Quảng Ninh đang nỗ lực thu hút đầu tư, vì thế hiện nay trên địa bàn tỉnh rất nhiều nhà máy, doanh nghiệp cùng các khu công nghiệp (KCN) hình thành, thu hút hàng vạn lao động. Thế nhưng, đằng sau những KCN quy mô lớn đó thì nhiều CNLĐ đang xoay xở với giấc mơ an cư chỉ vì không có chỗ ở ổn định vẫn phải sống trong tình trạng thiếu thốn trăm bề.
Chỉ có chỗ để ngủ
Phường Bãi Cháy là một trong những nơi tập trung đông số lượng công nhân KCN Cái Lân thuê trọ. Mặc dù những ngôi nhà thuê trọ lẫn trong khu vực nhà dân nhưng không khó nhận diện. Anh Đinh Công Huynh, quê Thái Bình, công nhân Công ty TNHH Sản xuất nguyên liệu giấy Việt Nhật hài hước: “Chỉ có công nhân mới ở nhà ống 4, 5 tầng nằm ngang”. Trong căn nhà tuềnh toàng ở khu 2, phường Bãi Cháy của anh Huynh không chỉ thiếu bàn tay chăm sóc của người phụ nữ mà còn thiếu đủ thứ. Căn phòng chỉ có duy nhất chiếc ti vi từ thời “Na pô nê ông” như Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sản xuất nguyên liệu giấy Việt Nhật, anh Vũ Đình Quang ví. Góc bếp có 1 chiếc bếp ga du lịch, hai cái xoong và vài chiếc bát úp chỏng chơ trong rổ, quần áo vắt dây phơi. Lý giải về sự thiếu thốn, xộc xệch của mình, anh Huynh bảo: “Đời ở trọ mà, tư tưởng ở tạm thời nên chỉ sắm vài thứ vật dụng cần thiết. Căn phòng chật chội (khoảng 15m2) hai người ở, giá thuê 800.000 đồng cả điện nước, trời nắng thì nóng, mưa thì dột. “Không gì khổ bằng đời đi ở trọ”, anh Huynh bảo. Vì thế, trong hơn chục năm ở đây, cũng có đận anh tính đưa vợ ra Hạ Long ở cùng, thế nhưng suy đi tính lại, nếu ra đây mà ở cực khổ thế này thì ở quê vẫn sướng hơn, trong khi chi phí cuộc sống ở thành phố du lịch đắt đỏ”. Anh Quang, Chủ tịch Công đoàn tâm sự: “Cách đây vài năm, nghỉ hè vợ tôi cho con ra Hạ Long thăm nơi ăn chốn ở của bố, thằng nhỏ đòi đi Bãi Cháy, dù biết khá tốn kém thế nhưng vợ con đã ra tới tận Di sản thiên nhiên thế giới chẳng lẽ... Ra thành phố, cái gì cậu con cũng đòi mua, không mua thì khóc. Vậy là mất đứt tiền lương cả tháng. Giờ cứ tháng tôi về thăm nhà một lần, vợ con đỡ phải ra”.
Căn phòng của Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sản xuất nguyên liệu giấy Việt Nhật ở tổ 3, khu 10, phường Bãi Cháy và hơn chục phòng bên cạnh cũng chỉ vỏn vẹn 10m2, kê đủ chiếc giường, tủ, cho xe máy vào là mất lối đi. Anh Quang bảo: “Phòng trọ mà, chỉ để ngủ thôi”. Gõ cửa phòng nữ bên cạnh nhưng cô công nhân tên Huyền ở Công ty TNHH Sợi hoá học thế kỷ mới không thể nhấc mình ra mở cửa, cô làm ca đêm, ngày ngủ. Để chồng con ở Phú Thọ, Huyền lặn lội về Hạ Long đi làm KCN kiếm tiền, với mức thu nhập khoảng 3,5 triệu đồng/tháng. Mỗi đợt con mà ốm là cô cuống lên vay mượn mỗi chỗ một ít để gửi tiền về.
