Dự án nâng cấp QL18A (đoạn Mông Dương - Móng Cái) hiện đang trong giai đoạn nước rút thi công để phấn đấu cơ bản hoàn thành trước tháng 10 năm nay, chào mừng đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII.
Đường ra Móng Cái những ngày này, khách bộ hành đã bớt lo lắng hơn, bởi ít gặp sự cố tắc đường như trước kia. Nhưng trong quá trình thi công công trình trọng điểm này của tỉnh, nhiều hộ dân ven quốc lộ đã lợi dụng để lấn chiếm, chuyển đổi mục đích sử dụng đất đai và xây dựng công trình trái phép. Trong khi đó, chính quyền địa phương lại thiếu tích cực và kiên quyết trong công tác tuyên truyền, xử lý, nên nhiều công trình trái phép cứ ngang nhiên mọc lên.
Nhà của anh Đinh Văn Nuôi (thôn Đông Ngũ Kinh, xã Đông Ngũ) đang được xây trái phép.
Ngang nhiên xây dựng nhà trái phép
Trên đường từ Hạ Long đi Móng Cái, đến đoạn thuộc địa bàn huyện Tiên Yên, nếu để ý thì người đi đường rất dễ nhận ra trên những mảnh đất nông nghiệp màu mỡ (trồng lúa), hay dưới chân những quả đồi, đã có nhiều mảnh đất được san lấp, tôn nền ngang bằng với mặt đường. Trong đó, nhiều móng nhà đã được xây kiên cố, một số ngôi nhà mới đã mọc lên. Chuyện san đất, làm nhà vốn là bình thường, nhưng ở thời gian này, công trình này lại rất bất bình thường. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, trong quá trình nâng cấp QL18A, nhiều hộ dân ở các xã: Hải Lạng, Yên Than, Tiên Lãng, Đông Ngũ, Đông Hải và thị trấn Tiên Yên, đã cấu kết với các lái xe của đơn vị thi công để san gạt nhằm chuyển mục đích sử dụng trái phép những mảnh đất ven đường. Hình thức vi phạm chủ yếu là: Với những mảnh ven đồi (đất lâm nghiệp), các hộ dân nhờ hoặc thuê máy móc của các đơn vị thi công đường 18A xúc, gạt để tạo mặt bằng. Còn ở những mảnh đất nông nghiệp, các hộ đồng ý cho xe chở đất đá của đơn vị thi công đổ thải xuống ruộng, ao nhà mình nhằm tôn nền, tạo mặt bằng. Làm như vậy, không chỉ các hộ dân được lợi mà lái xe cũng có lợi vì không phải đi đổ thải xa. Sau này khi làm việc với lãnh đạo huyện Tiên Yên, chúng tôi được biết toàn huyện có 97 hộ thuộc 6 xã, thị trấn nói trên vi phạm. Cụ thể: Hải Lạng (35); Yên Than (1); thị trấn Tiên Yên (8); Tiên Lãng (4); Đông Ngũ (23); Đông Hải (26). Đấy là số liệu các xã, thị trấn thống kê để báo cáo huyện, còn thực tế số trường hợp vi phạm còn nhiều hơn. Như ở dọc đường khu vực thuộc xã Hải Lạng, số mảnh đất được san gạt bên mé đồi và những mảnh được đổ đất tôn nền bên mé ruộng là khá nhiều. Trong số các hộ đã san gạt, tôn nền để chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái phép, có 42 hộ đã xây dựng công trình trái phép trên những mảnh đất này. ở xã Đông Ngũ, trong 23 trường hợp vi phạm, có 18 hộ xây dựng công trình trái phép (trong đó 11 hộ xây trên đất nông nghiệp); có hộ gia đình ông Lê Văn Vương (thôn Đông Ngũ Kinh) đã xây dựng ngôi nhà 2 tầng kiên cố; một số hộ khác đã xây dựng xong những ngôi nhà cấp 4 trên diện tích đất bị chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép này. Còn ở xã Đông Hải, 24/26 hộ vi phạm đã xây dựng công trình trái phép trên đất chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép (21 công trình được xây trên đất nông nghiệp); nhiều hộ đã xây dựng xong các móng nhà rất kiên cố. Gia đình anh Vũ Văn Chuẩn (thôn Làng Đài) sau khi mua lại phần diện tích ruộng trước cửa nhà mình của một người khác, đã thuê lái xe của đơn vị thi công QL18A đổ đất tôn nền và đã xây móng kiên cố, chuẩn bị xây nhà. Mặc dù gia đình anh Chuẩn đã có nhà ở trên diện tích gần 400m2 đất thổ cư (được cấp sổ đỏ năm 2003) và hiện không có nhu cầu cấp bách cần phải có thêm một ngôi nhà nữa, nhưng anh Chuẩn vẫn cứ xây. ở xã Đông Ngũ, hộ đầu tiên chúng tôi ghé vào là một gia đình ở thôn Đông Ngũ Kinh. Những người thợ đang xây dựng ở đây cho biết, ngôi nhà họ đang xây là của anh Nuôi. Ngôi nhà được xây dựng kiên cố, có diện tích khoảng 70m2. Anh Nuôi hiện không có ở công trình và những thợ xây cũng không biết nhà anh này ở đâu. Tìm hiểu ở xã, được biết, anh Đinh Văn Nuôi là trưởng thôn Đông Ngũ Kinh. Ngôi nhà trên xây dựng trên phần đất nông nghiệp được giao cho ông Đinh Văn Hoàng, là bố đẻ của anh Đinh Văn Nuôi.
