(Đồng chí Dương Mạnh Cường, Phó Trưởng Ban Xây dựng Nông thôn mới, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
- Những tồn tại, hạn chế sau một năm triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới được các địa phương cho rằng phần lớn là do nguyên nhân khách quan mang lại, ý kiến của đồng chí về vấn đề này thế nào?
+ Sau năm đầu triển khai, Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả rất đáng khích lệ, nhất là sự đồng thuận cùng vào cuộc của người dân khẳng định cho sự thành công của chương trình. Tuy nhiên, những hạn chế, tồn tại còn rất nhiều cho thấy chúng ta phải có sự nhìn nhận thực sự khách quan và thẳng thắn. Đúng là xét về khách quan thấy rằng do đây là chương trình lớn, toàn diện, tổng thể, Quảng Ninh làm trên diện rộng, khối lượng công việc lớn, cán bộ làm công tác này ở cấp huyện đa số là kiêm nhiệm, trong khi đó hành lang pháp lý chưa đầy đủ từ Trung ương đến cấp tỉnh, cơ chế quản lý chương trình chưa được quy định rõ gây lúng túng trong quá trình triển khai. Đặc thù nông thôn tỉnh Quảng Ninh là miền núi, trung du, địa hình chia cắt nên suất đầu tư cho khu vực nông thôn cao hơn các tỉnh khác, khó áp dụng các mô hình cơ giới hoá, sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hoá (như gieo sạ, máy gặt đập liên hợp...). Khoảng cách giàu nghèo giữa khu vực nông thôn, thành thị lớn, dân trí khu vực nông thôn còn nhiều hạn chế; còn tồn tại tư tưởng trông chờ, ỷ lại của cán bộ, nhân dân trong thực hiện. Một số tiêu chí trong bộ tiêu chí Quốc gia còn chưa phù hợp với điều kiện thực tế, khi triển khai áp dụng rộng sẽ dẫn tới lãng phí như xây dựng chợ nông thôn, trung tâm văn hoá thể thao cấp xã...
- Đấy mới chỉ là một phía, còn chủ quan thì thế nào, thưa đồng chí?
+ Về chủ quan, nhận thấy nguyên nhân sâu xa là do Ban chỉ đạo ở một số địa phương chưa chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện. Dù không xem nhẹ nhưng cũng không quyết liệt vì hiểu chưa đúng bản chất của chương trình. Thiếu cơ chế, hành lang pháp lý để có thể huy động được sức mạnh của nhân dân, doanh nghiệp tham gia xây dựng nông thôn mới: Cơ chế đóng góp của dân tham gia xây dựng nông thôn mới (Nhà nước hỗ trợ gì, bao nhiêu? nhân dân đóng góp gì, bao nhiêu? Cơ chế quản lý tài chính phần tiền đóng góp của dân...); chủ đầu tư các công trình trên địa bàn xã chưa được phân cấp cho cấp xã, vốn hỗ trợ từ Nhà nước (dưới 50%) vẫn yêu cầu các thủ tục giải ngân phức tạp (lập dự án, hoá đơn, chứng từ thanh quyết toán...). Chưa xây dựng được quy chế quản lý các nguồn huy động ngoài ngân sách nên việc huy động, quản lý các nguồn hỗ trợ từ doanh nghiệp chưa biết đưa vào đâu, quản lý thế nào?
Từ thực tế kết quả của chất lượng các đồ án quy hoạch nông thôn mới rất thấp bộc lộ rõ năng lực đội ngũ tư vấn còn hạn chế. Nhiều đơn vị tư vấn thực hiện cùng lúc trên nhiều xã thuộc nhiều huyện nên chưa sâu sát cơ sở, công tác khảo sát, lấy ý kiến của nhân dân còn hạn chế. Cán bộ xã chưa coi trọng công tác quy hoạch nên thậm chí còn phó mặc cho đơn vị tư vấn và huyện. Ở một số xã (đặc biệt là các xã ở vùng cao) cán bộ cấp xã có trình độ và khả năng tiếp cận Chương trình còn hạn chế nên khó khăn trong công tác lập, quản lý, triển khai đề án, quy hoạch. Một số xã định hướng lên phường hoặc thuộc Khu kinh tế quá trình lập quy hoạch có nhiều lúng túng, khó khăn trong việc áp dụng các tiêu chí quy hoạch (giữa đô thị, khu kinh tế và nông thôn mới).
- Vậy nhiệm vụ trọng yếu của 2012 sẽ là gì?
+ Ưu tiên đầu tư phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Huy động mọi nguồn lực thực hiện Chương trình, phát huy nội lực của cộng đồng dân cư, xác định chủ thể xây dựng nông thôn mới là nhân dân khu vực nông thôn; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, xây dựng các công trình và ứng dụng vào đời sống hàng ngày - đây là những khâu đột phá, trọng tâm của thực hiện chương trình. Hạn chế đã bộc lộ, nguyên nhân do đâu cũng đã được nhìn rõ vì vậy trong các bước triển khai thực hiện năm tiếp theo mỗi địa phương cần có giải pháp khắc phục phù hợp với đặc thù triển khai trên địa bàn mình để nông thôn mới thực sự mang lại đời sống mới cho các vùng quê.
- Xin cảm ơn đồng chí!
Lan Hương
