Có người nói Trung thu ở Việt Nam chỉ thực sự là ngày Tết của trẻ em, cho trẻ em, là từ sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công; nói đúng hơn là sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bức thư gửi trẻ em cả nước nhân dịp Trung thu Độc lập đầu tiên.
Trong bức thư đó, sau khi chúc trẻ em cả nước ăn một cái Tết Trung thu Độc lập đầu tiên thật vui vẻ, phấn khởi, Bác viết: “Các em vui cười hớn hở. Già Hồ cũng vui cười hớn hở với các em. Vậy đố các em biết vì sao? Bởi vì Già Hồ rất yêu mến các em... ''. Và từ sau đó, hầu như năm nào cũng vậy, cứ đến Trung thu, Bác Hồ lại có thư gửi cho các thiếu niên, nhi đồng cả nước. Trong thư, thường sau những lời dặn dò, khuyên nhủ rất giản dị, dễ hiểu nhưng cũng vô cùng sâu sắc là một bài thơ nho nhỏ thể hiện tình cảm yêu thương, trìu mến của Người đối với con trẻ. Đó là những bài thơ mà có lẽ không chỉ tất cả trẻ em, mà cả người lớn nữa, đều không thể quên: Trung thu trăng sáng như gương/ Bác ngồi ngắm cảnh nhớ thương nhi đồng/ Sau đây Bác viết mấy dòng/ Gửi cho các cháu tỏ lòng nhớ thương... (Trung thu năm 1951); hoặc: “Ai yêu các nhi đồng/ Bằng Bác Hồ Chí Minh/ Tính các cháu ngoan ngoãn/ Mặt các cháu xinh xinh/ Mong các cháu cố gắng/ Thi đua học và hành/ Tuổi nhỏ làm việc nhỏ/ Tuỳ theo sức của mình/ Các cháu hãy xứng đáng/ Cháu Bác Hồ Chí Minh” (Trung thu năm 1952). Tiếp sau đó, Trung thu năm 1953, vui sướng về những chiến thắng vang dội của quân dân cả nước trong sự nghiệp kháng chiến của dân tộc, trong đó có sự đóng góp rất tích cực của trẻ em, Bác lại tặng các cháu nhỏ những vần thơ: “Chín tết trung thu/ Tám năm kháng chiến/ Các cháu khôn lớn/ Bác rất vui lòng/ Thu này Bác gửi thư chung/ Bác hôn các cháu khắp vùng gần xa/ Thu này hơn những thu qua/ Kháng chiến thắng lợi gấp ba bốn lần''... Và cuối bài thơ Bác khẳng định: ''Các cháu vui thay/ Bác cũng vui thay/ Thu sau so với thu này vui hơn''... Đến khi kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, nhưng đất nước ta lại phải tạm bị chia cắt thành hai miền Nam-Bắc, thơ Bác gửi cho trẻ em nhân dịp Tết Trung thu lại tràn đầy nỗi nhớ dành cho trẻ em miền Nam: “Đến ngày Nam Bắc một nhà/ Các cháu xúm xít thì ta vui lòng/...'' ''Bắc Nam sẽ sum họp một nhà/ Bác cháu ta gặp mặt, trẻ già vui chung/ Nhớ thương các cháu vô cùng/ Mong sao mỗi cháu là một anh hùng thiếu nhi '' (Trung thu 1965) v.v...
Có thể nói, những bài thơ viết cho thiếu niên, nhi đồng của Bác nói chung, những bài thơ viết nhân dịp Tết Trung thu nói riêng, đã thể hiện một tình yêu bao la như trời biển của Người đối với trẻ em. Điều đó không có gì phải bàn! Hơn thế, nếu tìm hiểu tất cả những bài thơ ấy, sẽ thấy Bác thể hiện tình cảm yêu thương của mình theo những cung bậc khác nhau trong những thời điểm lịch sử khác nhau, phù hợp với hoàn cảnh thực tế; chính vì thế, những vần thơ của Bác đi vào lòng con trẻ một cách tự nhiên, gần gũi, như lời dặn dò, chia sẻ trìu mến, chân tình của một người ông đối với con cháu. Nhưng mặt khác, qua những vần thơ giản dị, nhẹ nhàng trìu mến ấy, có thể nhận thấy ý nghĩa giáo dục rất sâu sắc, không chỉ cho trẻ em mà còn cho cả người lớn. Trước hết, đó là sự nhắc nhở chúng ta phải thực sự quan tâm đến trẻ em, yêu thương, chăm sóc trẻ em; bởi vì chính trẻ em sẽ là những chủ nhân tương lai của đất nước. Đồng thời, với trẻ em, không nên và không thể đưa ra những lời giáo huấn khô cứng, đao to búa lớn, mà phải đến với các em bằng tấm lòng yêu thương thực sự, chia sẻ cảm thông thực sự. Mặt khác, phải đánh giá, nhìn nhận trẻ em một cách đúng đắn thì mới khích lệ các em cố gắng theo đúng khả năng của mình...
Nói tóm lại, thơ viết cho thiếu nhi của Bác nói chung, thơ viết nhân dịp Tết Trung thu nói riêng, đã thể hiện tâm hồn rộng mở, cao cả, đầy tính nhân văn của một vị lãnh tụ rất vĩ đại nhưng cũng rất gần gũi, đối với thế hệ măng non của đất nước. Đó chính là những lời tâm huyết là tình thương yêu sâu sắc, thắm thiết nhưng cũng hàm chứa tính giáo dục sâu sắc, đúng như một nhà cách mạng quốc tế, Chủ tịch Thượng nghị viện Chi Lê X.Agienđê, sau này là Tổng thống nước Chi Lê, từng nhận xét sau cuộc tiếp kiến Người: ''- Chưa bao giờ một người khi nói với chúng tôi về các em nhỏ lại giáo dục chúng tôi nhiều như vậy! ''...