Hai thanh niên chưa vợ ở khu trọ này là Lê Đình Luyến, quê Quảng Bình làm cùng Công ty với Huỳnh, Quang và Phạm Hoa Sơn, quê Thái Bình, công nhân Công ty Cảng Cái Lân đều đã 27 tuổi nhưng chưa có lấy một mảnh tình vắt vai. Luyến bảo: “7 năm làm ở đây rồi nhưng em chẳng dám yêu ai vì nếu lấy vợ cũng không lo được, gia đình thì nghèo rớt”. Với Sơn, mức lương còn thấp hơn, chỉ khoảng 2,5 triệu đồng/tháng. Anh đang tính bỏ việc để về quê đi chạy chợ với bố mẹ, “chứ không thể ở thế này mãi được”, vừa nói vừa ngáp ngủ, đêm qua cậu làm ca 3.
Hầu hết công nhân quê xa không dám đi chơi và cũng không có chỗ chơi, không sách báo, không nhà ở, thiếu thốn đủ mọi bề, ngoài giờ đi làm về thì ngủ là lựa chọn tốt nhất. “Mà thực tế có muốn đi nhưng cũng không có điều kiện vì: Khu vui chơi cho công nhân không có, chân đi thì miệng phải đi, đồng lương thì ít ỏi. Thế nên chúng tôi đều mong rằng, Nhà nước sớm đầu tư xây dựng nhà ở cho CNLĐ cùng các thiết chế khác để chúng tôi có điều kiện sống và lao động ổn định ở địa phương…”, anh Quang bày tỏ.
Khó tìm chỗ gửi con
Vừa đi làm về chị Nguyễn Thị Thương, công nhân Công ty Sản xuất nến cao cấp AIDI Việt Nam, trọ ở tổ 1, khu 10, phường Bãi Cháy vội vàng ôm đứa trẻ hơn 6 tháng tuổi đang khóc đòi bú mẹ. Chị vừa nghỉ hết thời gian thai sản nhưng chỗ gửi trẻ cho con trong KCN không có, mà gửi tư thì không ai nhận trẻ dưới 1 tuổi. Hỏi thuê người trông thì 3 triệu đồng/tháng, chưa kể ăn. Lương cả hai vợ chồng chỉ khoảng 7-8 triệu đồng/tháng, hai con nhỏ ăn học lại tiền thuê nhà, điện, nước, các chi phí sinh hoạt khác, tằn tiện lắm cũng không thể đủ thuê được người giữ trẻ. Anh chị đành tính nhờ bà nội lên trông cháu vài tháng, lúc nào bà về rồi tính tiếp. Trong phòng trọ chừng 20m2, 5 người ở, lại thêm vài đứa trẻ nhỏ con của đồng nghiệp làm khác ca chị cũng tranh thủ gửi nhờ. Hơn nữa, ở đây sểnh ra là mất trộm nên ở cũng không an tâm.
Anh Từ Văn Hà quê Hoành Bồ, công nhân Công ty TNHH Công nghiệp Youngsun Wolfram Việt Nam và vợ là Lý Thị Hà, quê Thái Nguyên, công nhân Công ty TNHH Vinanewtarps phải xin làm chéo ca nhau để có một người ở nhà trông con. Lúc nào bận quá thì nhờ em vợ ở quê lên trông con. Hà tính: “Cai sữa xong là cho thằng bé về quê với bà nội luôn. Nếu không tập trung làm thì không có tiền mua sữa cho con”. Vì với thu nhập hiện tại của hai vợ chồng là 10 triệu đồng/ tháng, trong khi Công ty của anh chỉ có việc thường xuyên trong vòng khoảng 6-7 tháng nên thu nhập rất thấp.
Đứa trẻ vẫn chưa hết quấy khi chúng tôi ra về, anh Hà tâm tư: “Giá mà KCN có đầy đủ các thiết chế nhà ở và nhà trẻ thì công nhân đỡ khổ biết chừng nào…”.
Cần sự chung tay
Theo điều tra của LĐLĐ tỉnh tại 4 địa điểm bức thiết về nhu cầu nhà ở cho công nhân là KCN Cái Lân (Hạ Long), Công ty TNHH Everbest Việt Nam (Cẩm Phả), KCN Kim Sơn (Đông Triều) và Chi nhánh Công ty TNHH Sao Vàng (Uông Bí) có 11.521 lao động trực tiếp làm việc, trong đó còn 5.449 lao động (47%) chưa có nhà ở phải thuê nhà với giá bình quân 500.000 - 700.000 đồng/phòng/tháng.
