(Chị Nguyễn Thị Thảo, Trưởng Ban Gia đình - Xã hội (Hội LHPN tỉnh) trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
- Thưa chị, vì sao lại gọi là mô hình giúp phụ nữ nghèo có địa chỉ?
- Như chúng ta đều biết, vấn đề XĐGN không phải đến những năm gần đây mới đặt ra đối với các tổ chức, đoàn thể xã hội nói chung, Hội LHPN nói riêng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, bên cạnh những mặt tích cực cũng bộc lộ những mặt hạn chế. Điểm hạn chế nhất là do chưa xác định các đối tượng cụ thể nên hiệu quả không cao. Chính vì thế, khi đề ra Chương trình XĐGN của tỉnh (giai đoạn 2001 - 2005), Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã rất chú trọng vấn đề này. Từ việc xác định các đối tượng nghèo, đơn vị được giao nhiệm vụ hỗ trợ, giúp đỡ, đến nội dung, cách thức giúp đỡ cụ thể, trong từng thời điểm v.v... Tất cả đã thể hiện chủ trương chung của tỉnh là phải XĐGN một cách triệt để, hiệu quả, không mang tính phong trào, chung chung. Từ chủ trương chung này của tỉnh, Hội LHPN tỉnh đã xây dựng mô hình giúp phụ nữ nghèo có địa chỉ. Nội dung của mô hình này là tiến hành XĐGN trên cơ sở tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ những chị em phụ nữ nghèo theo danh sách đã được Hội Phụ nữ các xã, phường, thị trấn phối hợp với Ban XĐGN các địa phương khảo sát, lựa chọn, có tên, tuổi, địa chỉ, hoàn cảnh gia đình, nguyên nhân đẫn đến nghèo đói v.v... Sau đó, trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình chị em, các cấp hội cơ sở sẽ phân công người trực tiếp giúp đỡ phù hợp từng trường hợp cụ thể; chẳng hạn như: hướng dẫn cách làm ăn, cách quản lý chi tiêu trong gia đình; giúp nhau vật tư, giống vốn, ngày công lao động; hỗ trợ giải quyết cho vay vốn phát triển sản xuất; đề xuất giải quyết việc làm cho gia đình chị em; tổ chức mở các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, chăn nuôi, trồng trọt và kiến thức về sản xuất kinh doanh; giúp hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà ở cho những phụ nữ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt v.v...
- Làm như thế thì việc XĐGN sẽ hiệu quả hơn?
- Đúng vậy! Bởi lẽ, một khi đã xác định đúng đối tượng, đúng nguyên nhân nghèo đói và đúng nhu cầu thực tế v.v... thì việc hỗ trợ, giúp đỡ sẽ có hiệu quả hơn nhiều...
- Cụ thể, trong thời gian qua, mô hình này đã được Hội LHPN tỉnh triển khai như thế nào, thưa chị?
- Trước tiên, các cấp hội, nhất là cấp hội ở xã, phường, thị trấn, phải phối hợp chặt chẽ với Ban XĐGN cơ sở rà soát, thống kê số hộ gia đình phụ nữ nghèo theo tiêu chí đã được Nhà nước quy định. Sau khi đã xác định cụ thể, Hội phụ nữ cơ sở tiến hành phân tích, xác định nguyên nhân nghèo của các gia đình; chẳng hạn do thiếu đất sản xuất hay thiếu lao động; thiếu vốn; do đông con; lười lao động hay trong gia đình có người ốm đau lâu ngày phải nằm viện, chữa chạy tốn kém kinh phí; do thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật hay do không biết cách sản xuất kinh doanh v.v... Khi đã nắm bắt đầy đủ các thông tin trên, Hội sẽ giao chỉ tiêu cho các chi hội, tổ hội nhận giúp đỡ từng gia đình hội viên nghèo theo danh sách đã khảo sát và phân tích nguyên nhân; đồng thời đăng ký với cấp ủy, chính quyền địa phương để có sự phối hợp chỉ đạo chặt chẽ.