Chính quyền địa phương thiếu kiên quyết
Làm việc với chính quyền xã Đông Ngũ và xã Đông Hải, chúng tôi đều được lãnh đạo các địa phương này khẳng định sự việc một số hộ dân trên địa bàn lợi dụng quá trình nâng cấp QL18A cấu kết với lái xe các đơn vị thi công tuyến đường này để chuyển mục đích sử dụng đất trái phép và sau đó là xây dựng công trình trái phép là có thật. Nguyên nhân để xảy ra tình trạng này, theo lãnh đạo UBND các xã là: Thời gian qua, chính quyền các xã quá bận rộn với việc rà soát, thống kê lập hồ sơ đền bù giải phóng mặt bằng phục vụ nâng cấp QL18A chạy qua địa bàn; và phải tập trung cho một số nhiệm vụ khác nên công tác quản lý đất đai có phần chưa chặt chẽ. “Do bận rộn với nhiều công việc nên chúng tôi không biết việc đổ đất và lấy đất trong quá trình thi công QL18A diễn ra như thế nào. Lợi dụng đêm tối, các hộ dân đã cấu kết với lái xe các đơn vị thi công đổ đất, san gạt nhằm chuyển mục đích sử dụng đất trái phép. Xã đã lập biên bản, xử phạt hành chính (500.000 đồng/hộ - PV) và gọi các hộ vi phạm lên để tuyên truyền, ký cam kết không tái phạm và phải tháo dỡ công trình. Theo chỉ đạo của huyện, chúng tôi sẽ yêu cầu các hộ tự tháo dỡ công trình vi phạm trước 15-8-2010” - Đồng chí Phạm Văn Bền, Chủ tịch UBND xã Đông Ngũ cho biết. Nhưng khi chúng tôi dẫn chứng nhiều hộ vi phạm hiện vẫn tiếp tục xây dựng, như gia đình anh Đinh Văn Nuôi và hỏi rằng sao xã không có biện pháp xử lý, thì Chủ tịch UBND xã Đông Ngũ tỏ vẻ không biết chuyện này(?!). Cần phải nói thêm rằng, những ngôi nhà xây dựng trái phép nằm ngay mặt đường 18A, cách trụ sở UBND xã chừng 500m, ai đi qua cũng có thể nhìn thấy. Gần ngôi nhà đang xây của anh Nuôi, nhiều ngôi nhà khác đã xây xong và ngôi nhà to nhất là của ông Lê Văn Vương (2 tầng, rất khang trang, kiên cố, nằm ngay mặt đường) đã được gia đình dọn về ở. Lý giải việc này, Chủ tịch UBND xã Đông Ngũ cho rằng, cứ khi chính quyền đến thì thợ xây nhà cho các hộ nói trên ngừng làm việc, chủ hộ thì lảng đi chỗ khác. Đến khi chính quyền về thì các hộ lại cho xây dựng tiếp. Vì thế mà các ngôi nhà cứ tiếp tục mọc lên. Còn ở xã Đông Hải, khi chúng tôi cùng anh Trần Văn Tuấn, cán bộ địa chính xã đến nhà anh Vũ Văn Chuẩn, hỏi sao gia đình anh đã san lấp đất nông nghiệp trái phép, làm móng nhà trái phép, chính quyền yêu cầu tháo dỡ mà gia đình không chấp hành? Anh Chuẩn liền hỏi lại: “Sao khi nhà tôi làm, không thấy xã nhắc nhở. Giờ tiền của đã đổ hết vào đây rồi lại bảo tôi phải dỡ đi?”.
Những ngôi nhà tạm được xây dựng trái phép ở xã Đông Ngũ.
Như vậy có thể thấy rằng, chính quyền các xã đã không làm hết trách nhiệm, buông lỏng quản lý. Bởi tất cả các vi phạm, cả về chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, lẫn xây dựng công trình nhà ở trái pháp luật, đều diễn ra ngay mặt quốc lộ, ai cũng có thể nhìn thấy. Chính quyền không cương quyết, nên một số hộ dân cứ ngang nhiên vi phạm.
Giải pháp nào để khắc phục?
Vi phạm của các hộ dân nói trên là rất rõ ràng, vi phạm này nối tiếp vi phạm kia. Trong khi đó, chính quyền một số xã lại thiếu trách nhiệm và không cương quyết trong xử lý, nên các hộ càng lấn tới. Cứ đà này, càng để lâu chính quyền sẽ càng khó giải quyết.
Cũng cần phải nhìn nhận thực tế là những năm qua, do chưa có quy hoạch chi tiết, nên việc cấp đất ở cho các hộ dân có nhu cầu thực sự trên địa bàn ở các xã của Tiên Yên chưa thực hiện được. Điều này rất cần được khắc phục để đáp ứng nguyện vọng chính đáng của bà con. Nhưng không vì thế mà làm trái quy định của pháp luật. “Hầu hết các hộ đều nhận thấy việc làm của mình như vậy là sai, nhưng gia đình nào cũng nói không thể khôi phục lại hiện trạng đất đai như ban đầu được. Chính quyền đã đề nghị các doanh nghiệp trên địa bàn hỗ trợ đưa máy móc đến xử lý, nhưng các doanh nghiệp này đều ngại va chạm với dân. Vì thế, chúng tôi chỉ còn biết trông mong sự chỉ đạo, hỗ trợ của huyện” - Đồng chí Nguyễn Quang Hợp, Chủ tịch UBND xã Đông Hải cho biết.
Thiết nghĩ, chính quyền huyện phải tăng cường chỉ đạo, hỗ trợ để xử lý sai phạm. Tất cả các sai phạm cần phải được xử lý nghiêm minh, công bằng, để lập lại trật tự kỷ cương. Những diện tích đất đã bị chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép cần phải được khôi phục lại hiện trạng đúng theo quy định của pháp luật. Những công trình xây dựng trái phép cần được kiên quyết tháo dỡ.