Riêng ở TP Hạ Long, ông Phạm Ngọc Hưng, Chủ tịch LĐLĐ thành phố cho biết: Qua kết quả khảo sát trong 116 doanh nghiệp có số lao động từ 22 người trở lên, Hạ Long có tổng số 13.409 lao động, trong đó số phải đi thuê nhà ở là 2.768. Trong số 2.768 người phải đi thuê nhà ở thì riêng doanh nghiệp đang hoạt động ở KCN Cái Lân có 1.360 người và tập trung ở các doanh nghiệp có đông CNLĐ như: Công ty Nến cao cấp AIDI Việt Nam (264 người), Công ty TNHH Vina Newtarps (289 người), Công ty TNHH Sợi hoá học Thế kỷ mới (267 người), Công ty TNHH Điện tử Vạn Lực (160 người), Dầu thực vật Cái Lân (154 người), còn các đơn vị khác có từ 10 đến 37 người.
Theo anh Đặng Văn Huynh, cán bộ nhân sự Công ty TNHH Sợi hoá học Thế kỷ mới: Hầu hết lao động ngoại tỉnh phải thuê nhà trọ của tư nhân, điều kiện tối thiểu về vệ sinh, điện, nước, ăn ở không đảm bảo; diện tích chật hẹp, bình quân từ 3-4m2/người; khu vui chơi trong các KCN đều không có. Những điều đó đã làm ảnh hưởng đến sức khoẻ và năng suất lao động, gây ra các tệ nạn xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống NLĐ. Nhiều công nhân nam ở trọ không tránh được cám dỗ, có trường hợp công nhân đi đánh bạc cắm cả thẻ lương rồi lên phòng nhân sự báo mất thẻ, nhờ chuyển tiền lương trực tiếp.
Để giấc mơ an cư của người lao động không còn là xa xôi, UBND tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đề án chương trình phát triển nhà ở tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030. Năm qua, tại KCN Kim Sen, Công ty CP Gốm màu Hoàng Hà đã khởi công dự án Khu nhà ở an sinh xã hội và nhà ở công nhân. Giai đoạn 1 dự án được xây dựng trên tổng diện tích 91.945m2 trong đó diện tích đất ở hơn 40.352m2, tổng số 371 căn hộ liền kề và 122 căn hộ chung cư, đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho khoảng 2.200 người có thu nhập thấp trên địa bàn huyện Đông Triều. Còn tại TP Hạ Long, Công ty CP Tân Thành chủ dự án nhà ở cho người có thu nhập thấp ở phường Hà Khánh với trên 400 hộ dân, tổng diện tích 9,8ha, tổng đầu tư giai đoạn 1 là 170 tỷ đồng thì mọi nguồn lực đã sẵn sàng, nhưng hiện đang vướng về thủ tục giải phóng mặt bằng. Trong KCN Cái Lân, mặc dù chủ đầu tư quỹ đất KCN này cũng đã thống kê số lượng nhu cầu nhà ở công nhân KCN, thế nhưng đến nay việc triển khai xây dựng nhà ở công nhân KCN Cái Lân không biết vì lý do gì vẫn chỉ nằm trên giấy.
Ông Phạm Ngọc Hưng, người tâm huyết và gắn bó với công nhân hàng chục năm nay chia sẻ: “Mong rằng, đề án chương trình phát triển nhà ở tỉnh Quảng Ninh sớm được thực hiện; Nhà nước, nhà đầu tư, doanh nghiệp sớm nghiên cứu dành ra quỹ đất nhất định, quy hoạch và xây dựng nhà ở cho công nhân. Cùng với nhà ở cần xây dựng thiết chế văn hoá, vui chơi giải trí, trường mẫu giáo để người lao động ổn định và yên tâm làm việc, từ đó góp phần tái tạo sức lao động cho hàng nghìn người đang làm việc tại khắp các doanh nghiệp trong toàn tỉnh, còn như hiện nay người lao động đang phải sống một cuộc sống tinh thần nghèo nàn, vật chất thì thiếu thốn”.
Thanh Hằng
