Xóm trọ hầu hết họ là phụ nữ quê Hưng Yên, tuổi từ 35 đến 60, ra Hạ Long làm ăn đã vài chục năm, mưu sinh từ nghề đồng nát, buôn bán hoa quả... Với họ, giúp việc vệ sinh nhà cửa là nghề dễ kiếm sống nhất.
“Trọ bà thìn”
Cách đây vài ngày, tôi ra ngã tư Kênh Liêm, TP Hạ Long, hỏi một anh làm nghề lái xe ôm tìm người giúp việc nhà, được anh mách: “Chị cứ đến khu 1, phường Cao Thắng, hỏi “trọ bà Thìn” thì cần thuê bao nhiêu người cũng có. Nhưng phải 6-7 giờ tối họ mới đi làm về…”.
19 giờ kém tôi đến khu 1, Cao Thắng. Hỏi về khu trọ, tôi được một bác trai dẫn lối. Gần đến nhà trọ, tôi nghe rõ tiếng các chị đang vui vẻ khoe với nhau: “Em hôm nay lau dọn hai nhà được hơn 500 ngàn đồng”; “Chị thì làm được một nhà”… Tôi bước vào, câu chuyện tạm dừng, một chị trung tuổi nhanh nhảu hỏi: “Chị đến thuê làm à? Cần bao nhiêu người?”. Một chị khác bảo: “Chắc ai mách chị đến “trọ bà Thìn” gặp chúng tôi. Vì quanh vùng này chỉ nhà bà Thìn là có đến 20 người thuê trọ, nên nhiều người biết”.
Khu nhà trọ khá đơn giản, tường xây lợp ngói xi măng, trần nhựa thấp đã ố vàng; mỗi phòng chừng vài mét vuông, chỉ đủ kê chiếc giường và những vật dụng thiết yếu nhất. Một chị tên Th. (yêu cầu không nêu tên thật), nói: Chúng tôi chỉ cần ở thế này thôi. Cốt có chỗ chui ra, chui vào, miễn sao càng tiết kiệm được chi phí càng tốt. Chứ cô bảo, thời buổi người đông, việc ít, buôn bán ế ẩm, vài ba năm nay chúng tôi phải kiêm thêm nghề giúp việc nhà. Nghề này khá dễ kiếm tiền, tuy nhiên phải tự đi tìm việc…
- Hiện thuê người giúp việc ở lại gia đình đang khá đắt khách, nhất là dịp gần Tết, thu nhập cao, ổn định, lại không phải lo tìm việc, thuê trọ, sao các chị lại chọn giúp việc theo giờ? - Tôi hỏi.
- Lợi là thế, nhưng lại bó buộc thời gian. Làm thuê như chúng tôi thấy thoải mái hơn, xong việc là nghỉ, nhận tiền luôn, trung bình mỗi tháng cũng để ra được 4-5 triệu đồng. Còn ở lại làm “ô-sin”, thì trăm thứ việc không tên, sinh hoạt cũng bất tiện lắm…
Vừa lúc đó, bác Thìn, chủ nhà trọ xuống chơi, tham gia: Hạ Long ngày càng có nhiều người giàu thuê giúp việc, nên chị em đây cũng được nhờ. Trước kia thì khổ lắm. Có dịp tôi về nhà cô con dâu cùng xã với các chị em đây, đến thăm từng nhà, hiểu hơn gia cảnh của mọi người. Nhà vách đất, chật hẹp; chị thì chồng bệnh tật, con nheo nhóc; chị thì chồng chết, bố mẹ già yếu; ruộng nương ít không đủ sống. Từ ngày các chị ra đây tần tảo làm ăn, cuộc sống đã khá lên nhiều, đều xây cất được nhà ở rộng rãi, khang trang.
