Ngồi làm việc với chúng tôi mà ông cứ nhấp nhổm bởi những cú điện thoại liên tục gọi tới. Ông bảo:
Ông Hoàng Thanh, Quyền Chủ tịch Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mô côi tỉnh
- Anh chị em hội viên hay gọi điện thoại đến đây lắm! Đôi khi có những việc không thuộc chức trách của Hội nhưng mỗi khi gặp “trục trặc”, cần sự tư vấn, là mọi người lại gọi điện đến cho chúng tôi. Mà cô biết đấy, những người tàn tật thường rất nhạy cảm; vì thế, ngoài sự tâm huyết và có tấm lòng cảm thông, người làm công tác Hội còn cần phải biết ứng xử cho phù hợp; thực tế chỉ cần một hành động hoặc lời nói sơ ý của mình cũng có thể đẩy một con người vào buồn chán, tự ti, không tự đứng lên được; song ngược lại, biết thấu hiểu họ thì có khi chỉ bằng một lời khuyên thôi, có thể giúp một người tàn tật thêm sức mạnh để cố gắng vươn lên hoà nhập cộng đồng...
+ Điều ấy chắc được đúc kết từ nhiều năm công tác trong lĩnh vực này của ông?
- Phải, trong suốt những năm công tác ở Sở LĐTB-XH (ông Hoàng Thanh nguyên là Giám đốc Sở LĐTB-XH tỉnh Quảng Ninh), tôi có nhiều dịp tiếp xúc với người tàn tật. Tôi được nghe, được nhìn thấy rất nhiều hoàn cảnh, rất nhiều nỗi buồn khổ, thiệt thòi của người tàn tật. Song bên cạnh đó tôi cũng cảm nhận được những nét đẹp tinh thần ở họ như sự kiên cường, cố gắng vượt bậc, sức sống mãnh liệt v.v.. Và tôi biết chỉ cần có những cơ hội thuận lợi và sự động viên của mọi người trong gia đình, xã hội, họ sẽ vươn lên với tất cả nghị lực của mình. Tuy nhiên, thời gian đó mặc dù tỉnh, ngành rất quan tâm, nhưng do điều kiện kinh tế xã hội lúc đó còn khó khăn nên công tác chăm sóc, bảo vệ người tàn tật lúc đó mới chỉ tập trung vào một số hoạt động như thăm hỏi, trợ cấp tiền gạo, hỗ trợ đột xuất lúc khó khăn v.v.. là chủ yếu, chứ chưa thực sự đáp ứng những nhu cầu thường xuyên và bức thiết của người tàn tật; đó là mong muốn được xã hội tạo điều kiện thuận lợi để được bình đẳng về cơ hội tham gia mọi hoạt động và phát huy tiềm năng của bản thân. Như được học văn hoá, học nghề, được tiếp cận những lĩnh vực làm việc cụ thể, có môi trường lao động phù hợp, có điều kiện vận động đi lại thuận lợi v.v.. chẳng hạn. Những việc chưa làm được này luôn khiến tôi trăn trở, thôi thúc tôi muốn làm được việc gì đó có ích, đóng góp sức mình để những người chẳng may chịu thiệt thòi tàn tật cải thiện cuộc sống. Bởi vậy, ngay sau khi nghỉ hưu, tôi đã xin tham gia vào hoạt động của Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi tỉnh.
+ Vậy đến bây giờ Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi nói chung và bản thân ông nói riêng, đã làm được những gì cho người tàn tật?
- Trên thực tế người tàn tật không bao giờ muốn mình là gánh nặng của xã hội, cũng không bao giờ muốn là đối tượng của hoạt động từ thiện. Cái họ cần là cơ hội được bình đẳng và hoà nhập với xã hội. Muốn vậy cách tốt nhất là họ phải có việc làm và thu nhập ổn định, chí ít là có thể tự chăm lo được cho bản thân. Song như chúng ta đã biết, người tàn tật có rất nhiều hạn chế để làm được những việc như những người bình thường khác; ngoài ra, đa số người tàn tật có trình độ văn hoá thấp, không được học nghề... Từ thực tế trên, chúng tôi đã xây dựng chương trình hoạt động mà nội dung cần chú trọng trước tiên là làm thế nào để phục hồi chức năng và trang bị điều kiện đi lại cho họ. Sau đó đi sâu vào công tác dạy nghề, tạo việc làm, tiến tới hỗ trợ vay vốn để người tàn tật tự phát triển kinh tế. Trong thời gian qua, ngoài chức năng tham mưu, Hội còn trực tiếp đi vận động và thực hiện các mục tiêu này một cách khá hiệu quả. Đến nay mục tiêu phục hồi chức năng và trang bị điều kiện đi lại cho người tàn tật đã gần như hoàn thành. Trong vòng 2 năm, 2006 – 2007, Hội đã cấp gần 700 xe lăn, kết thúc sớm chương trình xã hội hoá xe lăn cho người tàn tật. Với kết quả này, Quảng Ninh được coi là đơn vị hoàn thành chương trình xã hội hoá xe lăn cho người tàn tật sớm nhất trong cả nước. Ngoài ra, Hội còn hỗ trợ cho 90 người tàn tật làm chân, tay giả. Riêng mục tiêu dạy nghề, tạo việc làm, tiến tới hỗ trợ vay vốn sản xuất cho người tàn tật hiện đang gặp một số vướng mắc, khó khăn nên tiến độ hơi chậm. Bước đầu Hội mới tổ chức được một số lớp học nghề cho trên 100 người...
