(Ông Phạm Lễ Chi, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội khóa XII tỉnh Quảng Ninh, trả lời PV Báo Quảng Ninh)
Tôi quen biết ông từ hồi ông còn đang công tác ở huyện miền núi nghèo Ba Chẽ. Hồi ấy, những năm cuối thập kỷ 70, đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước, ở một huyện miền núi như Ba Chẽ, số kỹ sư trẻ được đào tạo bài bản như ông có thể nói là "đếm trên đầu ngón tay"... Chính vì thế, chỉ vài năm sau khi về nhận công tác ở Phòng Nông Lâm nghiệp huyện, ông đã được giới thiệu tham gia Hội đồng nhân dân huyện. Rồi làm Phó Chủ tịch UBND huyện khi chưa tròn 32 tuổi đời, 6 năm rưỡi tuổi công tác...
Ông kể:
+ Tôi sinh ra ở Hải Phòng, thời niên thiếu ở Yên Hưng. Hồi học phổ thông cũng không đến nỗi nào, nhất là các môn học tự nhiên. Vì thế nguyện vọng là sẽ thi vào khối A, nhưng run rủi thế nào lại thi khối B, trúng tuyển vào Đại học Kỹ thuật miền núi (sau đó đổi tên thành Trường Đại học Nông nghiệp III Bắc Thái và nay là Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên).
Ra trường, được về Quảng Ninh nhận công tác, tôi chọn xin đi huyện Ba Chẽ, nơi có thế mạnh đồng cỏ và chỉ cách Hồng Gai 82km. Ý tưởng của tôi khi chọn Ba Chẽ là bởi cho rằng ở đó có môi trường để có thể tiếp tục đề tài khoa học mà thời sinh viên đã từng nghiên cứu... Thế nhưng, anh biết không, khi về huyện công tác mới thấy thực tế không đơn giản vậy. Bao nhiêu thứ hồi ở trường chỉ là môn phụ thì nay đều phải lôi ra học lại, nào thống kê, kế toán, kế hoạch, khí tượng v.v... Nói tóm lại, trong mắt người dân ở đây, một kỹ sư là phải "biết tất", không biết thì sao còn gọi là kỹ sư! (cười). Ngẫm lại thấy cũng có cái hay, bởi lẽ như thế thì nó buộc mình phải học, phải tìm hiểu để có thể đáp ứng được tình cảm quý mến của bà con nông dân...
- Nói vậy phải chăng môi trường công tác ở huyện miền núi nghèo Ba Chẽ chính là một "Trường Đại học" thực tế giúp ông trưởng thành?
+ Về một góc độ nào đó thì đúng vậy! Tốt nghiệp Đại học ra trường, tôi là một kỹ sư nông nghiệp. Nhưng rồi từ một nhân viên tổng hợp lên tổ trưởng tổ kỹ thuật, rồi Phó phòng, Trưởng phòng, Phó Chủ tịch, Phó Bí thư Huyện uỷ, Chủ tịch UBND huyện, Bí thư Huyện uỷ - Đó là cả một chặng đường mà ngoài kiến thức được dạy trong nhà trường thì sự tích lũy vốn sống thực tiễn là vô cùng quan trọng...
- Được biết sau 20 năm công tác ở Ba Chẽ, đến tháng 4-1996, ông được tỉnh điều động ra nhận công tác tại Thanh tra tỉnh, làm Phó rồi làm Chánh Thanh tra tỉnh... Và cũng vào dịp này cách đây tròn 4 năm, ông đã ra ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XII. Ông có thể kể đôi chút về điều này được không?
+ Tôi ra ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XII là theo sự giới thiệu của tổ chức Đảng. Tôi còn nhớ vào dịp đầu năm 2007, Thanh tra tỉnh đang tiến hành thanh tra, giải quyết một số vụ việc khá bức xúc về giải phóng mặt bằng thì Thường trực Tỉnh ủy gọi tôi lên, giao nhiệm vụ ra ứng cử đại biểu Quốc hội cùng với 2 đồng chí khác cùng "hàm" lãnh đạo cấp sở. Nói thật, lúc đầu tôi cũng hơi phân vân, phần vì thấy công việc thanh tra mình đang làm dở dang, còn bộn bề mà chuyển sang công tác khác e không hay; mặt khác, liệu tôi có đủ tài, đức để được nhân dân tín nhiệm bầu vào cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước ta hay không v.v... Nghĩ thì nghĩ vậy, nhưng một khi tổ chức đã phân công thì tôi cứ phải nghiêm chỉnh chấp hành thôi! Tôi được Ủy ban bầu cử, Hội đồng bầu cử giới thiệu ứng cử tại đơn vị bầu cử số 2 (huyện Yên Hưng, Đông Triều và Hoành Bồ), cùng với đồng chí Nguyễn Đức Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Ngân sách của Quốc hội khoá XI, sau đó là Phó Chủ tịch Quốc hội khoá XII và hai ứng cử viên khác cùng "hàm" lãnh đạo cấp sở mà tôi đã nói ở trên.
Khi biết tôi ra ứng cử ở đơn vị bầu cử số 2, một số anh em, bạn bè lo rằng nhiều cử tri ở các địa phương này sẽ không bầu cho tôi. Vì nói thật với nhà báo, ở cả ba huyện này mấy năm trước đó đều có rất nhiều vụ khiếu kiện xung quanh việc đền bù giải phóng mặt bằng làm quốc lộ 18A. Mà hầu hết các vụ đó, tôi đều trực tiếp chỉ đạo, thậm chí là cùng anh em cán bộ thanh tra xem xét, lội đồng, đo ruộng, lật sổ sách về đất đai qua các thời kỳ để xác minh, làm rõ. Và tất nhiên một khi đã thanh tra thì không thể tránh được những "đụng chạm" đến quyền lợi của một số người...