Buồn, vui chuyện nghề
Chuyện nghề của các chị khiến tôi thêm tò mò. Hôm sau trong vai người giúp việc, tôi theo chị tên Xuyên đi làm tại một nhà ở khu 2, phường Hồng Hà (TP Hạ Long). Đồ nghề của chị rất đơn giản, chỉ là vài chiếc khăn lau, một lọ nước tẩy rửa thông thường được đựng trong một cái làn. Tôi theo chị lên tầng 3, nhìn căn nhà bám đầy bụi bẩn khiến tôi thấy ngại, nhưng chị Xuyên bảo: Vậy còn sạch chán, làm nửa ngày là xong. Có nhà ở lâu, thuê làm lần đầu mới mất nhiều công sức, sờ đến đâu là thấy cáu bẩn đến đó, đánh cọ mãi có khi hai, ba ngày mới xong, khiến hai bàn tay tứa cả máu, đeo găng tay thì càng khó làm hơn. Nhưng được cái tiền công cũng xứng đáng, từ 1 đến 2 triệu đồng. Vừa nói, tay chị thoăn thoắt lau tủ, bàn ghế, giường, sàn nhà... Cuối cùng, căn phòng sáng bóng, ấm cúng hẳn lên. Chị Minh chủ nhà tỏ vẻ hài lòng, nói với tôi: “Nhà tôi neo người, trước kia chưa nghĩ đến thuê người dọn dẹp, quả thật mỗi khi có khách đến chơi, nhà cửa bề bộn cũng thấy ngại. Lần sau nếu có việc tôi lại gọi các chị…”.
Trò chuyện cùng các chị, tôi phải thừa nhận hiếm nhà trọ nào có đông người thuê, đoàn kết, ở lâu như “trọ bà Thìn”. Bác Khương nhiều tuổi nhất, bảo: Bác Thìn cho thuê 200 ngàn đồng/người/tháng bao gồm cả điện, nước, nhưng nhiều khi chị em ai ốm đau dài là bác không lấy tiền; thậm chí thiếu vốn bác ấy còn cho vay. Được yên tâm về chỗ ở, nhưng đi làm thì nhiều lúc cũng buồn lắm. Khoảng năm, bảy năm trước, khi bác vừa giúp việc xong cho một nhà ở phường Trần Hưng Đạo, trên vai còn đang lỉnh kỉnh vài thứ đồ chủ nhà cho, đi được một đoạn thì gặp hai thanh niên nghiện ma tuý doạ, ép phải mua chiếc nồi và chiếc quạt điện chúng vừa ăn cắp. Không còn sự lựa chọn, bác đành đưa tiền cho chúng mà đồ vật thì không dám cầm. “Nhiều người khi bị mất đồ hay đổ tiếng ác cho chúng tôi là chỉ có mấy con đồng nát lấy”.
Chị Doanh, người có “thâm niên” trong nghề này, tiếp tôi trong gian trọ thuê tương đối rộng, khá đầy đủ tiện nghi, như: ti vi, máy giặt, nồi cơm điện, ấm siêu tốc… Chị bảo: Đây toàn đồ cũ chủ nhà cho giữ lại dùng. Chị em chúng tôi xác định xa quê ra đây làm nghề giúp việc này thì việc giữ chữ tín quan trọng lắm. Vì thế mà chị em bảo nhau có nguyên tắc trong nghề, là kết thúc công việc, chỉ ra về khi chủ nhà có mặt; không nhận chìa khoá nhà, làm xong gửi chìa khoá hàng xóm. Được nhiều chủ nhà quý mến, tạo điều kiện, nên thu nhập cũng đều đều. Có những chị còn xây được nhà riêng cho con trai lấy vợ. Tới đây tôi cũng tính hướng cho con dâu ra TP Hạ Long nối tiếp nghề giúp việc. Cứ làm bao giờ không còn ai thuê nữa mới thôi.
Chị Nguyễn Thu Hường (tổ 72, khu 5, phường Hồng Hà, TP Hạ Long) - người thường xuyên thuê dọn nhà, nhận xét: Ở đâu thì không biết, chứ các chị này làm khá chuyên nghiệp, trách nhiệm. Tôi được biết, ngoài nhà tôi, một ngày các chị còn làm cho vài ba nhà trong khu này nữa. Tính ra thấy nghề giúp việc nhà bây giờ đem lại thu nhập khá tốt, nhất là với lao động nữ nông thôn ra thành thị kiếm việc làm.