Đối với các chi hội hoặc tổ phụ nữ, phải phân công những chị em hội viên có điều kiện kinh tế khá hơn chịu trách nhiệm giúp những chị em nghèo. Trên cơ sở chị em thiếu vốn thì hỗ trợ cho vay vốn, thiếu lao động thì chị em trong chi hội giúp đỡ ngày công để cấy trồng, thu hoạch kịp thời vụ; những chị em thiếu kiến thức, kinh nghiệm làm ăn thì được mời dự các lớp tập huấn chuyển giao KHKT trồng trọt, chăn nuôi. Trong các buổi sinh hoạt, Hội tổ chức cho chị em trao đổi kinh nghiệm, quản lý chi tiêu trong gia đình, kinh nghiệm phát triển sản xuất, kinh doanh, cho chị em đi tham quan các mô hình sản xuất, kinh doanh giỏi. Mặt khác, nếu thấy cần thiết, các cấp hội, chi hội phải trực tiếp đề nghị với chính quyền địa phương, các doanh nghiệp, tạo việc làm cho các gia đình đang được giúp đỡ...
Qua thực tế, có thể khẳng định: Mô hình giúp phụ nữ nghèo có địa chỉ đã phát huy hiệu quả rất tốt trong việc thực hiện chương trình XĐGN của tỉnh. Theo số liệu báo cáo đã được thẩm định, trong 5 năm qua (2001 - 2005), đã có 9.170 lượt hội viên phụ nữ được Hội giúp đỡ thoát nghèo. Hay nói cách khác, với phương châm “cầm tay, chỉ việc”, không theo kiểu tràn lan, chung chung, mô hình đã chứng tỏ tính bền vững, ổn định cao hơn hẳn so với các biện pháp XĐGN trước đây.
- Theo chị, phải chăng bài học kinh nghiệm cần được nhấn mạnh nhất khi thực hiện mô hình này chính là phải biết “cầm tay, chỉ việc”...?
- Về một mặt nào đó, sự sâu sát, gần gũi của các cấp hội và những hội viên giàu kinh nghiệm SXKD có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giúp đỡ những chị em thuộc diện phải XĐGN. Bởi có “cầm tay, chỉ việc” thì hiệu quả sự giúp đỡ mới thiết thực. Nhưng “cầm tay, chỉ việc” không có nghĩa là làm hộ, mà phải tìm mọi cách phát huy khả năng, ưu thế của từng gia đình để họ tự nỗ lực phấn đấu vươn lên thoát nghèo. Hay như người ta thường nói, phải giúp chị em “cái cần câu” để chị em “tự câu cá”... Muốn vậy, phải quan tâm đến việc hướng dẫn cách làm ăn, cách ứng dụng tiến bộ KHKT, giúp đỡ về vốn, giống trên cơ sở hướng làm ăn có tính khả thi cao v.v... Tuy nhiên, đó là nói về quá trình cụ thể, với từng đối tượng cụ thể, còn nhìn chung, nếu nói về bài học kinh nghiệm thì ngoài điều đó, các cấp hội còn phải bám sát vào sự chỉ đạo của Đảng ủy, chính quyền địa phương và của Hội cấp trên để xây dựng kế hoạch phù hợp. Đồng thời, phải phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể khác trên địa bàn để tạo ra sức mạnh tổng hợp v.v...
- Sắp tới, mô hình này sẽ được tiếp tục thực hiện như thế nào?
- Thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo giai đoạn 2006 - 2010 của tỉnh, trong thời gian tới, các cấp hội trong tỉnh vẫn tiếp tục thực hiện mô hình giúp phụ nữ nghèo có địa chỉ với chỉ tiêu mỗi phường, xã ở khu vực đồng bằng, thành phố và thị xã, một năm nhận giúp ít nhất từ 2 - 3 gia đình hội viên; ở các huyện miền núi là 1 - 2 gia đình. Cách làm cũng tương tự như giai đoạn 2001 - 2005. Nhưng chúng tôi đặc biệt quan tâm chú trọng đến việc hướng dẫn cách thức làm ăn và giúp đỡ phương tiện, công cụ sản xuất, vật tư, giống vốn, KHKT cho hộ nghèo. Đối tượng tập trung giúp là những phụ nữ nghèo làm chủ hộ. Còn về biện pháp giúp đỡ, hỗ trợ, chủ trương chung là hỗ trợ công cụ, tư liệu, vật tư sản xuất, cây, con giống, vốn; hướng dẫn chuyển giao KHKT sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp; tạo điều kiện cho vay vốn; tư vấn về SXKD v.v... Đây là những nội dung mà qua khảo sát thực tế thời gian qua, thấy rằng hầu hết các gia đình phụ nữ nghèo đang rất cần sự hỗ trợ, giúp đỡ...
- Xin cảm ơn chị!