- Nhưng rồi ông đã trúng cử, không những thế còn trúng cử với số phiếu khá cao?
+ Phải! Tôi cũng không ngờ đến điều đó! Sau này, khi đã là đại biểu Quốc hội về các địa phương này tiếp xúc cử tri, tôi nghe nhiều người bảo: "Hồi đó chúng tôi mạn đàm với nhau rằng nên bầu cho ông vì ông làm công việc thanh tra, hiểu nhiều chính sách và nắm được thực tế, nhất là những bất cập của chính sách; vì thế ông sẽ góp phần với Quốc hội xây dựng chính sách, pháp luật gắn với thực tế hơn...". Trong không khí cởi mở khi tiếp xúc với cử tri ở cơ sở, có lần tôi mạnh dạn hỏi mấy bác đã từng ghét tôi (do lúc các bác ấy có việc khiếu nại, là Chánh Thanh tra tỉnh, tôi đã tham mưu cho tỉnh không giải quyết theo ý của họ...) rằng: "-Thế hồi đó bác có bỏ phiếu bầu tôi không?". Các bác ấy trả lời:
"-Việc nào ra việc đó chứ !" (cười).
Anh xem, các cử tri của chúng ta rõ ràng là rất công bằng và trách nhiệm, phải không nào? Và tôi càng thấy mình phải làm sao cố gắng thật nhiều để đáp lại sự tín nhiệm ấy của bà con...
- Sau khi đã trúng cử đại biểu Quốc hội , tâm trạng ông thế nào, có lo lắng không và điều ông tâm niệm nhất là gì?
+ Lo chứ! Khi tìm hiểu trích ngang nhiều đại biểu Quốc hội cùng khoá, tôi càng thấy mình còn quá nhiều thua kém về kiến thức, kinh nghiệm; cả về kiến thức kinh tế - xã hội, kiến thức xây dựng pháp luật, kinh nghiệm hoạt động nghị trường v.v... nhất là ở tầm vĩ mô. Nhưng lo thì phải nghĩ cách mà học, mà tự tích lũy! Tôi luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ: "Học ở trường, học trong sách vở, học nhân dân và học lẫn nhau!". Thôi thì lấy "cần cù bù thông minh" vậy! Còn nhà báo hỏi tôi tâm niệm điều gì? Tôi xin trả lời, ngay trong cuộc tiếp xúc cử tri đầu tiên để vận động bầu cử, khi báo cáo chương trình hành động của mình, tôi đã trình bày ba việc; một là tham gia tích cực vào việc xây dựng Luật, Pháp lệnh cho sát với đòi hòi của thực tiễn; hai là, quan tâm chính sách dành cho nông thôn, nông dân và nông nghiệp, nhất là vùng sâu, vùng xa; ba là, lắng nghe tâm tư, tình cảm của cử tri, nhân dân... Và trong quá trình 4 năm làm đại biểu Quốc hội, ngoài những vấn đề khác, bao giờ tôi cũng dành sự quan tâm nhiều nhất cho 3 việc này.
- Với tư cách là một đại biểu Quốc hội khóa XII, ông có muốn nhắn gửi điều gì với các ứng cử viên trong cuộc bầu cử ngày 22-5 này nói chung, ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XIII nói riêng?
+ Chà, câu hỏi của nhà báo thật khó cho tôi. Thú thật, tôi không nghĩ những kinh nghiệm của mấy năm trong vai trò là đại biểu Quốc hội của mình là "đặc biệt" để có thể truyền lại cho ai... Tôi chỉ tự ngẫm thấy những năm qua đúng là tôi có may mắn được vào một trường "Đại tổng hợp". Trường đó không chỉ trong khuôn viên là nghị trường Quốc hội và các hoạt động của Quốc hội , mà rộng hơn thế, đó là vai trò đại diện cho nguyện vọng, ý chí của cử tri cả nước; đó là sự đòi hỏi phải tư duy với tầm cho cả nước, vì cả nước, vì lợi ích cả dân tộc.
Muốn làm được nhiệm vụ đó, nhất thiết phải nghe nhiều chiều, tránh hứa nhiều, nhất là hứa suông; đồng thời phải nắm cho vững, chưa vững thì khất cử tri để nghiên cứu tiếp. Nhiều cử tri rất trách nhiệm với mình và những người xung quanh khi mang tâm tư, ý nguyện của mọi người đến tiếp xúc đại biểu Quốc hội. Vì thế "khất" mà không nhớ "hoàn trả" thì trở thành "nợ khó đòi" chứ chẳng yên với bà con cô bác đâu! (cười).
- Xin hỏi ông câu cuối cùng, là người từng được các cử tri tín nhiệm bầu vào cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, ông có điều gì muốn nói với các cử tri trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp lần này?
+ Có lẽ, tôi chỉ xin mạo muội thưa với cử tri tỉnh nhà rằng: Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân. Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ của công dân. Mong rằng các cử tri hãy thật có trách nhiệm với lá phiếu của mình, sáng suốt lựa chọn được những người đủ tiêu chuẩn về tài, đức để bầu làm đại biểu Quốc hội khoá XIII và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016. Chúc cử tri tỉnh ta ai ai cũng góp phần làm cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp thực sự là ngày hội của toàn dân...
- Xin cảm ơn ông đã dành thời gian trò chuyện với chúng tôi!
