(Cô giáo trẻ Nguyễn Thị Nguyệt, Trường PTCS Hoà Bình, huyện Hoành Bồ, trò chuyện với PV Báo Quảng Ninh)
Tốt nghiệp khoa Văn - GDCD, Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh năm 21 tuổi, với nhiệt huyết của tuổi trẻ, cô giáo Nguyễn Thị Nguyệt làm đơn tình nguyện lên xã vùng cao Hoà Bình (huyện Hoành Bồ) dạy học. Và từ đó đến nay đã 9 năm, khi mà những bạn bè đồng nghiệp cùng đi “nghĩa vụ” với mình năm ấy đều đã về xuôi ổn định cuộc sống, thì Nguyệt vẫn đang kiên trì bám trường, bám lớp…
Trò chuyện với tôi, Nguyệt xưng cháu và gọi tôi là chú. Cô tâm sự:
Cô giáo Nguyễn Thị Nguyệt
+ Cháu cũng muốn được về dạy học tại một trường nào đó ở đô thị, thành phố, hay chí ít là ở một xã dưới xuôi lắm chứ! ở đó mình sẽ có điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn hơn đã đành, mà con cái sẽ không phải chịu thiệt thòi vì không được tiếp xúc với cuộc sống hiện đại… Nhưng cứ mỗi lần cầm bút viết đơn xin chuyển, cháu lại thấy thật khó khăn. Hình như mỗi khi nghĩ đến các em học sinh người dân tộc ở đây là cháu thấy mình không thể “dứt áo ra đi”…
- Vậy mà mình nghe nói hồi mới lên đây, Nguyệt đã không ít lần khóc vì bọn trẻ?
+ à, vâng! (cười). Chú cứ thử hình dung cháu lúc ấy mới 21 tuổi mà học trò nhiều cô, cậu đã 15, 16 tuổi, thậm chí có học sinh chỉ ít hơn cháu vài, ba tuổi. Các em là người dân tộc Dao, có chuyện gì muốn trao đổi với nhau, các em chỉ thì thầm bằng tiếng Dao. Cháu là cô giáo nhưng cứ như “người ngoài”; các em vui, buồn, lo âu hay mừng, giận v.v.. đều mù tịt! Lúc ấy nói thật với chú, cháu cảm thấy tủi thân quá. Hồi còn là một giáo sinh, cháu đã tâm niệm khi ra trường mình sẽ đến những nơi khó khăn nhất vì ở đó các em học sinh cần mình nhất. Thế nhưng đến rồi thì thấy sao mà khó khăn quá, nhiều lúc muốn hoà mình với các em, muốn các em hiểu “thiện chí” của mình mà không được; lúc ấy quả là chỉ muốn khóc…
- Thế rồi nhờ bí quyết gì mà Nguyệt đã chinh phục được các em?
+ Chẳng có bí quyết gì cả đâu chú ạ. Sống ở đây lâu cháu nghiệm ra rằng các em học sinh người dân tộc thiểu số nói chung, người dân tộc Dao nói riêng, “lành tính” hơn học sinh ở những trung tâm, đô thị. Các em lúc chưa quen, chưa tin cậy thì rất ngại gần gũi, tiếp xúc, nhưng một khi đã tin tưởng ai thì các em quý người đó lắm. Vì thế cháu nghĩ trước khi dạy chữ cho các em, mình phải làm sao để các em tin mình đã, quý mến mình đã! Mà muốn vậy, không có gì khác là phải chủ động đến với chúng. Cũng may là ở đây các bác, các cô trong Đảng uỷ, uỷ ban và các tổ chức, đoàn thể v.v.. rất quan tâm đến giáo viên trẻ ở vùng xuôi lên công tác. Các bác, các cô tạo mọi điều kiện giúp đỡ chúng cháu. Thông qua sự giúp đỡ đó, dần dần cháu hiểu nhiều hơn về phong tục, tập quán, ngôn ngữ v.v.. của bà con dân tộc Dao. Chính vốn hiểu biết ấy đã giúp cháu rất nhiều trong việc “chinh phục” bọn trẻ…
- Và bây giờ thì mọi chuyện “ngon” rồi chứ?
