thể trạng khoẻ mạnh có khoảng 3,5-5 lít máu. Nếu cho đi dưới 1/10 lượng máu trong cơ thể thì vẫn hoàn toàn khoẻ mạnh... Nói tóm lại máu của chúng ta có thể cứu được tính mạng của nhiều người bệnh, mang lại niềm vui hạnh phúc cho gia đình họ. Vì vậy nếu chúng ta thực sự khoẻ mạnh thì xin đừng ngần ngại, hãy hiến máu nhân đạo!
- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện này và cả về những gì anh đã làm cho người bệnh.