Cần được quản lý, đào tạo
Đến Công ty TNHH MTV Anh Minh Hạ Long (tên thường gọi là Nhà sạch 24h Hạ Long, trụ sở 254, đường Lê Lợi, phường Yết Kiêu, TP Hạ Long), tôi hơi bất ngờ nhầm tưởng là công nhân khi thấy một phụ nữ khá trẻ dáng vẻ tất bật như vừa đi làm về, mặc chiếc áo phông xanh, lưng áo in hàng chữ khá to “Nhà sạch 24h - 033812545”, nhưng đó là Giám đốc Công ty Vũ Hương Phượng. Chị Phượng năm nay mới 32 tuổi, là người tiên phong ở Quảng Ninh mở dịch vụ, rồi thành lập công ty chuyên về lĩnh vực dọn nhà sạch gia đình đã 7 năm nay. Chị Phượng cho biết: Công ty hiện phục vụ khách hàng hai dịch vụ chính là nhà sạch và chuyển nhà. Vài năm trước, Công ty làm ăn khá suôn sẻ, có tới 30-50 công nhân, nhưng giờ giảm chỉ còn 10 hợp đồng “cứng”, bởi hiện đối tượng hành nghề tự do quá nhiều. Họ chủ yếu là người từ quê ra làm nghề mua bán đồng nát, bán hoa quả, kiêm thêm nghề dọn nhà sạch. Điều trăn trở nhất của giám đốc trẻ này là hiện sự nhìn nhận, đánh giá của khách hàng khi lựa chọn, sử dụng dịch vụ này. Qua tìm hiểu, thăm dò thị trường của Công ty, thì các cơ quan, ngân hàng, xí nghiệp khi thuê dịch vụ này luôn đòi hỏi người làm phải mang tính chuyên nghiệp như của Công ty. Còn các hộ gia đình, thị trường rất lớn, thường lựa chọn thuê người tự do với giá rẻ, ít xem nặng đến vấn đề chất lượng, đối tượng người làm. Cũng vì lý do không có sự quản lý chặt chẽ, đào tạo nghề, nên đã xảy ra nhiều trường hợp mất an ninh trật tự, kiện cáo nhau giữa hai bên.
Cũng theo chị Phượng, sự khác biệt giữa nhân viên của Công ty với người làm nghề tự do ở chỗ, nhân viên được đào tạo bài bản về kiến thức hành nghề, như cách sử dụng các loại hoá chất tẩy rửa sao cho an toàn, phù hợp với từng loại vật dụng; thao tác dùng thiết bị, đồ nghề làm việc một cách hiệu quả, nhanh nhất… Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là có địa chỉ, lý lịch rõ ràng, sức khoẻ tốt, quy định độ tuổi từ 20 đến 45. Hiện báo giá của Công ty làm tổng vệ sinh hộ gia đình nhà 4 tầng, diện tích khoảng 240m2 là 4 triệu đồng; dọn thường xuyên 1 lần/tuần, từ 300 - 350 ngàn đồng; trong khi người làm tự do chỉ lấy phí 2 triệu đồng dọn tổng vệ sinh, 200 ngàn đồng dọn thường xuyên.
Cuộc trò chuyện của chúng tôi tạm gián đoạn khi có 5 công nhân, cả nam và nữ, còn khá trẻ, trở về sau một ngày làm việc. Phương tiện đi làm của họ bằng xe máy, xe nào đằng sau cũng chở một thùng khá to thiết bị, dụng cụ làm việc. Chị Trần Thị Lê (trú tại tổ 5, khu 6, phường Hà Lầm), một trong 5 công nhân tâm sự: Cả thảy có 15 loại hoá chất tẩy rửa, trong đó có loại chỉ cần sơ ý, bất cẩn là có thể làm hỏng hết đồ đạc. So sánh với người làm tự do thì công nhân Công ty chắc chắn là hơn, như tâm lý tự tin hơn, quyền lợi thì được Công ty chăm lo, bảo vệ. Dù nửa tháng không có việc hay có, Công ty vẫn đảm bảo trả lương từ 3-3,5 triệu đồng; ngày thứ 16 trở đi nếu có việc thì được tính mỗi công 200.000 đồng; làm địa bàn xa đều có phụ cấp điện thoại, xăng xe. Trường hợp không may làm hư hỏng đồ đạc của khách hàng được Công ty đứng ra bồi thường, công nhân chỉ bị nhắc nhở, trừ 1 ngày lương. Thuê ai là việc của khách hàng, chỉ mong sao có sự cạnh tranh bình đẳng.
Thanh Hà