+ Vâng, cũng có thể nói như vậy được! Giờ thì bọn trẻ coi cháu như “người của chúng” rồi! (cười). Vấn đề hiện nay với cháu không phải là tìm cách “tranh thủ tình cảm” của bọn trẻ nữa mà là làm sao để cùng với tập thể cán bộ, giáo viên trong nhà trường nâng cao chất lượng dạy và học. Nói thì có vẻ “như sách” vậy, nhưng thực ra nó rất cụ thể; đó là làm sao để học sinh Trường PTCS Hoà Bình có tên trong danh sách học sinh giỏi huyện, học sinh giỏi tỉnh; rồi làm sao để các em thi đỗ tốt nghiệp PTCS với tỷ lệ cao (mà phải là một cách “sòng phẳng” với các em ở miền xuôi, chứ không phải là do sự ưu tiên, ưu đãi đâu nhé - cười). Nhiều năm nay cháu được nhà trường phân công dạy lớp cuối cấp; đồng thời chịu trách nhiệm kèm cặp, bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi văn. Quả thực, những mục tiêu trên làm cháu mất ăn mất ngủ…
- Một bạn đồng nghiệp của chúng tôi lên thăm Trường về kể rằng: Lớp 9 của Nguyệt chỉ có hơn 20 em, vậy mà có hôm thấy Nguyệt bồi dưỡng học sinh giỏi tới 20 em… Chuyện gì lạ vậy?
+ Ôi, chú ơi, cả lớp cháu hiện chỉ có 2 học sinh được cháu chọn để bồi dưỡng học sinh giỏi thôi, nhưng các em khác xin học “dự thính” đấy! Lúc đầu cháu cũng hơi phân vân, dạy đội tuyển mà theo kiểu đại trà vậy, liệu có kết quả không? Nhưng rồi cháu nghĩ thế cũng tốt. ít ra điều đó cũng cho thấy các em đã ham học, thích được học. (Mà điều này thì nếu ai dạy học ở vùng sâu, vùng xa mới thấm thía rằng nó “quý hiếm” đến thế nào!)…
- Đã phải lo lên lớp hằng ngày, lại thêm “đội tuyển” đông vậy, Nguyệt chắc là bận bịu, vất vả lắm. Vậy ngoài đồng lương, cô giáo có thêm khoản “bồi dưỡng” nào khác không? Như tiền ôn luyện học sinh giỏi ngoài giờ chẳng hạn?
+ Trời đất, chú lại còn bảo thu thêm tiền học phí ôn tuyển học sinh giỏi ư? Với chúng cháu ở đây, các em tự nguyện học đã là tốt lắm rồi, còn bắt phụ huynh đóng góp nữa sao? ở đây các em không phải đóng góp bất cứ khoản gì ngoài những quy định bắt buộc theo chế độ nhà nước. Và vì thế, giáo viên cũng chỉ có những thu nhập cố định theo chế độ nhà nước, không có những khoản “bồi dưỡng” đâu (cười).
- Nghe Nguyệt nói chuyện, thấy cô giáo thực sự rất yêu trẻ, yêu nghề dạy học. Vậy mà nghe đâu hồi còn là học sinh phổ thông, Nguyệt từng có “mơ ước cháy bỏng” là trở thành nhà báo?
+ Đúng đấy ạ! Nhưng vì hồi ấy gia đình cháu khó khăn quá! Bố mất, một mình mẹ không lo nổi cho 4 anh chị em. Mà hồi ấy, nếu học sư phạm thì không phải nộp học phí… Thế là cháu chọn nghề này! Vậy mà không ngờ càng ở trong nghề lâu cháu càng thấy yêu nghề hơn. Và mọi người cũng bảo cháu hợp với nghề giáo hơn… Cũng chẳng biết nữa, chắc là do hoàn cảnh của cháu không được may mắn, cả bố mẹ đều mất sớm, nên dễ thông cảm với những đứa trẻ khó khăn hơn. Và vì thế mà thấy yêu trẻ, yêu nghề giáo hơn…
(Nguyệt đưa tôi xem những lá thư của các em học sinh cũ gửi cho mình. Trong đó tôi để ý thấy có một bức của một cô gái vừa tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp và hiện đang là thực tập sinh tại Israel. Cô gái đó chắc cũng không ít hơn Nguyệt bao nhiêu tuổi, vậy mà trong thư cô đã bày tỏ rất nhiều sự kính yêu, cảm phục đối với cô giáo cũ… Tôi hỏi và Nguyệt cho biết cô gái ấy là học trò từ thời cô còn là sinh viên thực tập. Đó là một cô bé cũng mồ côi như Nguyệt và vì “đồng cảnh” nên cả hai đã coi nhau như người thân. Cho mãi đến khi đã trưởng thành, cô bé vẫn không quên Nguyệt, coi Nguyệt như là người “đã giúp em sức mạnh để được như ngày hôm nay…” (nguyên văn lời cô gái viết trong thư)…
“-Các em ấy coi Nguyệt là chỗ dựa, là “sức mạnh tinh thần” để vươn lên. Còn Nguyệt thì lại thấy các em như “tiếp thêm sức mạnh” để mình ngày một yêu nghề giáo hơn! Điều ấy khiến mình hình như cũng thấy… yêu lây nghề giáo rồi đấy!” - Tôi mỉm cười nói nửa đùa, nửa thật như vậy.
Và Nguyệt nhìn tôi, đôi mắt ngời sáng…