+ Đó là những vướng mắc, khó khăn gì vậy, thưa ông?
- Nếu nhìn rộng ra, cả nước hiện tại có tới 5 triệu người tàn tật, trong đó có 61% trong độ tuổi lao động. Thế nhưng trong số đó, số người có việc làm chỉ chiếm phần rất nhỏ, dưới 20.000 người. ở Quảng Ninh, số người tàn tật có việc làm đạt mức cao hơn một chút, tuy nhiên vẫn rất ít ỏi, chỉ khoảng trên dưới 400 người trong tổng số 21.000 người tàn tật, chiếm 4% số người tàn tật có nhu cầu và đủ điều kiện làm việc. Riêng việc hỗ trợ người tàn tật về vốn vay để phát triển kinh tế thì hiện nay ngoài đối tượng người mù được Hội Người mù bảo lãnh, còn lại hầu hết các đối tượng người tàn tật khác đều chưa được tham gia các dịch vụ vay vốn của các ngân hàng trên địa bàn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc thực hiện mục tiêu thứ 2 này chưa đạt kết quả như mong muốn, song nguyên nhân chính yếu nhất, có tính quyết định, đó là chúng ta chưa chủ động được hoặc là quá thiếu về tài chính, trong tay không có tiền thì không thể làm gì được. Năm 1998, Chính phủ đã ra Nghị định về việc thành lập Quỹ hỗ trợ việc làm cho người tàn tật, trong đó huy động đóng góp của các doanh nghiệp không sử dụng đủ lao động là người tàn tật theo quy định của pháp luật vào Quỹ hỗ trợ việc làm cho người tàn tật. Mức đóng góp tương ứng với số lao động là người tàn tật chưa sử dụng (đối với doanh nghiệp thuộc ngành sản xuất nặng nhọc, thượng hạng phải tiếp nhận 2% lao động là người tàn tật, doanh nghiệp thuộc các ngành khác là 3% người tàn tật trên tổng số lao động tại doanh nghiệp)... UBND tỉnh Quảng Ninh cũng đã tích cực triển khai thu quỹ; tuy nhiên đến nay việc thực hiện nghĩa vụ này của các đơn vị, doanh nghiệp còn rất hạn chế. Đến hết quý 1 năm 2007 mới chỉ có 76 doanh nghiệp có nghĩa vụ đóng góp vào Quỹ hỗ trợ việc làm cho người tàn tật năm 2006, chiếm hơn 50% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn. Mức đóng góp cũng không đủ theo quy định, trong đó nhiều doanh nghiệp chỉ đóng một phần hoặc quá nửa so với quy định, với lý do doanh nghiệp mới hoạt động chưa có lãi, hoặc doanh nghiệp đang trong thời gian khó khăn v.v.. Tổng nguồn quỹ thu từ khi triển khai quỹ đến nay mới đạt 2,3 tỷ đồng. Với mức thu này thì quả thật không đủ điều kiện tài chính để thực hiện những mục tiêu cơ bản cho người tàn tật, trong đó mục tiêu về học nghề, việc làm cho người tàn tật lại có chi phí rất lớn...
+ Vậy phải khắc phục tình trạng này như thế nào?
- Việc các doanh nghiệp không sử dụng đủ lao động là người tàn tật phải đóng góp mức tiền tương ứng vào Quỹ hỗ trợ việc làm cho người tàn tật đã nằm trong quy định của luật pháp. Do vậy đây là trách nhiệm, nghĩa vụ phải thực hiện của doanh nghiệp. Trước đây việc giám sát cũng như đốc thúc doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ này của các cơ quan chức năng còn chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp trốn tránh, chây ì, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ. Bởi vậy trong thời gian tới, các cơ quan chức năng liên quan trong việc này cần phải phối kết hợp hiệu quả hơn để bắt buộc các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ của mình. Về việc này, Hội đã và tiếp tục có những tham mưu thoả đáng và kịp thời cho UBND tỉnh. Ngoài ra, Hội cũng cần phải tiếp tục hơn nữa công tác vận động sâu rộng các đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong xã hội vào cuộc cùng chung tay chăm lo cho người tàn tật. Đặc biệt quan tâm vận động các đơn vị, doanh nghiệp mở các cơ sở dạy nghề hoặc tiếp nhận lao động là người tàn tật vào làm việc nhằm tăng số người tàn tật có việc làm và thu nhập ổn định. Thực tế trong thời gian qua, nếu toàn xã hội không tham gia đóng góp, hỗ trợ thì việc bảo trợ cho người tàn tật trên địa bàn tỉnh đã không đạt được những kết quả như đã nói ở trên...
+ Có người nói rằng gần đây đã xuất hiện một số đơn vị lợi dụng danh nghĩa là cơ sở dạy nghề hoặc sản xuất kinh doanh của người tàn tật để làm những việc trái mục đích, ông nghĩ sao về điều này?
- Tôi rất lên án những đơn vị, doanh nghiệp như thế. Bản thân người tàn tật vốn đã rất thiệt thòi và khổ sở. Nếu chúng ta có điều kiện thì nên dang tay giúp đỡ, để họ vượt qua khó khăn, trở thành người có ích cho xã hội. Ngược lại, lợi dụng người tàn tật hay danh nghĩa người tàn tật để làm bậy thì thật sự đó là hành vi vô văn hoá và thiếu đạo đức, cần phải bị xử lý nghiêm minh...
+ Xin cảm ơn ông và chúc ông ngày càng làm được nhiều việc có ích cho người tàn tật hơn nữa!
